[Από την ενότητα Αποτελέσματα χρήσεως]
Η απόσυρση
Δεν έχω να πω πια τίποτα.
Σιγά σιγά απομακρύνομαι και απ' το φως και απ' το λόγο
έφυγαν όλα μες στο μισοσκόταδο και τις νεροφαγιές
η επανάσταση πουλήθηκε στα δυτικά κομφόρ
το έργο-απάτη παίχτηκε σε όλα τα θέατρα του κόσμου
στα σινεμά και στα πορνεία και τη διαφθορά.
Δεν έχω να μιλήσω πια για τίποτα.
Βλέμματα κοιτάζουν αδιάφορα πνιγμένα στα αγχολυτικά
στιγμές κατασκευάζουν δολοφόνους στη σκηνή
ζούμε πια τρώγοντας τα περιττώματα της ιστορίας
αλήθειες συμπεριφέρονται σαν ψέματα, η βία σαν βροχή.
Δεν έχω τίποτα να θυμηθώ τίποτα πια να γράψω.
Φεύγουμε δίχως να νιώθουμε πως το καράβι έχει σαλπάρει
χρόνια γεμάτα απογοήτευση, νεκρές φαντασιώσεις και σιωπές
τίποτα δεν έχει διασωθεί ούτε συγκίνηση ούτε πάθος
παγιδευμένοι αρουραίοι προσπαθούν να βγουν απ' το οχυρό...
Γι' αυτό κι εγώ, δεν έχω τίποτα να πω
σ' ένα παγκόσμιο τίποτα δηλώνω άφθογγος αρούρης
και αποσύρομαι.
Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Γιάννης Καρατζόγλου
Κυριακή, 31 Μαΐου 2009
Γιάννης Καρατζόγλου, Η απόσυρση
Γιάννης Καρατζόγλου, Τα φιλιά πετάνε
[Από την ενότητα Διαβατήριος έρωτας]
Τα φιλιά πετάνε
Τι να απογίναν τα φιλιά μας.
Σε ποια χείλη να πετάξαν
ποιοι να τα γεύονται άραγε,
σε ποιο όνειρο μέσα να κυλούν.
(Γιατί το λέγαμε από τότε, δεν πεθαίνουν τα φιλιά.
Όταν κι η τελευταία φλογίτσα μιας αγάπης σβήσει,
εξακοντίζονται ψηλά, πολύ ψηλά στον ουρανό,
γυρίζουν φανερά γύρω απ' το φεγγάρι
και επιστρέφουν σε νέες αγάπες.)
Από τη συλλογή Αποτελέσματα χρήσεως (2006)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Γιάννης Καρατζόγλου
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Όλο και πιο πολύ
Όλο και πιο πολύ
Στους ανεπαίσθητους ψιθύρους της εσπέρας,
στα μυστικά καλέσματα της νύχτας,
ψυχή μου, άρχισες και συ να ξεθαρρεύεις
όλο και πιο πολύ∙ κι άρχισες να 'χεις
πιο εύκολα τα μάτια και τα λόγια,
πιο βιαστικά τα χρήματα του πάθους,
όλο και πιο λιγότερους τους δισταγμούς,
και δίνεσαι και τρέχεις και ξεφτίζεις
κι επιμένεις ακόμα να ελπίζεις
με μια πυρακτωμένη φαντασία,
μ' ένα κορμί παρανάλωμα της έξαψης -
ώριμη πια για το χαμό...
Από τη συλλογή Ξένα γόνατα (1954)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ντίνος Χριστιανόπουλος
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μικρά ποιήματα (όπου κι αν ταξιδέψω...)
[νέες συλλήψεις]
όπου κι αν ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει
τόσες πληγές
μόνο το νόμπελ μπόρεσε να τις γιατρέψει
Από τα Μικρά ποιήματα (Ιανός, 2004) που αποτελούνται από την ποιητική συλλογή Το κορμί και το σαράκι (1964)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ντίνος Χριστιανόπουλος
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μικρά ποιήματα (θάλασσα θαλάσσης)
[νέες συλλήψεις]
θάλασσα
θαλάσσης
θαλασσών
ούτε μια συλλαβή ακαβαλίκευτη
δεν άφησε αυτός ο τόνος
Από τα Μικρά ποιήματα (Ιανός, 2004) που αποτελούνται από την ποιητική συλλογή Το κορμί και το σαράκι (1964)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ντίνος Χριστιανόπουλος
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μικρά ποιήματα (Θανάση, γιατί έκοψες το άλφα...)
[νέες συλλήψεις]
Θανάση, γιατί έκοψες το άλφα από μπροστά;
για ένα γράμμα χάνεις την αθανασία
Από τα Μικρά ποιήματα (Ιανός, 2004) που αποτελούνται από την ποιητική συλλογή Το κορμί και το σαράκι (1964)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ντίνος Χριστιανόπουλος
Ντίνος Χριστιανόπουλος, Μικρά ποιήματα (οι μεν της καταστάσεως)
[νέες συλλήψεις]
οι μεν της καταστάσεως
οι δε της αντιστάσεως
μονάχα οι προθέσεις διαφέρουν
Από τα Μικρά ποιήματα (Ιανός, 2004) που αποτελούνται από την ποιητική συλλογή Το κορμί και το σαράκι (1964)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ντίνος Χριστιανόπουλος
Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης - 70 χρόνια προσφοράς / Δ.Ε.Θ., 31 Μαΐου 2009
Συζήτηση: 31 Μαΐου 2009, 19.00 - 20.00
Αίθουσα Γ. Ρίτσος, Περίπτερο 13
Ομιλητές: Βασίλειος Γάκης, αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Νεολαίας Δήμου Θεσσαλονίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος, ποιητής-κριτικός, Ηλίας Κουτσούκος, συγγραφέας-δημοσιογράφος, Μαρία Καζαμία-Γκόλα, διευθύντρια Βιβλιοθηκών Δήμου Θεσσαλονίκης
Οργάνωση: Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης
Πηγή: http://www.ekebi.gr/appdata/tbf09/program/flipbook/
«Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη με κριτικό υπόμνημα» του Ντίνου Χριστιανόπουλου (παρουσίαση) - Θεσσαλονίκη, 31 Μαΐου 2009
Κυριακή, 31 Μαΐου 2009 11:00
IANOS Αριστοτέλους 7
Παρουσίαση βιβλίου
ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Αίθουσα Π. Πρεβελάκης, Περίπτερο 15
Ο γνωστός ποιητής και συγγραφέας Ντίνος Χριστιανόπουλος παρουσιάζει το βιβλία του «Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη με κριτικό υπόμνημα», εκδόσεις ΙΑΝΟS.
Όπως αναφέρει ο συγγραφέας στον πρόλογο του βιβλίου
«Ἡ ἐργασία ποὺ ἀκολουθεῖ εἶναι μιὰ ἔρευνα ποὺ ἄρχισε τὸ 1993 καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ δύο μέρη: μιὰ ἐκτενὴ ἀνθολογία τραγουδιῶν τοῦ Βασίλη Τσιτσάνη καὶ ἕνα κριτικὸ ὑπόμνημα μὲ πληροφορίες καὶ κρίσεις γιὰ τὰ τραγούδια τῆς ἀνθολογίας αὐτῆς. Ἡ προσπάθειά μου αὐτή, τώρα ποὺ συμπληρώνονται εἴκοσι πέντε χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ συνθέτη, μοῦ φαίνεται ὅτι θὰ βρεῖ πλατιὰ ἀνταπόκριση ἀπὸ τὸν λαὸ ποὺ τόσο τὸν ἀγαποῦσε», Θεσσαλονίκη 25.5.2008
Πηγή: ianos.gr
Σάββατο, 30 Μαΐου 2009
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Καρατζόγλου - Θεσσαλονίκη, 1 Ιουνίου 2009
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη ΚαρατζόγλουΟμιλητές: Ντίνος Χριστιανόπουλος, Περικλής Σφυρίδης
Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο - 1 Ιουνίου 2009, 20:30
Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Καρατζόγλου - Βαφοπούλειο, 1 Ιουνίου 2009 (20.30)
Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Ηδονή και εξουσία - Θεσσαλονίκη, 30 Μαΐου 2009
Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης 2009 - Εκδόσεις Μεταίχμιο, stand 35, περίπτερο 15
Παρασκευή, 29 Μαΐου 2009
Πέμπτη, 28 Μαΐου 2009
Τετάρτη, 27 Μαΐου 2009
Σταύρος Τζουανάκος & Κώστας Κοφινιώτης, Ένας διαβάτης (σόλο μπουζούκι και τραγούδι: Κώστας Παπαδόπουλος)
Σόλο μπουζούκι & τραγούδι: Κώστας Παπαδόπουλος
Ένας διαβάτης
Μουσική: Σταύρος Τζουανάκος
Στίχοι: Κώστας Κοφινιώτης
Αυτό το βράδυ το σκοτεινό
είμαι μονάχος και σε ζητώ
πού να γυρίζεις πού να γλεντάς
με ποιον τα πίνεις και με ξεχνάς
Με πνίγει απόψε η ερημιά
και παίρνω σβάρνα τα καπηλειά
τρέχω στους δρόμους εδώ κι εκεί
κανείς δεν ξέρει πού να 'σαι συ
Ένας διαβάτης είμαι κι εγώ
χωρίς να ξέρω για πού τραβώ
χωρίς ελπίδα μες στην καρδιά
ψάχνω για νάβρω παρηγοριά
Από το δίσκο Κώστας Παπαδόπουλος - Σόλο μπουζούκι Ν. 1 (1995)
Κώστας Παπαδόπουλος, «Η Ξαβεριώτισσα» του Μπαγιαντέρα (σόλο μπουζούκι)
Από το δίσκο Κώστας Παπαδόπουλος - Σόλο μπουζούκι Ν. 1 (1995)
Μπαγιαντέρας: παρατσούκλι τού συνθέτη και ερμηνευτή Δημήτρη Γκόγκου
Τρίτη, 26 Μαΐου 2009
Κώστας Παπαδόπουλος & Μάριος Κώστογλου στην Πριγκηπέσσα
Κώστας Παπαδόπουλος & Μάριος Κώστογλου - Πριγκηπέσσα, 25 Φεβρουαρίου 2009
Πριγκιπέσσα
Φιλικής Εταιρίας 5, Θεσσαλονίκη,
(Περιοχή Λευκού Πύργου - Πίσω από τη Λέσχη Αξιωματικών)
τηλ: 2310 273542
Κώστας Παπαδόπουλος & Μάριος Κώστογλου στην Πριγκηπέσσα - Θεσσαλονίκη, 26 & 27 Μαΐου 2009
Φωτογραφίες: Κώστας Παπαδόπουλος (Μπουζούκι), Μάριος Κώστογλου (Κιθάρα, Φωνή)- Πριγκηπέσσα, 25 Φεβρουαρίου 2009
Δύο από τους σημαντικότερους μουσικούς της Ελλάδας με αμέτρητες συνεργασίες με τους κορυφαίους συνθέτες και τραγουδιστές και με χιλιάδες ηχογραφήσεις από τη δεκαετία του '50 ως σήμερα.
Κώστας Παπαδόπουλος
Ο Κώστας Παπαδόπουλος με την συνεχή παρουσία του τα τελευταία πενήντα χρόνια, αναδείχτηκε και καταξιώθηκε ως ένας από τους μεγαλύτερους σολίστες μπουζουκιού όλων των εποχών.
Συνεργάστηκε με τους σημαντικότερους λαϊκούς δημιουργούς, όπως Μ. Βαμβακάρη, Β. Τσιτσάνη, Γ. Παπαϊωάννου, Δ. Γκόγκο (Μπαγιαντέρα), Απ. Καλδάρα, Ακ. Πάνου, κ.α., ηχογραφώντας τα πιο ιστορικά τραγούδια τους.
Επίσης, έπαιξε σε λαϊκά κέντρα και ηχογράφησε μαζί με τους: Στ. Καζαντζίδη, Γρ. Μπιθικώτση, Στρ. Διονυσίου, καθώς και με πολλούς άλλους τραγουδιστές και τραγουδίστριες.
Από το 1961 συνεργάζεται με τον Μίκη Θεοδωράκη στις πρωτόγνωρες για την εποχή τους λαϊκές συναυλίες του. Στενός συνεργάτης του συνθέτη επί δεκαετίες, εμφανίστηκε μαζί του σε πλήθος συναυλιών παγκοσμίως. Επένδυσε με την μοναδική του τέχνη συνθέσεις όπως: Επιφάνεια, Το τραγούδι του νεκρού Αδελφού, Ζορμπάς, Ρωμιοσύνη, Άξιον Εστί, Μαουτχάουζεν.
Χαρακτηριστική επίσης είναι η συμμετοχή του και στις μουσικές εμπνεύσεις των Μ. Χατζιδάκι, Στ. Ξαρχάκου, Γ. Μαρκόπουλου, Δ. Μούτση, Γ. Σπανού, Λ. Κηλαηδόνη.
Με τον Λάκη Καρνέζη υπήρξαν ένα αντικειμενικά, αξεπέραστο ντουέτο μπουζουκιών, ηχογραφώντας μουσικό υλικό το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για τις δεξιοτεχνικές δυνατότητες του οργάνου.
Πηγή: http://www.kentriko-odeio.gr/papadopoulos.html
Μάριος Κώστογλου
Κορυφαίος λαϊκός κιθαρίστας, αλλά και περιζήτητη δεύτερη φωνή για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, ο Μάριος Κώστογλου, συμμετέχει στα δισκογραφικά στούντιο και στα πάλκα, από τις αρχές της δεκαετίας του '60 μέχρι τις μέρες μας.
Οι «ελαφρές ορχήστρες χορού» των αρχών του '60, το λαϊκό πάλκο τού «Φαληρικού» στις Τζιτζιφιές δίπλα στην Πόλυ Πάνου, οι μεγάλες πίστες που οργώνει η Μαρινέλλα στην παραλία του '70 και ταυτόχρονα με δημιουργούς στα δισκογραφικά στούντιο δίπλα στον Καλδάρα, τον Άκη Πάνου, τον Λοΐζο αλλά και τον Μίκη Θεοδωράκη της μεταπολίτευσης, είναι μερικοί μόνον από τους σταθμούς της πορείας του.
Σάββατο, 23 Μαΐου 2009
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Δοξαστικόν)
Λειψία 1982
Το έργο ακούγεται στα Γερμανικά.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Δοξαστικόν
Πρώτη εκτέλεση: Γρηγόρης Μπιθικώτσης & Θόδωρος Δημήτριεφ
Άξιον εστί το φως και η πρώτη
χαραγμένη στην πέτρα ευχή του ανθρώπου
η αλκή μες στο ζώο που οδηγεί τον ήλιο
το φυτό που κελάηδησε και βγήκε η μέρα
Η στεριά που βουτά και υψώνει αυχένα
ένα λίθινο άλογο που ιππεύει ο πόντος
οι μικρές κυανές φωνές μυριάδες
η μεγάλη λευκή κεφαλή Ποσειδώνος
Οι σημάντορες άνεμοι που ιερουργούνε
που σηκώνουν το πέλαγος σα Θεοτόκο
που φυσούν και ανάβουνε τα πορτοκάλια
που σφυρίζουν στα όρη κι έρχονται
Οι αγένειοι δόκιμοι της τρικυμίας
οι δρομείς που διάνυσαν τα ουράνια μίλια
οι Ερμήδες με το μυτερό σκιάδι
και του μαύρου καπνού το κηρύκειο
Ο Μαΐστρος, ο Λεβάντες, ο Γαρμπής
ο Πουνέντες, ο Γραίγος, ο Σιρόκος
η Τραμουντάνα, η Όστρια
Άξιον εστί το ξύλινο τραπέζι
το κρασί το ξανθό με την κηλίδα του ήλιου
του νερού τα παιχνίδια στο ταβάνι
στη γωνιά το φυλλόδεντρο που εφημερεύει
Οι λιθιές και τα κύματα χέρι με χέρι
μια πατούσα που σύναξε σοφία στην άμμο
ένας τζίτζικας που έπεισε χιλιάδες άλλους
η συνείδηση πάμφωτη σαν καλοκαίρι.
Τα νησιά με το μίνιο και με το φούμο
τα νησιά με το σπόνδυλο καποιανού Δία
τα νησιά με τους έρημους ταρσανάδες
τα νησιά με τα πόσιμα γαλάζια ηφαίστεια
Στο μελτέμι τα ορτσάροντας με κόντρα-φλόκο
Στο γαρμπή τ' αρμενίζοντας πόντζα-λαμπάντα
έως όλο το μάκρος τους τ' αφρισμένα
με λιτρίδια μαβιά και με ηλιοτρόπια
Η Σίφνος, η Αμοργός, η Αλόννησος
η Θάσος, η Ιθάκη, η Σαντορίνη
η Κως, η Ίος, η Σίκινος
Άξιον εστί στο πέτρινο πεζούλι
αντίκρυ του πελάγους η Μυρτώ να στέκει
σαν ωραίο οκτώ ή σαν κανάτι
με την ψάθα του ήλιου στο ένα χέρι
Το πορώδες και άσπρο μεσημέρι
ένα πούπουλο ύπνου που ανεβαίνει
το σβησμένο χρυσάφι μες στους πυλώνες
και το κόκκινο άλογο που δραπετεύει
Άξιον εστί εορτάζοντας τη μνήμη
των Αγίων Κηρύκου και Ιουλίτης
ένα θαύμα να καίει στους ουρανούς τ' αλώνια
ιερείς και πουλιά να τραγουδούν το χαίρε :
Χαίρε η Καιομένη και χαίρε η Χλωρή
Χαίρε η Αμεταμέλητη με το πρωραίο σπαθί
Χαίρε η που πατείς και τα σημάδια σβήνονται
Χαίρε η που ξυπνάς και τα θαύματα γίνονται
Χαίρε του παραδείσου των βυθών η Αγρία
Χαίρε της ερημίας των νήσων η Αγία
Χαίρε η Ονειροτόκος χαίρε η Πελαγινή
Χαίρε η Αγκυροφόρος και η Πενταστέρινη
Χαίρε με τα λυτά μαλλιά η χρυσίζοντας τον άνεμο
Χαίρε με την ωραία λαλιά η δαμάζοντας τον δαίμονα
Χαίρε που καταρτίζεις τα Μηναία των κήπων
Χαίρε που αρμόζεις τη ζώνη του Οφιούχου
Χαίρε η ακριβοσπάθιστη και σεμνή
Χαίρε η προφητικιά και δαιδαλική
Άξιον εστί το χώμα που ανεβάζει
μιαν οσμή κεραυνού σαν από θειάφι
του βουνού ο πυθμένας όπου θάλλουν
οι νεκροί άνθη της αύριον
Μιας νυχτός Ιουνίου η νηνεμία
γιασεμιά και φουστάνια στο περιβόλι
το ζωάκι των άστρων που ανεβαίνει
της χαράς η στιγμή λίγο πριν κλάψει
Τα κορίτσια η πόα της ουτοπίας
τα κορίτσια οι παραπλανημένες Πλειάδες
τα κορίτσια τ' Αγγεία των Μυστηρίων
τα γεμάτα ως πάνω και τ' απύθμενα
Τα στυφά στο σκοτάδι και όμως θαύμα
τα γραμμένα στο φως και όμως μαυρίλα
τα στραμμένα επάνω τους όπως οι φάροι
τα ηλιοβόρα και τα σεληνοβάμονα
Η Έρση, η Μυρτώ, η Μαρίνα
η Ελένη, η Ρωξάνη, η Φωτεινή
η Άννα, η Αλεξάνδρα, η Κυνθία
Άξιον εστί το αναίτιο δάκρυ
ανατέλλοντας αργά στα ωραία μάτια
των παιδιών που κρατιούνται χέρι-χέρι
των παιδιών που κοιτάζουνται και δε μιλιούνται
Των ερώτων το τραύλισμα πάνω στα βράχια
ένας φάρος που εκτόνωσεν αιώνων θλίψη
το τριζόνι το επίμονο καθώς η τύψη
και το μάλλινο έρημο μέσα στ' αγιάζι
Άξιον εστί το χέρι που επιστρέφει
από φόνο φριχτόν και τώρα ξέρει
ποιός αλήθεια ο κόσμος που υπερέχει
ποιό το "νυν" και ποιό το "αιέν" του κόσμου :
Νυν το αγρίμι της μυρτιάς Νυν η κραυγή του Μάη
Αιέν η άκρα συνείδηση Αιέν η πλησιφάη
Νυν νυν η παραίσθηση και του ύπνου η μιμική
Αιέν αιέν ο λόγος και Τρόπις η αστρική
Νυν των λεπιδόπτερων το νέφος το κινούμενο
Αιέν των μυστηρίων το φως το περιιπτάμενο
Νυν το περίβλημα της Γης και η Εξουσία
Αιέν η βρώση της Ψυχής και η Πεμπτουσία
Νυν της Σελήνης το μελάγχρωμα το ανίατο
Αιέν το χρυσοκύανο του Γαλαξία σελάγισμα
Νυν των λαών το αμάλγαμα και ο μαύρος Αριθμός
Αιέν της Δίκης το άγαλμα και ο Μέγας Οφθαλμός
Νυν η ταπείνωση των Θεών
Νυν η σποδός του Ανθρώπου
Νυν Νυν το μηδέν
και αιέν ο κόσμος ο μικρός ο μέγας!
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Και ένα απόσπασμα από την πρώτη εκτέλεση:
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Ανοίγω το στόμα μου)
Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ανοίγω το στόμα μου
Ανοίγω το στόμα μου κι αναγαλλιάζει το πέλαγος
και παίρνει τα λόγια μου στις σκοτεινές του τις σπηλιές
και στις φώκιες τις μικρές τα ψιθυρίζει
τις νύχτες που κλαιν των ανθρώπων τα βάσανα
Χαράζω τις φλέβες μου και κοκκινίζουν τα όνειρα
και τσέρκουλα γίνονται στις γειτονιές των παιδιών
και σεντόνια στις κοπέλες που αγρυπνούνε
κρυφά για ν' ακούν των ερώτων τα θαύματα
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Της αγάπης αίματα)
Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Της αγάπης αίματα
Της αγάπης αίματα με πορφύρωσαν
και χαρές ανείδωτες με σκιάσανε
οξειδώθηκα μες στη νοτιά των ανθρώπων
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο
Στ' ανοιχτά του πελάγου με καρτέρεσαν
Με μπομπάρδες τρικάταρτες και μου ρίξανε
αμαρτία μου να 'χα κι εγώ μιαν αγάπη
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο
Τον Ιούλιο κάποτε μισανοίξανε
τα μεγάλα μάτια της μες στα σπλάχνα μου
την παρθένα ζωή μια στιγμή να φωτίσουν
μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Ναοί στο σχήμα τού ουρανού)
Με τον Τάση Χριστογιαννόπουλο
Ναοί στο σχήμα τού ουρανού
Πρώτη εκτέλεση: Θόδωρος Δημήτριεφ
Ναοί στο σχήμα τού ουρανού
και κορίτσια ωραία
με το σταφύλι στα δόντια που μας πρέπατε!
Πουλιά το βάρος της καρδιάς μας ψηλά μηδενίζοντας
και πολύ γαλάζιο που αγαπήσαμε!
Φύγανε φύγανε
ο Ιούλιος με το φωτεινό πουκάμισο
και ο Αύγουστος ο πέτρινος με τα μικρά του ανώμαλα σκαλιά.
Φύγανε φύγανε
και βαθιά κάτω απ' το χώμα συννέφιασε ανεβάζοντας
χαλίκι μαύρο
και βροντές, η οργή των νεκρών
και αργά στον άνεμο τρίζοντας
εγυρίσανε πάλι με το στήθος μπροστά
φοβερά των βράχων τ' αγάλματα
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Διαβάζει ο ποιητής.
Απόσπασμα από το αρχείο Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη.
Εκπομπή «Προσωπικά δεδομένα» τού Κώστα Μαρδά (bluesky tv, 15-2-2009)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ)
Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ
Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ
και μυρσίνη συ δοξαστική
μη παρακαλώ σας μη
λησμονάτε τη χώρα μου
Αετόμορφα έχει τα ψηλά βουνά
στα ηφαίστεια κλήματα σειρά
και τα σπίτια πιο λευκά
στου γλαυκού το γειτόνεμα
Τα πικρά μου χέρια με τον κεραυνό
τα γυρίζω πίσω απ' τον καιρό
τους παλιούς μου φίλους καλώ
με φοβέρες και μ' αίματα
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Με το λύχνο τού άστρου)
Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Με το λύχνο τού άστρου
Με το λύχνο του άστρου στους ουρανούς εβγήκα
στο αγιάζι των λειμώνων στη μόνη ακτή του κόσμου
πού να βρω την ψυχή μου το τετράφυλλο δάκρυ
Τα κορίτσια μου πένθος για τους αιώνες έχουν
Τ' αγόρια μου τουφέκια κρατούν και δεν κατέχουν
πού να βρω την ψυχή μου το τετράφυλλο δάκρυ
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (Ένα το χελιδόνι)
Λυκαβηττός 1977
Τραγουδά ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.
Μπουζούκι παίζουν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Λάκης Καρνέζης.
Διευθύνει ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ένα το χελιδόνι
Ένα το χελιδόνι κι η άνοιξη ακριβή
για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή
θέλει νεκροί χιλιάδες να 'ναι στους τροχούς
θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους
Θε μου Πρωτομάστορα μ' έχτισες μέσα στα βουνά
Θε μου Πρωτομάστορα μ' έκλεισες μες στη θάλασσα
Πάρθηκεν από μάγους το σώμα του Μαγιού
Το 'χουνε θάψει σ' ένα μνήμα τού πέλαγου
σ' ένα βαθύ πηγάδι το 'χουνε κλειστό
μύρισε το σκοτάδι κι όλη η άβυσσος
Θε μου Πρωτομάστορα μέσα στίς πασχαλιές και Συ
Θε μου Πρωτομάστορα μύρισες την Ανάσταση
Από το έργο τού Μίκη Θεοδωράκη «Άξιον εστί» (1964) με βάση τα ποιήματα από την ομώνυμη συλλογή τού Οδυσσέα Ελύτη (1960)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (η συναυλία στο Λυκαβηττό το 1977)
Επειδή στη συνέχεια θα ακούσουμε τα τραγούδια τού δίσκου από τη συναυλία στον Λυκαβηττό το 1977, ας δούμε τι λέει ο Μίκης Θεοδωράκης για τη συναυλία αυτή:
...
Αν όμως η πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα το '62 θα δικαιολογούσε ίσως μια τέτοια αντιμετώπιση, οι συνθήκες της μεταπολίτευσης ήταν θεωρητικά τουλάχιστον διαφορετικές...
«Και όμως εγώ είχα την ίδια μεταχείριση: τους ζήτησα το Ηρώδειο και δεν μου το έδωσαν. Πείσμωσα λοιπόν και παραχώρησα μια συνέντευξη σε μια μεγάλη γερμανική εφημερίδα ανακοινώνοντας ότι θα έφευγα από την Ελλάδα. Θα πήγαινα στη Γερμανία, στη Σουηδία ή στη Γαλλία, όπου με αγαπούσαν. Η συνέντευξη έκανε τον γύρο όλων των πρακτορείων με τίτλο "Ο Θεοδωράκης εγκαταλείπει την Ελλάδα". Τότε με κάλεσε ο υπουργός της κυβερνήσεως, ο Γεώργιος Ράλλης πρώτη φορά το λέω αυτό, διότι νομίζω ότι οι νεότερες γενιές θα πρέπει να μάθουν επιτέλους από τι ιστορικές καταστάσεις περάσαμε. Μου είπε λοιπόν ότι ο Καραμανλής είχε ανησυχήσει διότι η συνέντευξή μου έκανε πολύ κακό στην κυβέρνηση. "Γιατί θέλετε να φύγετε από τη χώρα; " με ρώτησε. "Γιατί με αποκλείετε από το να παρουσιάσω το έργο μου" του απάντησα. "Μα γιατί θέλετε να πάτε στο Ηρώδειο; Είναι μικρό για εσάς και τους χιλιάδες φίλους της μουσικής σας. Να σας δώσουμε τον Λυκαβηττό" μου αντιπρότεινε».
Με ποια λογική; Αφού τα δύο θέατρα έχουν την ίδια περίπου χωρητικότητα...
«Μου έδιναν τον Λυκαβηττό για όσο καιρό ήθελα. Ετσι έγινε την επόμενη χρονιά, το '77, ο Β' Μουσικός Αύγουστος με 30 συναυλίες στον Λυκαβηττό, ο οποίος είχε καεί και τον ανακατασκεύασαν γι' αυτόν τον σκοπό. Προτίμησαν να ξοδέψουν χρήματα για τον Λυκαβηττό παρά να με αφήσουν να μπω στο Ηρώδειο! Ηταν ένα "άβατον" για τον αριστερό Θεοδωράκη. Χρόνια τώρα γυρίζω όλη την Ελλάδα και την Κύπρο γύρω γύρω από το φρούριο. Το φρούριο για μένα ήταν πάντα το Ηρώδειο. Για πρώτη φορά μπήκα εκεί επί Μελίνας Μερκούρη, το 1988, διευθύνοντας το "Αξιον Εστί", με σολίστ τον Γιώργο Νταλάρα, προκειμένου τα έσοδα να δοθούν για το Μουσείο της Ακροπόλεως».
...
Πηγή: εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (Κυριακή 15 Ιουλίου 2001 - συνέντευξη στον Νίκο Μωραΐτη)
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (τα περιεχόμενα του δίσκου)
Περιεχόμενα:
1. Εισαγωγή - τότε είπε (6:03)
2. Ιδού εγώ λοιπόν (2:19)
3. Η πορεία προς το μέτωπο (3:25)
4. Ένα το χελιδόνι (3:28)
5. Τα θεμέλια μου στα βουνά (5:24)
6. Με το λύχνο τού άστρου (3:11)
7. Η μεγάλη έξοδος (2:15)
8. Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ (4:48)
9. Ναοί στο σχήμα τού ουρανού (ορχήστρα) (3:27)
10. Της αγάπης αίματα (3:49)
11. Ναοί στο σχήμα τ' ουρανού (3:23)
12. Προφητικόν (3:27)
13. Ανοίγω το στόμα μου (5:23)
14. Σε χώρα μακρινή (2:19)
15. Το δοξαστικόν (μέρος i) (15:01)
16. Το δοξαστικόν (μέρος ii) (4:37)
17. Το δοξαστικόν (μέρος iii) (6:37)
18. Το δοξαστικόν (μέρος iv) (3:47)
Από τους συντελεστές αυτής της δύσκολης πρώτης ηχογράφησης του έργου οφείλουμε να αναφέρουμε τον Κώστα Παπαδόπουλο και τον Λάκη Καρνέζη, στενούς συνεργάτες τού Μίκη Θεοδωράκη για πολλά χρόνια, που έδωσαν στο έργο το χρώμα που έχει σε όσα σημεία απαιτείται ο ήχος τού μπουζουκιού - άλλωστε, λαϊκό ορατόριο είναι.
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (άρθρο τού Γιώργου Τσίμα)
Μίκη Θεοδωράκη – Οδυσσέα Ελύτη «Άξιον εστί»
Τσίμας Γιώργος, 01-10-2002
«Κάποιο μεσημέρι, στεκόμουν στο όρθιο του Λουμίδη, μπροστά στο Παλλάς , εκεί που έπινε το μοναδικό καφέ εσπρέσο η αθηναϊκή ιντελιγκέντσια. Σεπτέμβριο νομίζω του 60, με πλησίασε ο Οδυσσέας Ελύτης. Αφού μου μίλησε για το πόσο εκτιμά την προσπάθειά μου και πόσο αγάπησε τον ΕΠΙΤΑΦΙΟ, πρόσθεσε:
«Τελείωσα το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, το έργο της ζωής μου, νομίζω. Θα ήθελα να σας το έστελνα κάπου, γιατί κάτι μου λέει ότι θα σας εμπνεύσει...»
«Αφού τον ευχαρίστησα, έγραψα τη διεύθυνσή μου στο Παρίσι και του την έδωσα».
Ο Μίκης Θεοδωράκης θυμάται την αρχή... Πράγματι, αρχές του 1961, στο Παρίσι, το έργο είναι σχεδόν ολοκληρωμένο. Χρειάστηκαν όμως άλλα τρία χρόνια για να πάρει το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ την τελική του μορφή. Έτσι, κυκλοφορεί σε δίσκο το 1964, από την EMI – HIS MASTERS VOICE, μ’ ένα ενδιαφέρον εξώφυλλο του Γιάννη Τσαρούχη. Σολιστ είναι οι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Μάνος Κατράκης και Θ. Δημήτριεφ. Επίσης συμμετέχουν η Μεικτή Ορχήστρα Αθηνών και η Μεικτή Χορωδία Θάλειας Βυζαντίου.
Ο συνθέτης χαρακτηρίζει το έργο ως λαϊκό ορατόριο. Αποτελείται από 3 μέρη : Η Γέννεσις, Τα Πάθη και Το Δοξαστικό (Άξιον Εστί). Νομίζω είναι περιττό να θυμίσουμε ότι από το εν λόγω έργο προέρχονται τα τραγούδια : «Ένα το χελιδόνι», «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ», «Της αγάπης αίματα», «Ανοίγω το στόμα» κ.ά. Είναι πάντως άδικο να απομονώνουμε τα συγκεκριμένα τραγούδια από το συνολικό έργο του οποίου αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια. Όπως επίσης είναι κρίμα που τα τραγούδια αυτά «χρωματίστηκαν» έντονα σε συγκεκριμένες εποχές με αποτέλεσμα να έχουν χάσει μέρος τής δυναμικής τους σήμερα.
Σχετικά με το Άξιον Εστί σημειώνει ο Γ. Παπαδάκης στο περιοδικό Δίφωνο (τεύχος Μαΐου 1999, ειδική έκδοση): «Το Άξιον Εστί είναι ο μοναδικός ελληνικός δίσκος που το περιεχόμενό του ξεπερνά κατά πολύ τη σημασία που έχει αυτή καθαυτή η έκδοση ενός δίσκου. Όποιος σήμερα, ή και αυτή την εποχή, αναρωτήθηκε τι το καινούργιο έφερνε αυτό το μουσικό έργο, τι τέλος πάντων είπε που να μην είχε ως τότε ειπωθεί, ας γνωρίζει ότι, σε αντίθεση με τις ως τότε απόπειρες π.χ. της «Εθνικής Σχολής», που προσπαθούσε να εντάξει την ελληνική παράδοση στον κορμό της δυτικοευρωπαϊκής μουσικής χρησιμοποιώντας μέσα και φόρμες από τον Μπαχ ως τον Μπάρτοκ, ο Θεοδωράκης με το Άξιον Εστί επιχείρησε να οργανώσει τον ήχο του με τα υλικά του νεοελληνικού ηχητικού κόσμου». Γι’ αυτό, άλλωστε, πέτυχε το έργο αυτό να συγκινήσει εξαρχής το μεγάλο κοινό: γιατί πετυχαίνει μια εξαιρετική ισορροπία ανάμεσα στο λόγο και τη μουσική και γιατί αυτή η μουσική είναι ταυτόχρονα νέα μα και οικεία...
Πηγή: http://www.pyxida.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=571
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί (η ιστορία τού δίσκου)
Ο κόσμος ακούει με τη φαντασία του
Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Μάνος Κατράκης, Θόδωρος Δημήτριεφ, Χορωδία Θάλειας Βυζαντίου
Πρώτη κυκλοφορία : 1964 ΕΜΙΑΛ
Μιλώντας για την πρώτη ιστορική ηχογράφηση του έργου, στις αρχές της δεκαετίας του '60, είναι σχεδόν απίστευτο πώς κατόρθωσε η δύναμη του έργου να υπερκεράσει και τελικά να καλύψει τις τεράστιες τεχνικές ελλείψεις και δυσκολίες που, αν και επηρέασαν αυτήν την πρώτη ηχογράφηση, ξεχάστηκαν με την κυκλοφορία του. Η πρώτη ηχογράφηση έμοιαζε με θρίλερ.
Τα στούντιο της εποχής στο ελάχιστο δεν μπορούσαν να εξυπηρετήσουν χορωδία, συμφωνική ορχήστρα, σολίστες κ.λ.π. και η ηχογράφηση έγινε κλιμακωτά στο στούντιο της Κολούμπια και στο κινηματογραφικό στούντιο Άλφα.
Το αποτέλεσμα της πρώτης φωνοληψίας, και ο ίδιος ο συνθέτης το αναγνωρίζει, είναι κατά 50% κάτω από τις προσδοκίες. Μάλιστα, όταν αυτή ολοκληρώθηκε μετά χιλίων βασάνων, ούτε η εταιρεία ούτε ο ποιητής ήθελαν να κυκλοφορήσει και μόνον ο Μίκης Θεοδωράκης με τον γνωστό ορμητικό του τρόπο επέμενε και τα κατάφερε στο τέλος. Ίσως γιατί ήταν ο μόνος, που από τότε ακόμη είχε την ικανότητα να αντιλαμβάνεται το λαϊκό αισθητήριο.
Το έργο αυτό παίδεψε τον Μίκη περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο.
Μπορεί να το συνέθεσε μέσα σε δύο περίπου χρόνια ('60-'61) όμως για να το ολοκληρώσει χρειάστηκε άλλα τρία χρόνια περίπου.
Η αγωνία του ήταν να συνδυάσει το συμφωνικό στοιχείο, το βυζαντινό (ψάλτες) και την έντεχνη ελληνική μουσική που από τον «Επιτάφιο» ήταν περίπου ο νονός της.
Είναι εκπληκτικό ότι στις συνθήκες εκείνης της εποχής κατάφερε να συνδυάσει και τα τρία αυτά στοιχεία στη σύνθεση και στην τελική εκτέλεση του έργου και να δώσει ένα τόσο απτό δείγμα της μεγαλοφυΐας του.
Το βασικό του επιχείρημα έναντι εκείνων που αρνούνταν την κυκλοφορία του δίσκου εξαιτίας των μεγάλων τεχνικών προβλημάτων της ηχογράφησης ήταν μια φράση : Ο κόσμος δεν ακούει με τα αυτιά του, ακούει με την φαντασία του, και να που επαληθεύτηκε.
Ένα ιστορικό ανέκδοτο που διηγείται ο ίδιος ο Θεοδωράκης δείχνει το μέγεθος της δύναμης του έργου στη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο. Ήταν φθινόπωρο του 1964 και βρισκόταν στις Σέρρες για συναυλία. Μπροστά σε ένα κατάστημα δίσκων βλέπει αρκετό κόσμο να περιμένει σχηματίζοντας ουρά. Πλησιάζει και ρωτάει έναν από εκείνους που περίμεναν, ο οποίος μάλιστα φαινόταν αγρότης.
- Τι περιμένεις πατριώτη, στην ουρά να αγοράσεις;
- Με έστειλαν από το χωριό μου στις Σέρρες να αγοράσω το «Άξιον εστί», που μάθαμε ότι σήμερα θα έρθει στην πόλη.
Τότε σκέφτηκα, σημειώνει σε ένα κείμενο του ο συνθέτης, άραγε υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό να κάνεις στη ζωή σου; Μήπως αυτό είναι η κορυφή;
Δ. Χατζόπουλος
Πηγή: 100 Δίσκοι και η ιστορία τους από τον Μελωδία fm 99,2 - ειδική έκδοση, Καθημερινή
Δική μου πηγή, η ιστοσελίδα: http://forum.kithara.gr/index.php?topic=40294.0
Με αφορμή την εκδήλωση:
«Άξιον εστί» τού Μίκη Θεοδωράκη (συναυλία προς τιμήν τού Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα) - Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, 24 Μαΐου 2009
Translatum: Favourite Music and Lyrics - Οδυσσέας Ελύτης & Μίκης Θεοδωράκης, Άξιον εστί
Μανώλης Γλέζος και Απόστολος Σάντας
Με αφορμή την αυριανή εκδήλωση προς τιμήν του Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα, ας δούμε κι ας θυμόμαστε κάθε χρόνο και κάθε ώρα και στιγμή αποδώ και πέρα την πράξη τους για την οποία τους τιμάμε:
Ακρόπολη στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο
Γερμανοί στρατιώτες υψώνουν τη σημαία με τη σβάστικα στην Ακρόπολη των Αθηνών. Οι κατακτητές ήθελαν μ' αυτόν τον τρόπο να δηλώσουν την υποταγή της Ελλάδας. Ωστόσο, λίγες μόνο μέρες αργότερα, στις 31 Μαΐου 1941, δυο φοιτητές, ο Μανώλης Γλέζος και ο Απόστολος Σάντας, κατέβασαν νύχτα τη μισητή σημαία από τον ιερό λόφο. Ήταν μια αντιστασιακή ενέργεια, που διαδήλωνε σ' όλη την Ευρώπη τη βούληση του ελληνικού λαού να συνεχίσει ν' αντιτάσσεται στη βία του Άξονα.
Πηγή: http://dim-galat.pel.sch.gr/projects/akropolis/akr_10polemo.htm
Άνοιξη του 1941. Οι Έλληνες αντιστέκονται λυσσαλέα στις γερμανικές μεραρχίες. Ο ελληνικός στρατός "κρατάει" όσο κανένας άλλος στην Ευρώπη, πλήν ίσως του σοβιετικού, αλλά τελικά υποκύπτει στην πανίσχυρη γερμανική πολεμική μηχανή.
Η Ελλάδα τελεί υπό ναζιστική κατοχή, αλλά ο ελληνικός λαός έχει αρχίσει τη δική του μάχη, την αντίσταση. Είναι αδύνατον να μη συμβεί κάτι τέτοιο. Είναι, αδύνατον οι Έλληνες να αποδεχθούν τη “νέα τάξη πραγμάτων”. Έτσι παντού, στις πόλεις, στα χωριά και στην ύπαιθρο, αντιστασιακές οργανώσεις ξεπηδούν καθημερινά σε μια προσπάθεια να κάνουν δύσκολη τη ζωή των κατακτητών, να τους στείλουν το μήνυμα ότι είναι ανεπιθύμητοι στην Ελλάδα. Η ιστορία είναι γνωστή. Η ελληνική αντίσταση αναγνωρίζεται μετά το τέλος του πολέμου, όχι μόνον ως η κορυφαία παγκοσμίως, αλλά και για το ότι συνέβαλε αποφασιστικά στην έκβαση του β΄ παγκοσμίου πολέμου υπέρ των συμμαχικών δυνάμεων.
Στην Αθήνα οι Γερμανοί υψώνουν τη σβάστικα στην Ακρόπολη, πράξη προσβλητική όχι μόνο για τους συμπατριώτες μας αλλά για όλο τον ελεύθερο κόσμο, που δεν ανέχεται τη φασιστική πρόκληση σε ένα χώρο - πανανθρώπινο σύμβολο της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Ως "αρχαιολάτρες" οι ναζί κομπορρημονούν για το επίτευγμά τους. Στρατηγοί, στρατάρχες, υπουργοί καταφθάνουν από το Βερολίνο και φωτογραφίζονται στον Παρθενώνα κάτω απ' τη σβάστικα. Οι εικόνες κάνουν το γύρο του κόσμου.
Τότε ακριβώς δυο δεκαεννιάχρονοι φοιτητές αποφασίζουν το παράλογο. Πρόκειται για τον Λάκη Σάντα, φοιτητή της Νομικής και τον Μανώλη Γλέζο, φοιτητή της Ανωτάτης Εμπορικής, που διακατέχονται από την εμμονή να κατεβάσουν από τον ιερό βράχο το σύμβολο του ναζισμού.
Αρχίζουν, λοιπόν, να ψάχνουν τρόπους για να προσεγγίσουν την κορυφή της Ακρόπολης χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τους Γερμανούς, που έχουν περιφράξει το βράχο με συρματόπλεγμα εγκαθιστώντας φρουρά. Έπειτα από ενδελεχή μελέτη σε εγκυκλοπαίδειες, ανακαλύπτουν ένα σπήλαιο, το “Πανδράσειον άντρον”, που ξεκινά από κάποιο σημείο του βράχου και οδηγεί σ' ένα άνοιγμα δίπλα στο Ερεχθείο. Τις επόμενες μέρες ανεβαίνουν στην Ακρόπολη ως επισκέπτες, κάνοντας επιτόπια κατόπτευση του χώρου και μελετούν τις κινήσεις τους. Είναι η μαγική στιγμή που το παράλογο μετατρέπεται αίφνης σε εφικτό.
Αποφασίζουν το τόλμημα τη νύχτα της 30ης προς 31η Μαΐου του 1941. Ξεκινούν εφοδιασμένοι με ένα μικρό φακό και ένα μαχαιράκι. Φθάνουν στο συρματόπλεγμα, σαλτάρουν μέσα κι αρχίζουν να σέρνονται προς την είσοδο της σπηλιάς. Για καλή τους τύχη, στη σπηλιά είχαν ξεκινήσει ανασκαφές και υπήρχαν αφημένες σκαλωσιές με μαδέρια. Σκαρφαλώνουν μέχρι το άνοιγμα της κορυφής. Πλησιάζουν προς τον ιστό και όταν φθάνουν σε απόσταση 50 μέτρων, πετούν χαλικάκια, για να διαπιστώσουν τυχόν παρουσία γερμανού σκοπού.
Φρουρός δεν υπάρχει, οπότε μπορούν να συνεχίσουν. Φθάνουν στον ιστό, λύνουν το συρματόσκοινο και τραβούν τη σημαία προς τα κάτω. Εκείνη, όμως, δεν κατεβαίνει, γιατί όντας τεράστια, στερεώνεται σε τρία ακόμα χοντρά σκοινιά. Προσπαθούν να ανέβουν στον ιστό για να την σκίσουν, αλλά το ύψος είναι μεγάλο και αδυνατούν να φθάσουν στην κορυφή. Τότε, ενώ η ώρα περνά, παρατηρούν μέσα στο σκοτάδι ότι τα σκοινιά στερεώνονται με σκουριασμένους κρίκους στα μάρμαρα του εδάφους. Αυτό ήταν! Ξεκολλούν τα συρματόσκοινα από τους κρίκους και...
...η σημαία κατέβηκε.
Σκέφτονται να την πάρουν μαζί τους αλλά είναι τεράστια. Κόβουν, λοιπόν, από ένα κομμάτι ο καθένας, τυλίγουν την υπόλοιπη σε ρολό και την πετούν σε διπλανό ξεροπήγαδο. Κατεβαίνουν απ' το ίδιο μέρος που ανέβηκαν και σαν να μην τρέχει τίποτε γυρίζουν στα σπίτια τους. Το παράλογο έχει γίνει πραγματικότητα !
Την επαύριο οι Γερμανοί, αλλά και όσοι Αθηναίοι πρόλαβαν να δουν τον άδειο ιστό -η σημαία φυσικά αντικαταστάθηκε αμέσως- δεν πιστεύουν στα μάτια τους. Παραθέτουμε την ανακοίνωση του γερμανού φρούραρχου της πρωτεύουσας:
«Κατά τη νύχτα της 30ης μέχρι της 31ης Μαΐου, υπεξερέθη η επί της Ακροπόλεως κυματίζουσα γερμανική πολεμική σημαία, παρ’ αγνώστων δραστών. Διενεργούνται αυστηραί ανακρίσεις. Οι ένοχοι και οι συνεργοί αυτών θα τιμωρηθώσι δια της ποινής του θανάτου.»
Το νέο διαδίδεται αστραπιαία σ' ολόκληρη την Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη. Το Κάϊρο -όπου εδρεύει το συμμαχικό στρατηγείο Μέσης Ανατολής- αλλά και το Λονδίνο, αναφέρονται με επαινετικά σχόλια στους έλληνες πατριώτες που αποτόλμησαν το εγχείρημα.
Τα ονόματα του Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα γίνονται, ωστόσο, γνωστά το 1945, από τον ημερήσιο τύπο.
Η πράξη χαρακτηρίζεται αργότερα ως “η πρώτη αντιστασιακή ενέργεια στην κατεχόμενη Ευρώπη”. Ο Μανώλης Γλέζος, όμως, έχει διαφορετική άποψη. Χαρακτηριστικά αναφέρει: «Ήδη είχαν ξεκινήσει προσπάθειες αντίστασης από μικρές ή μεγάλες ομάδες. Κάθε προκήρυξη που διανεμόταν, κάθε σύνθημα σε κάποιο τοίχο, πράξεις που ήδη είχαν προηγηθεί, σηματοδοτούσαν την αντίσταση στον κατακτητή...»
Στο σημείο που υψωνόταν ο ιστός, σήμερα υπάρχει η επιγραφή:
«Τη νύχτα της 30ης Μαΐου 1941 οι πατριώτες Μανώλης Γλέζος και Απόστολος Σάντας κατέβασαν τη σημαία των ναζί κατακτητών από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης.
Εντοιχίστηκε από την Ενωμένη Εθνική Αντίσταση 1941-1944, το 1982»
Πηγή: http://apeiranthos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=171&Itemid=140
Translatum: Other events / «Άξιον εστί» τού Μίκη Θεοδωράκη (συναυλία προς τιμήν τού Μανώλη Γλέζου και του Απόστολου Σάντα) - Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, 24 Μαΐου 2009
Μαρία Κυρτζάκη, Απόπειρα εξόδου (I, α')
[Από την ενότητα Απόπειρα εξόδου (28 Απριλίου - 24 Ιουνίου 1970), I]
[ α' ]
Σ' ένα σύννεφο όπου τα πουλιά
Μπορούν να πετάξουν.
Οι λέξεις θα κυλήσουν όμοια
Με ερυθρομόρφων σχημάτων τα κύματα.
Θα αποβάλεις τότε ενδύματα τετριμμένα
Του προσώπου την διπλή επιδερμίδα.
Τα βήματα όταν δεν θ' ακούγονται πια
Πού θα σε βρει η άνοιξη.
Από τη συλλογή Οι λέξεις (1973)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Μαρία Κυρτζάκη
Κλείτος Κύρου, Κραυγή 8
Κραυγή 8
Έρχεσαι τώρα με το πρώτο κάλεσμα
Ένα πρωτόγονο ποτάμι σε ντύνει μέσα στ' άσπρα
Η όψη σου λαγάρισε κι αποκοιμιέσαι
Μ' έναν ουρανό που αργοπεθαίνει μες στα χέρια σου
Κ' έναν άλλο που γεννιέται στην ποδιά σου
Από τη συλλογή Κραυγές της νύχτας (1960)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Κλείτος Κύρου
Π. Σωτηρίου - Έρχομαι κρυφά και σας βλέπω, φίλοι μου
Έρχομαι κρυφά και σας βλέπω, φίλοι μου
Κρυμμένος σε διάφορα ψευδώνυμα
έρχομαι και σας βλέπω, φίλοι μου
Στις ημιερασιτεχνικές σας παραστάσεις
στις ειδικές για δημοσιογράφους προβολές σας
και στις δημόσιες απαγγελίες των ποιημάτων σας
Τώρα φτιάχνω με video τις ταινίες μου
τυπώνω σε ατομική φωτοσύνθεση τις συλλογές μου
και μες στους τοίχους του δικού μου δωματίου
στήνω τις πιο πρωτοποριακές μου σκηνοθεσίες
Έρχομαι κρυφά και σας βλέπω, φίλοι μου
παλιοί μου φίλοι, που δεν σας πιστεύω πια
Από την ποιητική συλλογή Η καινούρια σιωπή (1982)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Π. Σωτηρίου
Μαρία Ψωμά, Οι αναμνήσεις
[Από την ενότητα Της αφαίρεσης]
Οι αναμνήσεις
Όλο και πιο συχνά
μ' επισκέπτονται απρόσκλητες
σ' ακατάλληλες ώρες,
γλαφυρές, ζωηρές, φλύαρες,
απαιτούν να τις φιλοξενήσω,
χαμογελούν, δακρύζουν, αναδεύονται,
ανασύρουν μυρωδιές, πεθυμιές ξεχασμένες.
Καταλυτική στο παρόν η παρουσία τους
με κρατάει στο παρελθόν εγκλωβισμένη.
Διευθετώ...
Επιστρέφω...
Γερνάω...
Σιμώνει η ώρα να συνδεθώ ξανά
με τον ομφάλιο λώρο...
Από τη συλλογή Ισόβια θητεία (2006)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Μαρία Ψωμά
Πάνος Θεοδωρίδης, Ο πλανήτης
Ο πλανήτης
Βαλασία και Πουλχερία τρυφερά ονόματα
που ανέκαθεν ταύτιζα με άσχημες συμμαθήτριες
και στεγνές νηπιαγωγούς
Φανήκατε ξαφνικά αλλιώτικα στα μάτια μου
Που σάπισαν προσπαθώντας να καλοπιάσουν
έκπαγλες κόρες μεσογειακές που λέγονταν
Μαργαρίτα Ελένη Μυρτώ Αφροδίτη
Άννα Αλεξάνδρα και Κύνθια
Όντως δεν είναι αυτός πλανήτης
όλο κότες και πρόβατα. Το 'πε ο Ελύτης.
Από τη συλλογή Στην αγκαλιά της Ντεζιρέ (1980)
Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Πάνος Θεοδωρίδης
