Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2009

Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Αφιέρωμα


Γιώργος Ανδρέου, Γράμμα στον κύριο Νίκο Γκάτσο
(τραγούδι: Τάνια Τσανακλίδου - δίσκος: Δέκα τελευταία χρόνια (1994))


Αφιέρωμα

(Στη Χρυσάνθη Ζιτσαία)

Άπλωσες μύριες μουσικές με τους ωραίους σου στίχους.
Μεστούς καρπούς απ' το δεντρί τής τέχνης σου έχω μάσει.
Ως την ψυχή τούς γεύτηκα τους λυρικούς σου ήχους
Κι είπα πως πιο γλυκιά χαρά ποτέ δε θα ωριμάση.

Πανέμορφη θεά τού νου, της έμπνευσης τεχνίτρα
σμίλεψες με τη ρίμα σου τη γη και τα ουράνια.
Χίλια τραγούδια κλείστηκαν στου στίχου σου τη μήτρα
και γίναν ώριμοι καρποί, και λουλουδάκια σπάνια.

Εσύ 'σαι η μάνα και η ζωή, και γω μικρό παιδί σου
στο πλάι σου σαν το μικρό δεντρί να μεγαλώνω.
Και το μικρό μου ανάστημα με το χρυσό σπαθί σου
Να κόβω, συ για να υψωθής και γω να χαμηλώνω.

Από μακριά κι από ψηλά να σε θωρώ πανώρια
κι όμοια στη λύπη στη χαρά να σε καλωσορίζω.
Γλυκά να τραγουδάς εσύ, και γω από σένα χώρια
του τραγουδιού σου τ' όνειρο στ' αστέρια να σκορπίζω.

Η γνώση σε μεγάλωσε, σε γέννησεν η πείρα.
Της έμπνευσης τ' αστραφτερά πετράδια σε στολίσαν.
Και των ανθρώπων οι καρδιές απ' τη γλυκιά σου λύρα
μαγεύτηκαν, και μιαν αυγή «Ποιήτρια» σε βαφτίσαν.

Από τη συλλογή Ψυχή και τέχνη (1961)

Εδώ έχουμε το τρίτο ποίημα της Αγαθοπούλου που δημοσιεύω και είναι αφιερωμένο σε μιαν άλλη ποιήτρια. Αυτή τη φορά γράφει-μιλάει απευθείας στη Χρυσάνθη Ζιτσαία που ανήκε στη γενιά τού μεσοπολέμου και ήταν σχεδόν συνομήλικη με την Καρέλλη. Όπως θα δείτε (με ένα κλικ στο όνομά της) ήταν πράγματι πανέμορφη η Χρυσάνθη Οικονομίδου, πολύ καλλιεργημένη γυναίκα και πολυγραφότατη λογοτέχνιδα. Η καταγωγή της, όπως φανερώνει το λογοτεχνικό της ψευδώνυμο, ήταν από τη Ζίτσα τής Ηπείρου, αλλά ήρθε αρκετά νέα στη Θεσσαλονίκη και έζησε 65 συναπτά χρόνια στην πόλη μας, όπου και πέθανε το 1995.

Για τα σημερινά δεδομένα ίσως δείχνει παρωχημένη η ποίηση της Ζιτσαίας, αλλά στην εποχή της ήταν ασφαλώς πρωτοπόρος μια και ήταν ελάχιστες οι γυναίκες που ασχολούνταν με τη λογοτεχνία τότε. Όπως διαφαίνεται και από τους στίχους τής Μαρίας, η Ζιτσαία έγραψε πολλά ομοιοκατάληκτα ποιήματα. Ωστόσο, αργότερα πέρασε με άνεση στον ελεύθερο στίχο και κάπου στο τέλος της πορείας της επανήλθε για λίγο στη ρίμα, ίσως για να θυμηθεί τα νιάτα της. Ορισμένα από τα «νεωτεριστικά» της ποιήματα είναι, κατά την άποψή μου, πολύ καλά - τα χαρακτηρίζει η λιτότητα, η σαφήνεια και ο ψυχικός πλούτος τής ποιήτριας. Διαβάστε μερικά από τα ποιήματά της που έχω δημοσιεύσει στο Translatum ή εδώ και θα καταλάβετε αμέσως τι εννοώ. Δυστυχώς οι συλλογές της είναι πολλές και δυσεύρετες, αλλά ήδη βρήκα μερικές και πιστεύω ότι στο εγγύς μέλλον θα βρω τις περισσότερες ώστε να μπορέσουμε να δούμε μαζί από κοντά το έργο της.

Το ποίημα της Μαρίας είναι εμφανώς από τα πολύ νεανικά της, έχει αρκετά αδύνατα σημεία, αλλά διαπνέεται από ενθουσιασμό και αγάπη για την πρόγονό της (μας) ποιήτρια που άφησε εποχή για το ήθος και την ευγένειά της τόσο στη γραφή όσο και στη δημόσια παρουσία της. Να, λοιπόν, γιατί η Αγαθοπούλου έγινε καλή ποιήτρια και σωστός άνθρωπος (σε πνεύμα και ψυχή) - είχε αρχές και ήθος από νέα κοπέλα, πράγμα που αποδεικνύεται περίτρανα σ' αυτό το ποίημα και ειδικά στην τρίτη στροφή του. Είναι αυτό που λέμε «η καλή η μέρα απ' το πρωί φαίνεται».


Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα
- Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου
Δημοσίευση σχολίου