Σάββατο, 22 Αυγούστου 2009

Οι βαρκάρηδες του Βόλγα (λαϊκό ρώσικο τραγούδι)

Ilya Yefimovich Repin, Burlaks on Volga, 1870-73
Πηγή: wikipedia

Κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα ο Μίλι Μπαλακίρεφ, δημιουργός της ομάδας των 5 (της εθνικής σχολής μουσικής της Ρωσίας τον 19ο αιώνα) δημοσιεύει ένα βιβλίο με λαϊκά τραγούδια και, φυσικά, έχει επιλέξει και το τραγούδι των βαρκάρηδων στον ποταμό Βόλγα. Το τραγούδι ουσιαστικά περιλάμβανε έναν μόνο στίχο, την κραυγή-σύνθημα των βαρκάρηδων κάθε που ετοιμαζόντουσαν να ξανατραβήξουν το βαρύ φορτίο τους, τα καράβια, κόντρα στο ρεύμα τού μεγάλου ποταμού. Κι αυτή η δουλειά γινόταν αιώνες ολόκληρους στην τότε τσαρική Ρωσία. Ο μόχθος τους δεν περιγράφεται με λόγια. Περιγράφεται όμως μέσ' από εικόνες και μουσική. [Πηγή: wikipedia]

Στα τέλη του 19ου αιώνα (1870-1873) ο σπουδαίος ρώσος ζωγράφος Ίλια Ρέπιν είχε παρουσιάσει έναν συγκλονιστικό πίνακα με τους βαρκάρηδες (burlak) στον Βόλγα. Είναι ο πίνακας με τον οποίο ξεκινά αυτό το δημοσίευμα και βρίσκεται στο κρατικό μουσείο τής Αγίας Πετρούπολης.

Το 1922 ο ισπανός συνθέτης Μανουέλ ντε Φάλια διασκευάζει το τραγούδι μετά από σχετική έκκληση της Κοινωνίας των Εθνών (Κ.Τ.Ε. - ήταν ο πρόδρομος του Ο.Η.Ε.). Το έργο παρουσιάζεται με τον τίτλο Canto de los remeros del Volga και όλα τα έσοδα από την ηχογράφηση και την παρουσίασή του διατίθενται για την ανακούφιση των δύο εκατομμυρίων ρώσων προσφύγων που πέρασαν τα πάνδεινα λόγω του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.

Στην πορεία προστέθηκαν στο τραγούδι μερικοί στίχοι ακόμα και το 1936 το λέει με τρόπο εκπληκτικό ο σπουδαιότερος κλασικός ρώσος τραγουδιστής τού 20ού αιώνα, ο βαθύφωνος Φεοντόρ Ιβάνοβιτς Τσαλιάπιν, στην τελευταία του ηχογράφηση δύο χρόνια προτού πεθάνει. Ας την ακούσουμε:



Η ερμηνεία αυτή κάνει το τραγούδι γνωστό σ' όλα τα μήκη και τα πλάτη τής γης και έκτοτε οι περισσότεροι σημαντικοί βαθύφωνοι εντάσσουν το τραγούδι των βαρκάρηδων του Βόλγα στο ρεπερτόριό τους.

Αυτή την ερμηνεία ακούει ο Γκλεν Μίλερ και το 1941 παρουσιάζει ορχηστρικά το τραγούδι στην τζαζ εκδοχή του. Η εκτέλεση αυτή μένει πρώτη σε κυκλοφορία στις Η.Π.Α. τη χρονιά εκείνη:



To 1959 έχουμε μια επίσης έξοχη ερμηνεία τού τραγουδιού από τον σπουδαίο βούλγαρο βαθύφωνο Μπορίς Κριστόφ:



Λίγο αργότερα έρχεται ένας ακόμη σημαντικός σοβιετικός τραγουδιστής, ο βαθύφωνος Μπορίς Στοκόλοφ με μια ακόμη συγκλονιστική ερμηνεία τού ίδιου τραγουδιού:



Ομολογώ ότι γνώρισα τους βαρκάρηδες του Βόλγα ακούγοντας τον υπέροχο (για τα δικά μου γράδα) Ιβάν Ρεμπρόφ στην πρώτη (1968) από τις δύο ηχογραφήσεις που θ' ακούσουμε τώρα:



Και φτάνουμε πλέον στην ερμηνεία τού από κάθε άποψη σημαντικού αμερικανού καλλιτέχνη (μεταξύ πολλών άλλων δραστηριοτήτων του ήταν και βαθύφωνος τραγουδιστής), του Πολ Ρόμπεσον:



Οφείλω να υπενθυμίσω ότι, πριν από ένα περίπου χρόνο, η Μαριάννα δημοσίευσε τόσο τον πίνακα του Ρέπιν όσο και μερικές από τις εκτελέσεις του τραγουδιού των βαρκάρηδων του Βόλγα προσθέτοντας με την ευαισθησία της μια ακόμα πινελιά σ' ένα από τα κλασικότερα παραδείγματα όλων των εποχών για το πώς ο πόνος κι ο μόχθος, η μιζέρια και η άχαρη ζωή μετουσιώνονται σε κορυφαίες στιγμές τής τέχνης όπου καθρεφτίζεται το ανθρώπινο μεγαλείο, η περηφάνια και η καρτερικότητα ενός ολόκληρου λαού, του υπέροχου ρώσικου λαού.

Ας κλείσουμε μ' ένα φιλμάκι που μας δίνει με σύντομους υπότιτλους όλη την ιστορία τού τραγουδιού:

Δημοσίευση σχολίου