Τόλης Νικηφόρου, Εφιάλτες

Μάνος Χατζιδάκις & Νίκος Γκάτσος, Ο εφιάλτης της Περσεφόνης
(τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη - δίσκος: Τα παράλογα (1976))

εφιάλτες

τώρα που αχνίζει πίσω μας
το μίζερο χωριό και τα χωράφια
σίγασε πια ο μέγας θρήνος
ο κίνδυνος απομακρύνθηκε
τώρα που προσπελάσαμε τα τείχη
ίσοι κι εμείς με τους αφέντες
ωραία εμπορεύματα θα βρούμε ν' αγοράσουμε
το πιο εκλεκτό χασίσι

στους πατρογονικούς μας ελαιώνες
ευγενικά ξενοδοχεία θα φυτρώσουν
μιαν άλλη γλώσσα θα μιλήσουν τα παιδιά μας
και δίπλα στους πυραύλους θα υψώνονται
ξένα φουγάρα

με τη χρυσόσκονη πια δεν θα φαίνεται η πληγή μας

Από τη συλλογή Ελεύθερος σκοπευτής (1982)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Ποίηση 1982

Γιάννης Μαρκόπουλος & Μάνος Ελευθερίου, Μαλαματένια λόγια
(τραγούδι: Τάνια Τσανακλίδου, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Λάκης Χαλκιάς - δίσκος: Θητεία (1974))

ποίηση 1982

οι δικές μας οι λέξεις
είναι λέξεις σκληρές και μεγάλες
μυτερές σαν καρφιά
λέξεις όπως το ξεραμένο πύο
μαύρες όπως τα φλέματα
που βγάζουνε κάθε πρωί τα σωθικά μας
οι καπνοδόχες των εργοστασίων
τα τραίνα που αναπόδραστα ακολουθούν τις ράγες
κόκκινες λέξεις
όπως ο ήλιος ο μοναδικός
και το λουλούδι που σπαραχτικά ανθίζει
σε στεγνό και κατάμαυρο χώμα

οι δικές μας οι λέξεις
είναι λέξεις γυμνές
λέξεις γεμάτες τραύματα
συστατικά στοιχεία, αναγραμματισμοί
και μόρια της ίδιας αγωνίας

οι δικές μας οι λέξεις
προκηρύξεις και αφίσες του τοίχου
φωτισμένα παράθυρα στο σκοτάδι της νύχτας
που αφυπνίζουν την πόλη
όταν κλείνει με πείσμα τα μάτια
στη γραφή του θανάτου

αυτές οι τελευταίες λέξεις
πριν κάθε εκτέλεση
πριν κάθε μεταμφίεση του καθημερινού θανάτου
τα δικά σου είναι δάχτυλα που γνωρίζουν το χάδι
είναι λέξεις κραυγές
οιμωγές και ελπίδες
που δοξάζουν το φως
που μετράνε με δέος το μπόι τους
και δεν τρέμουν

ίσως κάποτε τα δικά μας παιδιά
να μιλήσουν με άλλη φωνή
να βαδίσουν με ξένοιαστο βήμα
πάνω στις νότες της δικής μας μουσικής
και στους κυβόλιθους του δικού μας αγώνα

Από τη συλλογή Ελεύθερος σκοπευτής (1982)

Ποιήματα που δημοσίευσα στο παρελθόν από τη συλλογή Ελεύθερος σκοπευτής (1982) του Τόλη Νικηφόρου (κάντε κλικ στον τίτλο τους):

Τόλης Νικηφόρου, Αγωνία θωρακοφόρου
Τόλης Νικηφόρου - Συνέπεια, 2

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Ο Κώστας Παπαδόπουλος στη μουσική σκηνή "Αίγλη" - Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2010 ~ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑ

Μίκης Θεοδωράκης, Στα περβόλια
(από το έργο Το τραγούδι του νεκρού αδελφού (1962) / σόλο μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος - τραγούδι: Μίκης Θεοδωράκης)

Στη μουσική σκηνή «Αίγλη» στη Θεσσαλονίκη θα βρίσκεται ο Κώστας Παπαδόπουλος κάθε Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο τον Φεβρουάριο.

Μαζί του θα εμφανίζονται ο Παναγιώτης Καραδημήτρης και ο Βασίλης Καρακότας.

Το πρόγραμμα αρχίζει στις 10.30 μ.μ. και ξεκινά την Τσικνοπέμπτη, 4 Φεβρουαρίου 2010.

Μουσική σκηνή «Αίγλη»
Κασσάνδρου & Αγ. Νικολάου 3, Θεσσαλονίκη
Τηλέφωνο: 2310.270.016

Ο Κώστας Παπαδόπουλος στη μουσική σκηνή "Αίγλη" - Θεσσαλονίκη, Φεβρουάριος 2010 ~ Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑ

Τόλης Νικηφόρου, Γυναίκα

Νίκος Καββαδίας & Θάνος Μικρούτσικος, Γυναίκα
(τραγούδι: Γιάννης Κούτρας - δίσκος: Ο Σταυρός του Νότου (1979))

γυναίκα

κάθε μικρή σου υποταγή
μειώνει τη δική μου ελευθερία
εμένα ταπεινώνει
κάθε χαμένο σου δικαίωμα
πληγώνει τη δική μου αξιοπρέπεια
κάθε παραπανίσιο σου φορτίο
έχει σε μένα ρίζες προγονικές
κάθε σε βάρος σου αδικία
είναι μια στυγερή κλοπή
απ' το παγκάρι της δικής μου εκκλησίας
κι όταν εσύ λιποψυχείς
εγώ είμαι ο αληθινός προδότης

στέκεσαι δίπλα μου
στο σπίτι, στη δουλειά ή στο οδόφραγμα
με τα ίδια μάτια
ελεύθερα ατενίζουμε τον ήλιο
περήφανοι
ασυμβίβαστοι
ωραίοι μέσα στο τόσα ελαττώματά μας
εμείς που η φύση έταξε σε σάρκα μία

Από τη συλλογή Το μαγικό χαλί (1980)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Ανατριχίλα

Στέφανος Κορκολής & Άννα Ιωαννίδου, Ανατριχιάζω
(τραγούδι: Στέφανος Κορκολής - δίσκος: Χαμένες Ατλαντίδες (1994))

ανατριχίλα

από τα χείλη αργά
μακρόσυρτα ως τον λαιμό
τα στήθια ανάμεσα, τους ώμους
μια σκοτεινή ανατριχίλα
ανατριχίλα που κυριεύει το μυαλό
ανάβει τη φωτιά στα γόνατα
ως το μεδούλι που εισχωρεί
που καίει το δέρμα
προμήνυμα του πυρετού
και της κοφτής ανάσας
μεθοδικά που κορυφώνεται
που επιταχύνει τον παλμό
ξυπνάει κάθε μόριο στο κορμί
νύχια που ψάχνουν για αίμα
ακόμα πιο βαθιά
πιο δυνατά
ανατριχίλα που γεννάει τον σπασμό
ο ψίθυρος που γίνεται κραυγή, εκτίναξη
γίνεται μούδιασμα, εγκατάλειψη
και σβήνει

Από τη συλλογή Το μαγικό χαλί (1980)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Τα μάτια του πάνθηρα

Νίκος Πορτοκάλογλου, Κλείσε τα μάτια σου
(τραγούδι: Νίκος Πορτοκάλογλου & Μελίνα Κανά - δίσκος: Άσωτος υιός (1996))

τα μάτια του πάνθηρα

είδα τα φοβερά μάτια του πάνθηρα
κόκκινα απ' την προσμονή
μια νύχτα κατασκότεινη είδα εσένα

όχι το δικό μου αίμα

Από τη συλλογή Το μαγικό χαλί (1980)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Σκοτεινή μοίρα

Μίκης Θεοδωράκης & Δημήτρης Χριστοδούλου, Βραδιάζει
(τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης - μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης /πρώτη ηχογράφηση σε δίσκο 45 στροφών το 1966 - συμπεριλήφθηκε στο δίσκο: Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη, Νο 2 (1978))

σκοτεινή μοίρα

εκούσια βυθίζομαι
μες στις αστραφτερές παγίδες
τις κόρες των γυμνών ματιών σου
τη σκοτεινή εκείνη θάλασσα των τροπικών
που λαχταράει τον ξάστερο ουρανό
τους μυστικούς βυθούς όπου ελλοχεύει
στο αίμα βουτηγμένη
γεμάτη αγκίδες κι άρωμα μεθυστικό
ακέραια η ψυχή σου
μετά τις τόσες μάταιες απόπειρες λεηλασίας

τυλίγομαι στα μαύρα σύννεφα
και τον κατακλυσμό δακρύων των μαλλιών σου
κι εσύ δεν μου μιλάς
μα στέλνεις τις σκιές σου αδιάκοπα
να απλωθούν στους ώμους μου

ζητάς βοήθεια απεγνωσμένα
με ήχους που δεν κρυσταλλώνονται
ξέροντας πως καμιά φυγή
καμιά προσποιητή αδιαφορία
τίποτα δεν σε σώζει πια

μα όπως δεν θέλεις να σωθείς
και διάλεξες ν' ακολουθήσεις χωρίς δισταγμό
τον τελικό αυτό δρόμο της φωτιάς
χαμογελάς και χαίρεσαι
καθώς με βεβαιότητα ορθώνεται μπροστά
η σκοτεινή μας μοίρα

Από τη συλλογή Το μαγικό χαλί (1980)

Παραθέτω τους συνδέσμους προς τα ποιήματα που δημοσίευσα στο παρελθόν από τη συλλογή Το μαγικό χαλί (1980) του Τόλη Νικηφόρου. Στη συλλογή τα γραπτά (κάντε κλικ στον τίτλο τους) εμφανίζονται με τη σειρά που τα αναφέρω παρακάτω:

Τόλης Νικηφόρου, Ζωντανός
Τόλης Νικηφόρου, Το μαγικό χαλί
Τόλης Νικηφόρου, Η στιγμή
Τόλης Νικηφόρου, Θεσσαλονίκη 1980
Τόλης Νικηφόρου, Πάλι και φέτος
Τόλης Νικηφόρου, Σαν άγριος
Τόλης Νικηφόρου, Λονδίνο 1967–1971
Τόλης Νικηφόρου, Παντού το άγγιγμά σου

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Εργατική πρωτομαγιά

Θωμά Μπακαλάκος, Πρώτη του Μάη
(τραγούδι: Βασίλης Παπακωνσταντίνου & Θωμάς Μπακαλάκος - δίσκος: Οι προστάτες (1980))

εργατική πρωτομαγιά

ωραία που ήταν η συγκέντρωση
στην πιο μεγάλη μας πλατεία
ωραία τα μάρμαρα
ωραία τα μέγαρα
ωραίο και το παλιό εργατικό μας κέντρο

οι εργάτες είχαν ήδη φύγει
να κάνουν την πρωτομαγιά στις γύρω εξοχές
με τις γυναίκες, τα παιδιά και τα γεμάτα τους καλάθια
απόμεινες εσύ
απόμεινα εγώ
να κρατάμε ένα απορημένο λάβαρο
και τα στολισμένα μπαλκόνια
με τους βραχνούς ομιλητές

Από τη συλλογή Ο μεθυσμένος ακροβάτης (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Κατερίνα Καριζώνη, Ο Μονόφθαλμος και άλλες πειρατικές ιστορίες (παρουσίαση) - Αθήνα, 27 Ιανουαρίου 2010

Το 104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης των Εκδόσεων Καστανιώτη σας προσκαλεί στην παρουσίαση του νέου βιβλίου της
Κατερίνας Καριζώνη
Ο Μονόφθαλμος και άλλες πειρατικές ιστορίες.

Για τη συγγραφέα και το έργο της θα μιλήσουν οι: Νίκος Αλευράς, σκηνοθέτης και Φίλιππος Φιλίππου, κριτικός λογοτεχνίας και συγγραφέας. Θα προβληθεί ταινία του Νίκου Αλευρά για τη σύγχρονη πειρατεία.

104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης
Θεμιστοκλέους 104
Αθήνα, 210-38.26.185

Πηγή: http://www.kastaniotis.com/events/01/27



Πηγή: http://karizoni.blogspot.com/

Translatum: Conferences & Events /
Κατερίνα Καριζώνη, Ο Μονόφθαλμος και άλλες πειρατικές ιστορίες (παρουσίαση) - Αθήνα, 27 Ιανουαρίου 2010

Τόλης Νικηφόρου, Παλιοί αριστεροί

Διονύσης Σαββόπουλος, Εμείς του '60 (δίσκος: Το κούρεμα (1989))

παλιοί αριστεροί

όταν αμέριμνοι ξαπλώνετε να κοιμηθείτε
με το βιβλίο αδιάβαστο
απρόσιτοι στο καταφύγιό σας

νυχτοβατώ στο προσκεφάλι σας
αδίσταχτα σας δείχνω τις πληγές μου
κι ακόμα τρομερότερο
τις ίδιες τις δικές σας τις πληγές
μνήμες τυραννικές της άνοιξης

φέρνετε τις παλάμες σας στο πρόσωπο
κλείνετε με απόγνωση τα μάτια
εγώ ωστόσο εισχωρώ
τοποθετώ κατάντικρυ ένα αμείλιχτο καθρέφτη

και τότε κλαίτε απαρηγόρητα
για τ' όνειρο που μετατρέψατε
σε καθημερινή συναλλαγή
και για τον κόσμο που δεν άλλαξε
με την αφόρητη συναίσθηση
πως είστε τελικά συνένοχοι

παλιοί μου σύντροφοι απελπιστείτε
μάταιη είναι κάθε απόπειρα φυγής
οι πιο κοινές ασήμαντές μου πράξεις
δολοφονούν τον ύπνο σας

Από τη συλλογή Ο μεθυσμένος ακροβάτης (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Το μυστικό

Ηλίας Λιούγκος & Γιώργος Τσέρτος, Νανούρισμα
(τραγούδι: Φλέρυ Νταντωνάκη - δίσκος: Νυχτερινή δοκιμασία (1984))

το μυστικό

όπως ο μυθικός ανταίος
έπαιρνε δύναμη από τη μάνα γη
έτσι κι εγώ
βαφτίζω την ψυχή μου
στ' απορημένα μάτια σου
στα μαγεμένα σου δυο χρόνια
στις λέξεις σου χωρίς το λάμδα και το ρο

το ξέρω πως θα μεγαλώσεις
πως θα ξεχάσεις τον ακουάκο και το αγιογούουνο
ύστερα μόνος σου θα ψάξεις
θ' ανακαλύψεις έκθαμβος το μυστικό μου
κι αυτή την απουσία μου

όμως εγώ θα βρίσκομαι στα σκόρπια μου βιβλία
στις λέξεις που σωστά θα μάθεις να προφέρεις
θα περιφέρομαι στους σκονισμένους δρόμους
και θα υπάρχω
εκεί που γράφεται ένα σύνθημα
εκεί που ένα σύνθημα γίνεται πράξη

κοιμήσου τώρα
να πάρεις δύναμη κι εσύ
αργότερα να ψάξεις τους συντρόφους σου
στις μεθυσμένες τις ανήλεες πολιτείες
και να σηκώσεις χωρίς δισταγμό
ακέραια την οδύνη αυτού του κόσμου

Από τη συλλογή Ο μεθυσμένος ακροβάτης (1979)

Θα παραπέμψω τους αναγνώστες στα ποιήματα που δημοσίευσα στο παρελθόν από τη συλλογή Ο μεθυσμένος ακροβάτης (1979) του Τόλη Νικηφόρου. Στη συλλογή τα γραπτά (κάντε κλικ στον τίτλο τους) εμφανίζονται με τη σειρά που τα αναφέρω παρακάτω. Πρώτο ποίημα της συλλογής είναι το περίπου ομότιτλό της:

Τόλης Νικηφόρου, Είμαι ένας μεθυσμένος ακροβάτης
Τόλης Νικηφόρου, Αν μπορούσα…
Τόλης Νικηφόρου, Ποιητής
Τόλης Νικηφόρου, Το μαγικό μπαλόνι
Τόλης Νικηφόρου, Η πλατεία των αγγέλων
Τόλης Νικηφόρου, Στον αστερισμό του σκορπιού
Τόλης Νικηφόρου, Ελλάδα 1979
Τόλης Νικηφόρου, Το τραγούδι του έρωτα
Τόλης Νικηφόρου, Τι θα μείνει

Η αφιέρωση του ποιητή στις πρώτες σελίδες της συλλογής:

στην μαγεμένη σου ψυχή
τα δεκατρία χρόνια
της κοινής μας ζωής

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου - Απλά λόγια, 1

Γιάννης Ρίτσος & Χρήστος Λεοντής - Και να, αδελφέ μου
(τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης - ανάγνωση: Γιάννης Ρίτσος / δίσκος: Καπνισμένο τσουκάλι (1975))

απλά λόγια, 1

αυτά που λέμε σήμερα
είναι πράγματα απλά
πράγματα που καταλαβαίνει
ο υπάλληλος κι ο φοιτητής
ίσως καλύτερα ο εργάτης

αυτά που λέμε σήμερα
είναι πράγματα απλά
που αύριο θα είναι αυτονόητα
σαν το ψωμί στο τραπέζι της κουζίνας
μια καλημέρα
ένα τσιγάρο
μια ματιά
ένα σφίξιμο χεριού
μια λέξη

Από τη συλλογή Αναρχικά (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Μαγεμένη ψυχή

Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας), Μ' έχεις μαγεμένο
(τραγούδι: Μπαγιαντέρας & Μανώλης Χιώτης (1940))

μαγεμένη ψυχή

σ' αγάπησα
σε σκονισμένες γειτονιές και εργοστάσια
στην άχρωμη επιφάνεια του μπετόν

πίσω από οδοφράγματα σ' αγάπησα
σε συγκεντρώσεις απεργών
σε διαδηλώσεις φοιτητών
στους διαδρόμους των δικαστηρίων

σε μυστικές συνεδριάσεις της νύχτας
είναι γραμμένο τ' όνομά σου
στις προκηρύξεις που μοιράσαμε
στις κόκκινες αφίσες που κολλήσαμε
και στα αρχεία των τμημάτων ασφαλείας

σ' αγάπησα, σύντροφέ μου
η μαγεμένη σου ψυχή είναι δική μου
η αγωνία μου σου ανήκει

Από τη συλλογή Αναρχικά (1979)

Σημείωση:
Η συλλογή είναι αφιερωμένη «στη μαγεμένη ψυχή», δηλαδή στη Σοφία Νικηφόρου-Αναστασιάδου, σύζυγο του ποιητή.

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Εγώ

Νικόλας Άσιμος, Εγώ με τις ιδέες μου
(τραγούδι: Σωτηρία Λεονάρδου & Νικόλας Άσιμος - δίσκος: Το φανάρι του Διογένη (1987))

εγώ

μη με κοιτάτε έτσι χλωμό
καλοντυμένο
με τρόπους άνετους και με κινήσεις
από το σπίτι στο γραφείο
απ' το γραφείο στο σπίτι
σε μάταιο κύκλο ερμητικά κλεισμένο

μη με κοιτάτε έτσι δειλό
με το σημάδι του γραφιά στο δάχτυλο
με τον μισθό στην πρώτη και στις δεκαπέντε
ανίδεο
ή με τη γνώση υποταγμένη

εγώ
κρύβω στα μάτια μου οράματα που οδηγούν
σε τόπους και καιρούς που θάρθουν

εγώ
μπορώ με μια φωνή
να πλημμυρίσω τις πλατείες
τους δρόμους με σημαίες και λάβαρα
με μια βουή ασυγκράτητη που καταλύει τα πάντα

η φαντασία μου εξουσιάζει τη ζωή σας

Από τη συλλογή Αναρχικά (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Χρέος

Γιάννης Ρίτσος & Θάνος Μικρούτσικος, Χρέος
(τραγούδι: Μαρία Δημητριάδη - δίσκος: Καντάτα για τη Μακρόνησο (1976))

χρέος

χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγάπησαν
και ζήσανε την πίκρα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγωνίστηκαν
και ζήσανε την ήττα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ ονειρεύτηκαν
και ζήσανε τον εφιάλτη
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που περιφρονήσανε τον θάνατο
και πέθαναν
κι είναι νεκροί
κι ανθίζουν
και μυρώνουνε το χώμα

χρωστάμε μόνον
το φως τού κόσμου

Από τη συλλογή Αναρχικά (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου, Προειδοποίηση

Μίκης Θεοδωράκης & Αλέκος Παναγούλης, Οι πρώτοι νεκροί
(τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη & Μίκης Θεοδωράκης - δίσκος: Τα τραγούδια του αγώνα (1974))

προειδοποίηση

το αίμα στους υγρούς τοίχους των υπογείων
το αίμα στο διάτρητο λευκό πουκάμισο
το αίμα που παραμένει κόκκινο

το κρασί της τελευταίας μετάληψης
το κρασί με το απαράλλαχτα ίδιο χρώμα
το κρασί που μεθάει τον ήλιο

η φωνή που σηκώνεται στους έρημους δρόμους
η φωνή που συλλαβίζει την ίδια πάντα λέξη
η φωνή που αρνείται να σωπάσει

είναι τα όπλα μου

κι αυτοί οι στίχοι
οι στίχοι που καίνε τα δάχτυλα
οι στίχοι που υπόσχονται το μέλλον

Από τη συλλογή Αναρχικά (1979)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Τόλης Νικηφόρου

Τόλης Νικηφόρου: Οι άταφοι (1966) & Αναρχικά (1979)

Επανερχόμαστε στον Τόλη Νικηφόρου για μια πιο μεθοδική και εμβριθή παρουσίαση του έργου του αυτή τη φορά. Το πρώτο ποίημα που θα δημοσιεύσω σε λίγη ώρα ανήκει στη δεύτερη συλλογή του που λέγεται Αναρχικά και εκδόθηκε το 1979. Το 1966 είχε προηγηθεί το μεγάλο ποίημα Οι άταφοι που ήταν χωρισμένο σε τέσσερις ενότητες.

Επειδή στο παρελθόν δημοσίευσα αποσπάσματα από τις δύο πρώτες αυτές συλλογές, σας τα παραθέτω ώστε να τα (ξανα)διαβάσετε (με κλικ πάνω σε κάθε ποίημα) χωρίς να ψάχνετε και να μπορέσουμε όλοι μαζί να παρακολουθήσουμε σωστά την πορεία και την εξέλιξη του ποιητή:

Οι άταφοι (1966)
Τόλης Νικηφόρου, Οι άταφοι (I)
Τόλης Νικηφόρου, Οι άταφοι (II)
Τόλης Νικηφόρου, Οι άταφοι (III)
Τόλης Νικηφόρου, Οι άταφοι (IV)

Αναρχικά (1979)
Τόλης Νικηφόρου, Ένα παιδί
Τόλης Νικηφόρου, Τραγούδι επιτάφιο κι επαναστατικό
Τόλης Νικηφόρου, Πένθος
Τόλης Νικηφόρου, Η μουσική των ονομάτων
Τόλης Νικηφόρου, Ερωτικό
Τόλης Νικηφόρου, Το ποτάμι
Τόλης Νικηφόρου, Διαφήμιση
Τόλης Νικηφόρου, Προσευχή δυτικόφρονος
Τόλης Νικηφόρου, Ένας κοινός άνθρωπος
Τόλης Νικηφόρου, Ο μέγας κίνδυνος
Τόλης Νικηφόρου, Επενδύσεις
Τόλης Νικηφόρου, Η επανάσταση

Ορέστης Αλεξάκης - Τόλης Νικηφόρου: κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια

Ήταν για πολλά χρόνια φίλοι δι' αλληλογραφίας. Ύστερα, βρέθηκαν να ζουν για μια τριετία στην ίδια πόλη. Σταθερή αξία η φιλία τους που βασίστηκε εξαρχής στον αμοιβαίο σεβασμό και θαυμασμό και στην αλληλοεκτίμηση - και «κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια». Σταθερά σημεία αναφοράς και των δύο η γραφή υψηλού επιπέδου, το προσωπικό λογοτεχνικό στίγμα και, πρωτίστως, το ήθος τους. Άλλο κοινό τους σημείο είναι το γεγονός ότι ανήκουν στη δεύτερη μεταπολεμική ποιητική γενιά.

Ασφαλώς, ο τρόπος γραφής τους διαφέρει. Διαφέρει κι η εποχή που εμφανίζονται στα λογοτεχνικά δρώμενα της χώρας.

Όπως είπα προ καιρού, ο Ορέστης Αλεξάκης άργησε να εκδώσει την πρώτη του συλλογή (1974). Αλλά μας αποζημίωσε με το παραπάνω στην πορεία, έχοντας παρουσιάσει 10 συλλογές ως σήμερα. Βαθιά στοχαστικός, ακόμα βαθύτερα υπαρξιακός, ο Αλεξάκης κουβαλάει μέσα του ατόφιο τον Καβάφη και τους καβαφικούς ποιητές των προηγούμενων του γενεών, αντιμετωπίζοντας ισότιμα και ισόποσα στα γραπτά του τη ζωή και το θάνατο. Ο έρωτας υποβόσκει στο έργο του, αλλά ελάχιστα ποιήματά του θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν αμιγώς ερωτικά. Τα στοιχεία της φύσης κατέχουν ξεχωριστή θέση στους στίχους και τη σκέψη του, με πρώτο και καλύτερο το νερό. Ο ποιητής με τις «τρεις πατρίδες» (Κέρκυρα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη) δεν δείχνει να επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις πόλεις που έζησε ούτε καν από τη χώρα μας. Δείχνει περισσότερο πολίτης του κόσμου κι ίσως αυτό προσδίδει αυτή την απόλυτη συνέπεια που παρουσιάζει στο σύνολο του έργου του που έχει ως κέντρο βάρους τον άνθρωπο και το πνεύμα του σε κάθε του έκφανση, από τη γέννηση ως την ταφή.

Ο Τόλης Νικηφόρου εμφανίζεται στη λογοτεχνία 8 χρόνια νωρίτερα από τον Αλεξάκη με τη συλλογή, ή μάλλον το αρθρωτό ποίημα, «Οι άταφοι» (1966). Αργεί να εκδώσει την επόμενη συλλογή του (Αναρχικά, 1979), αλλά στο μεσοδιάστημα μας δίνει 3 συλλογές διηγημάτων. Είναι κι αυτός πολυγραφότατος και ως σήμερα μας έχει παρουσιάσει 13 ποιητικές συλλογές, 6 συλλογές διηγημάτων, 4 μυθιστορήματα και 3 παιδικά βιβλία. Κι ο Νικηφόρου έχει ως κέντρο βάρους τον άνθρωπο στην ποίησή του - αλλά τον άνθρωπο σε πλήρη εκδήλωση των συναισθημάτων και των ιδεών του. Τον επαναστάτη άνθρωπο, τον πανικοβλημένο άνθρωπο, τον καταπιεσμένο άνθρωπο, τον εργαζόμενο άνθρωπο και, πρωτίστως, τον ερωτευμένο άνθρωπο. Η ποίηση του Νικηφόρου έχει τη σφραγίδα της γενέτειράς του, της Θεσσαλονίκης. Τα περισσότερα ποιήματά του έχουν το άρωμα, τη γεύση και τα χρώματα του Θερμαϊκού, πάντα όπως τον βλέπει κανείς κατηφορίζοντας απ' τα κάστρα. Κυρίαρχα χρώματα στην ποίηση του Νικηφόρου είναι το φλογερό κόκκινο της ανατολής μα και της επανάστασης και του ερωτικού πάθους και το γαλάζιο του ουρανού στην πάνω πόλη της Θεσσαλονίκης μα και της θάλασσας που δίνει ζωή στην πόλη, ίσως και το γαλάζιο των ματιών του ποιητή. Συχνά απαισιόδοξος δείχνει να αντιμετωπίζει το θαύμα της γέννησης, της ζωής και του θανάτου με δέος. Σποραδικά στο έργο του διακρίνεται η επιρροή του Μαγιακόφσκι, όπως σωστά επισημαίνει ως κριτικός ο Βασίλης Ιωαννίδης. Σε αντίθεση με τον Αλεξάκη, ο Νικηφόρου μάς έχει δώσει αρκετά αμιγώς ερωτικά ποιήματα, μερικά από τα οποία θεωρώ ότι είναι από τα καλύτερά του.

Άλλο κοινό σημείο του Αλεξάκη και του Νικηφόρου ήταν ότι μέχρι πρότινος και μετά από περίπου 4 δεκαετίες στα γράμματα ουδέποτε είχαν βραβευτεί. Τη «γρουσουζιά» έσπασε πρώτος ο Νικηφόρου, με μια βράβευση που ήρθε τις τελευταίες μέρες του 2009. Η Θεσσαλονίκη πανηγύρισε για 3 μαζεμένα κρατικά βραβεία λογοτεχνίας του 2009 και ο Νικηφόρου μοιράστηκε το βραβείο διηγήματος με τον Αργύρη Χιόνη.

Θα σκάσω αν δεν το πω. Αυτά τα βραβεία έχουν καταντήσει τραγέλαφος. Θεωρούν ότι κάνανε το χρέος τους και τίμησαν δυο πολύ καλούς ποιητές ποιητές που έχουν χύσει άφθονο ιδρώτα και αίμα, την ψυχή τους την ίδια, για την τέχνη τους εδώ και δεκαετίες, δίνοντάς τους από μισό το κρατικό βραβείο διηγήματος. Τι να πει κανείς; Να χαρεί για τα βραβεία ή να γελάσει για τα χάλια μας; Και να σκεφτεί κανείς ότι τον περασμένο αιώνα δόθηκαν λιγοστά Νόμπελ στην ποίηση και δύο απ' αυτά τα πήραν Έλληνες.

Όπως και να 'χει το πράγμα, Τόλη Νικηφόρου, ακολουθώντας αντίστροφη ρότα από κείνην του Οδυσσέα, αφήνω το νησί των Φαιάκων και του Αλεξάκη, εγκαταλείπω τα ταραγμένα πελάγη μας και ξαναγυρνώ στην πατρίδα και τα ήσυχα νερά του δικού μας Θερμαϊκού. Ξαναγυρίζω για να ολοκληρώσω την παρουσίαση του έργου σου που την είχα αφήσει μισοτελειωμένη προ καιρού. Ας πούμε ότι αυτό είναι το συμβολικό μου δώρο για τη νέα χρονιά και τα επίσημα συγχαρητήριά μου για το βραβείο σου.

Θα ήθελα, όμως, να έχετε όλοι σας υπόψη ότι ξαναγυρίζω στην παρουσίαση του ποιητικού έργου του Τόλη Νικηφόρου ουσιαστικά για να βγάλω μια δυνατή κραυγή διαμαρτυρίας για τα περίεργα και τα βλακώδη καμώματα αυτής της χώρας στη χαραυγή της τρίτης μ.Χ. χιλιετίας της. Βλέπετε, φοράω σαν δεύτερο (μπορεί και πρώτο) πετσί πάνω μου την ποίηση της πατρίδας μου, βλέπω ότι η δημοσιότητα ακόμα και στον τωρινό αιώνα των πληροφοριών και της ενημέρωσης παίζει άσχημα παιχνίδια στους Θεσσαλονικιούς ποιητές (ή μάλλον «δεν τους παίζει» καθόλου) και πάντα βαθιά μες στην ψυχή μου ο Νικηφόρου θα έχει τη δικιά του ξεχωριστή θέση πρωτίστως ως ποιητής και το ποιητικό του έργο είναι αυτό που έχουμε χρέος να γνωρίζουμε καλά όλοι μας. Γι' αυτό, παίρνω κι εγώ τη σκυτάλη από τον κερκυραίο Ορέστη Αλεξάκη, τη δίνω στον φίλο του θεσσαλονικιό Τόλη Νικηφόρου και αφήνω το έργο τους να βροντοφωνάξει πόσο άδικο είναι που δεν βραβεύτηκαν ποτέ ως ποιητές.

Μείνετε συντονισμένοι, λοιπόν. Το επόμενο δίμηνο θα γεμίσει και πάλι το ιστολόγιό μου χρώματα κι αρώματα Θεσσαλονίκης μέσα από τους στίχους του Τόλη Νικηφόρου και θέλω να είστε όλοι εδώ για τον καμαρώσετε.

Προς το παρόν, σας αφιερώνω ένα αγαπημένο μου παλιό τραγούδι με την Άννα Βίσση να παίρνει από τον Δώρο Γεωργιάδη και τη Σώτια Τσώτου το πινελάκι και να βάφει με χρώματα τη ζωή και την ψυχή μας, όπως κι η ποίηση του Τόλη Νικηφόρου. Είναι η καλύτερη εισαγωγή που μπόρεσα να σκεφτώ εδώ και μέρες για το έργο του ποιητή:



Δώρος Γεωργιάδης & Σώτια Τσώτου, Μη βάζεις μαύρο
(τραγούδι: Άννα Βίσση - δίσκος: Ας κάνουμε απόψε μιαν αρχή (1977))

Τέλος του αφιερώματος στον Ορέστη Αλεξάκη

Μόλις τέλειωσε το αφιέρωμά μου στο έργο του Ορέστη Αλεξάκη. Το ποίημα «Η μόλις μουσική» που δημοσίευσα χτες το απόγευμα είναι το ακροτελεύτιο (όπως ο ίδιος το χαρακτηρίζει) γραπτό τού έως σήμερα δημοσιευμένου έργου του.

Ξεκινήσαμε πριν από 3 μήνες (στις 3 Οκτωβρίου του 2009) και είδαμε σαν σε ταινία την πνευματική ζωή ενός ανθρώπου για 35 συναπτά χρόνια, από το 1974 που εκδόθηκε η πρώτη του συλλογή ως το 2009 που κυκλοφόρησε η πιο πρόσφατη.

Για πρώτη φορά τελειώνει η παρουσίαση του έργου κάποιου ποιητή και νιώθω αλλόκοτα - δεν ξέρω αν πρέπει να χαρώ ή να λυπηθώ. Κι ούτε ξέρω τι επίλογο να κάνω. Μάλλον ξέρω. Τα είπαν όλα όσα έπρεπε οι αναγνώστες αυτού του ιστολογίου. Παραθέτω λίγα μόνο από τα σχόλια των φίλων και συντρόφων μου που παρακολουθούν εδώ και 3 μήνες (συχνά με κομμένη την ανάσα) την πορεία του Ορέστη Αλεξάκη:

Φανέρωση, 4/10/2009
Ελένη Μπέη
Αν τούτο το πρώτο δείγμα γραφής είναι τόσο συγκινητικό, δεν ξέρω τι μας επιφυλάσσει ο ποιητής στο μέλλον.

Άλλο ύφος εντελώς. Πιο προσωπικό. Και με πιο ευδιάκριτο στόχο την καρδιά του αναγνώστη, κατευθείαν, σχεδόν δίχως καμία παρέμβαση της λογικής. Μου αρέσει αυτό γιατί μπορεί να οδηγεί και σε κάθαρση - τόσο του ίδιου του ποιητή όσο και του αναγνώστη.

Απομένει να δούμε, αν αυτό το ύφος θα διατηρηθεί και στη συνέχεια. Πάντως εμένα μου ... υπόσχεται πολλά.

Χαιρετισμός στην Κέρκυρα, 5/10/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Ρέει ο λόγος του Αλεξάκη σαν καθαρό γάργαρο νερό. Υπάρχει ρυθμός και πηγαίο ταλέντο. Νιώθει βαθιά αυτά που εκφράζει και δεν υπάρχει τίποτα εξεζητημένο.

Πάροικος, 8/10/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Μ' αρέσει η ποίηση του Αλεξάκη, Βίκυ. Μ' αρέσει ο διάλογός του με το παρελθόν και τα αρχέτυπα στοιχεία τη γη, τις ρίζες, την πληγωμένη αλλά και συγκινημένη μνήμη.

Ελένη Μπέη
Δε θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο μαζί σου, Γιάννη. Κι εμένα με ξετρελαίνει ο διάλογος με το παρελθόν και την πληγωμένη αλλά αλώβητη μνήμη. Κάτι ήξερε η Βίκυ που ήταν σίγουρη ότι η ποίηση του Αλεξάκη θα μας άρεσε, ε;

Αναίτια, 11/10/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Βάλθηκες, Βίκυ, να με επαληθεύεις διαρκώς όσον αφορά τα σύντομα ποιήματα του Αλεξάκη. Δεν είναι εύκολο το είδος. Πολλοί καταποντίζονται στο σύντομο και καταντά το ποίημα να μην είναι ποίημα, αλλά απλώς ένα ωραίο ευφυολόγημα χωρίς το ρίγος που σε διαπερνά όταν διαβάζεις ένα δυνατό ποίημα. Στον Αλεξάκη υπάρχει δυνατή πνοή, γνήσια έμπνευση και κατοχή τής τεχνικής.

Έκπληξη, 12/10/2009
Ελένη Μπέη
Δεν υπάρχει σχόλιο για τούτο δω. Είναι υπέροχο. Μια έκπληξη από μόνο του. Με τόσο λιτό τρόπο εκφράζεται μια τεράστια αλήθεια.

Αρχίζει κι εγκαθίσταται μέσα μου η πεποίθηση πως πρόκειται για πολύ σημαντικό ποιητή, αν όχι πραγματικά μεγάλο.

Γιάννης Ποδιναράς
Συμφωνώ με την Ελένη. Είναι μεγάλος ποιητής. Με συγκινεί και με εκφράζει απόλυτα, θα έλεγα. Βρίσκεται μέσα στο βάθος των πραγμάτων. Μέσα στα βάθη της ύπαρξης. Βίκυ, μας έπεισες.

Το είδωλο, 12/10/2009
Ελένη Μπέη
Κάθε ένα καλύτερο από τ' άλλο, Βίκυ.

Έτσι μ' αρέσει η ποίηση. Δεν είναι ανάγκη να σε ταλαιπωρεί με συμβολισμούς για να είναι εξαιρετική. Όπως το είπα και στην αρχή της παρουσίασης του Αλεξάκη, είναι κάθαρση ο τρόπος γραφής του. Μου αρέσει που παίρνει το συναίσθημά μας που είναι και δικό του και το ζωγραφίζει με τόσο λιγοστές, λιτές αλλά σταράτες κουβέντες.

Ο θάνατος των νεκρών, 2/11/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Συγκλονιστικό το ποίημα του Αλεξάκη, Βίκυ. Δίνει ποιητική μορφή στις μύχιες σκέψεις μας και προβληματισμούς. Βαθύς στοχαστής και ευαίσθητος πομπός υπαρξιακών κραδασμών.

Παρατημένα σπίτια συντηρώ, 8/11/2009
Γιάννης Ποδιναράς
O υπέροχος Αλεξάκης που μας συνεπαίρνει με την ποιητική του τέχνη και το βάθος των υπαρξιακών μηνυμάτων του. Από τους καλύτερους ποιητές που έχω διαβάσει.

Μνήμη συνάζω, 10/11/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Τι να σου πω πια, Βίκυ. Ο Αλεξάκης εκφράζει με το πιο αυθεντικό ποιητικό τρόπο τις πιο βαθιές μας σκέψεις, τα πιο βαθιά μας βιώματα. Είναι ένας μεγάλος ποιητής. Του αξίζουν μεγάλες τιμές.

Adagio, 26/11/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Η ποίηση του Αλεξάκη είναι βαθιά υπαρξιακή και ανθρώπινη. Ταυτίζεται με τις λυπημένες ψυχές, την αγία μοναξιά τους, τις αποδέχεται και τις ιερουργεί όπως ο μεγάλος Παπαδιαμάντης.

Θαυματουργίες, 28/11/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Ο ποιητής με συγκλονιστικό τρόπο κατεβαίνει στα έγκατα της ανθρώπινης μοίρας. Βίκυ, πρόκειται για ένα μεγάλο ποιητή. Σ' ευχαριστώ που μου τον γνώρισες.

Παρομοιώσεις (Σαν αίγαγρος...), 17/12/2009
Αικατερίνη Τεμπέλη
"Σαν ό,τι στέκει αντίγνωμο στη μοίρα τού κενού.."

Στάθηκα σ' αυτό το στίχο να ξέρετε. Έτσι μου συμβαίνει συνήθως με τα σπουδαία ποιήματα.

Περνούσε ποταμός κάτω απ' το σπίτι, 19/12/2009
Γιάννης Ποδιναράς
Τι να σου πω, Βίκυ. Πολύ κοντά μας ο Ορέστης Αλεξάκης. Κάθε φορά που τον διαβάζω αναγνωρίζω τα τρίσβαθα της ύπαρξής μας. Αλήθεια πόσο τον πρόσεξαν αυτόν τον υπέροχο ποιητή; Η Ελλάδα πρέπει να είναι περήφανη για τη δουλειά του. Σ' ευχαριστούμε ξανά, Βίκυ.

Η απρόσμενη, 7/1/2010
Έλενα Καραγιαννίδου
Τι υπέροχο ποίημα...
Αυτός ο ποιητής μιλάει στις καρδιές...

Ό,τι πλησιάζει απομακρύνεται συγχρόνως, 10/1/2010
Έλενα Καραγιαννίδου
Αυτός ο Ορέστης... όσο τον διαβάζουμε τόσο περισσότερο τον αγαπάμε. Πάντα ουσιώδης, γεμάτος υπαρξιακές αναζητήσεις.
Δεν έχω λόγια. Με αγγίζει.

Τα ενδεικτικά αυτά σχόλια συνοδεύτηκαν από πολύ περισσότερα μηνύματα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από γνωστούς και αγνώστους μου αναγνώστες σε όλη την Ελλάδα. Ομόφωνη η απόφαση των «αναγνωστών-ενόρκων» (για να χρησιμοποιήσω την ορολογία που ξέρει τόσο καλά ο Ορέστης Αλεξάκης). Είναι σπουδαίος ποιητής. Πολύ σπουδαίος. Πολύ κοντά σ' εκείνους τους μεγάλους - ξέρετε καλά ποιους εννοώ. Εγώ το ήξερα. Τώρα το μάθανε και αρκετοί άλλοι. Και είμαι περήφανη και για τον ποιητή και για το έργο του και για το γεγονός ότι κατάφερα να ολοκληρώσω την παρουσίαση του έργου του.

Αυτός ο Ορέστης, Έλενα... όσο τον διαβάζουμε τόσο περισσότερο τον αγαπάμε. Και καλά κάνουμε. Παίρνει τη θέση που του αξίζει στο νου και τις καρδιές μας. Έλενα, Ελένη, Κατερίνα, Γιάννη, τα είπατε όλα εσείς. Δεν έχω κάτι να προσθέσω για την ποιητική αξία του Ορέστη Αλεξάκη.

Θα προσθέσω, όμως, κάτι άλλο που λίγοι ξέρουν και ακόμα λιγότεροι θα καταλάβουν. Συνέπεσε (είναι, τελικά, τίποτα τυχαίο;) αυτό το τρίμηνο που ασχολούμαι με το έργο του να είναι το σημαντικότερο της ζωής μου. Τέλος μιας εποχής και αρχή μιας καινούριας, με ό,τι συνεπάγεται αυτή η μετάβαση. Όλο αυτό το διάστημα, η ποίηση του Ορέστη ήταν για μένα κάτι που περιγράφεται με μία μόνο λέξη: η καταφυγή μου. Ο ίδιος ο Ορέστης μού τη θύμισε πριν από λίγο καιρό χωρίς να ξέρει τότε πόσο τόπο θα έπιανε τόσο σύντομα.

Σήμερα ή αύριο θα μπούμε (μάλλον θα ξαναμπούμε) στο έργο κάποιου άλλου λογοτέχνη. Ενός ποιητή και ανθρώπου που αγαπώ πολύ. Έτσι πρέπει - αξίζει τον κόπο, ειδικά αυτή την εποχή.

Όμως, εμένα θα μου λείπει για καιρό η καθημερινή ενασχόληση με το έργο του Ορέστη Αλεξάκη. Θα μου λείπει αυτή η γλυκόπικρη γεύση που μου άφηναν στο στόμα και στην ψυχή οι στοχαστικοί του στίχοι που σε συμφιλιώνουν τόσο εύκολα με τη ζωή και το θάνατο, με τη χαρά και την πίκρα, με τον απόλυτο έρωτα και την απόλυτη απόσταση. Θα μου λείψει η συγκίνηση και το δέος που ένιωθα κάθε ώρα και στιγμή επί 100 μέρες όταν σκάλιζα και ξεψάχνιζα γραπτά που μου προξενούσαν άμετρη συγκίνηση και ενίοτε δέος. Γιατί δέος μάς προκαλεί η επαφή με τη σπουδαία ποίηση κι ας φαντάζει υπερβολική η λέξη.

Ένα είναι σίγουρο, Ορέστη Αλεξάκη. Τώρα πια είσαι πιο γείτονάς μου (και κυριολεκτικά) απ' ό,τι πέρυσι και πιο στενός συγγενής μου απ' ό,τι παλιότερα - γίναμε σχεδόν αδελφοποιτοί κι αυτό είναι ανεκτίμητο. Τώρα πια έχεις περισσότερους πνευματικούς συγγενείς - σ' το υπογράφω γιατί τους ξέρω καλά. Είναι τόσο κοντά σου και η Έλενα στη Θεσσαλονίκη και η Ελένη στην Καλαμάτα και ο Γιάννης στην Κύπρο και ο Σπύρος στην Αθήνα και τόσοι άλλοι ανώνυμοι και σιωπηλοί αναγνώστες αυτού του ιστολογίου και του Translatum. Και, φυσικά, όλοι μας πάντα θα περιμένουμε τα επόμενα γραπτά σου που θα μας δίνουν την ευκαιρία να σε καμαρώνουμε ξανά και ξανά.

Προς το παρόν, απλώς σε καληνυχτίζουμε - δεν σ' αποχαιρετάμε. Και σ' ευχαριστούμε - αν φτάνει ένα απλό και ταπεινό «ευχαριστώ» - για όλον αυτό τον πλούτο, το θησαυρό της ψυχής και της σκέψης σου που μοιράζεσαι τόσα χρόνια απλόχερα και γενναιόδωρα μαζί μας!

Ορέστης Αλεξάκης, Η μόλις μουσική

Μάνος Χατζιδάκις, Χορός με τη σκιά μου (από το έργο Το χαμόγελο της Τζοκόντας (1964))

[Από την ενότητα Το ακροτελεύτιο]

Η μόλις μουσική

Μην απορείς που δυνασχετώ
ν' ακολουθώ τα βήματά σου Μνήμη
Γνωρίζω την αλήθεια τι ωφελεί
αδιάκοπα σ' αυτήν να μ' επιστρέφεις;
Για ποιο σκοπό ο χορός των ερειπίων;
Η επαναβίωση τόσων χωρισμών;
Η εκταφή του ενταφιασμένου χρόνου;

Σώπασε... σώπασε... η ψυχή κοιμάται
Μην την ξυπνάς... κουράστηκε να ελπίζει
Κουλουριασμένη μέσα στον εαυτό της
έχει αφεθεί στη μόλις μουσική

που η αίσθηση του μάταιου αναδίδει

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης, Τι περιμένεις όταν περιμένεις το Τίποτα;

Charles Dumont & Michel Vaucaire, Non, je ne regrette rien (τραγούδι: Εdith Piaf)

[Από την ενότητα Ο μεταμφιεσμένος χρόνος]

Τι περιμένεις όταν περιμένεις
το Τίποτα;
Το Τίποτα δε θα 'ρθει
Το Τίποτα είν' εδώ σε περιβάλλει
φοράει λαμπρή στολή κι ωραία πλουμίδια
και τον θαυμάσιο κόσμο προσποιείται
Το Τίποτα είναι χρώματα και λάμψεις
σχήματα και μορφές
κενά και όγκοι
Μάτια που φέγγουν στοχασμό και ρέμβη
Χείλη που στάζουν ηδονή και λήθη
Σώματα που θροούν φωνές που ανθίζουν

Το Τίποτα είναι το χαμόγελό σου
το βλέμμα σου το σιωπηλό σου δάκρυ
Η δίψα τής ψυχής σου που δεν σβήνει
Το άλλο σου πρόσωπο το βυθισμένο
που σε κοιτάζει από την καταχνιά του

Το Τίποτα είσαι Εσύ Το μαύρο σου αίμα
Της ύπαρξής σου το βαθύ πηγάδι

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης, Καιρός των απολογισμών...

Γιώργος Χατζηνάσιος & Νίκος Γκάτσος, Ο ταξιδιώτης τού ονείρου
(τραγούδι: Νάνα Μούσχουρη - δίσκος: Η ενδεκάτη εντολή (1985))

[Από την ενότητα Ο μεταμφιεσμένος χρόνος]

Καιρός των απολογισμών
των σιωπηλών διαλογισμών
των επιτάφιων επισκεπτηρίων

Κλεισμένος στο κελί τής ύπαρξής σου
το αληθινό σου πρόσωπο ανασύρεις
αυτό που δεν το δείχνουν οι καθρέφτες

Με καταχνιά μετράς το παρελθόν
και με μια λάμπα ομίχλης ανιχνεύεις
το μέσα σου και γύρω σου κενό
που οι σύντροφοί σου μέλλον ονομάζουν

Σε περιβάλλουν σκύβαλα ημερών

και ειρωνικά χαμόγελα αγαλμάτων

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης - Ό,τι πλησιάζει απομακρύνεται συγχρόνως...

Θοδωρής Οικονόμου & Παρασκευάς Καρασούλος, Δώρο
(τραγούδι: Μαρία Δημητριάδη - δίσκος: Δον Κιχώτες (2001))

[Από την ενότητα Ο μεταμφιεσμένος χρόνος]

Ό,τι πλησιάζει
απομακρύνεται συγχρόνως
κι αυτό που μένει τελικά
μοιάζει με πάχνη που θολώνει τη ματιά
με γεύση πικραμύγδαλου στα χείλη

Χάνονται στο απροσπέλαστο οι μορφές
Τέφρας σωροί στη θέση των πραγμάτων

Πώς ξάφνου καταρρέουν τα περιγράμματα
και χύνονται στην άβυσσο οι ουσίες;
Πώς αναστρέφεται ο καιρός
και προς το παρελθόν γυρνάει το μέλλον;

Κλείνουν οι κύκλοι
Κλείνουν οι εποχές
Φυσούν από τα βάθη πεπρωμένα

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης, Από το άλμπουμ των αποκομμάτων (Του κάκου σκύβω...)

Γιώργος Σαραντάρης & Μάνος Χατζιδάκις, Ποιος είν' τρελός από έρωτα
(τραγούδι: Φλέρη Νταντωνάκη - δίσκος: Ο μεγάλος ερωτικός (1972))

[Από την ενότητα Ίχνη στη σκόνη]

Από το άλμπουμ των αποκομμάτων

... Του κάκου σκύβω κι αφουγκράζομαι τη γη
μήπως ακούσω καλπασμούς αλόγων
καμπάνες αναστάσιμες να ηχούν
σάλπιγγες νικητήριες ν' αναγγέλουν

Ακούω μονάχα στεναγμούς νεκρών
Ακούω μανάδων επιτάφιους θρήνους

*

... Μα εγώ ξεκόβω από τον άθλιο κόσμο
Γιορτάζω επαναπατρισμό
Γενέθλιες αύρες με καλωσορίζουν

*

... Ακούς την προσκλητήρια μουσική;

Γεμίζει ο κόρφος σου έρωτα και νόστο;

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης, Από το άλμπουμ των αποκομμάτων (Γιατί ωραΐζεις τα θαύματα...)

Νίκος Τάτσης & Ηλίας Κατσούλης, Δεν την αντέχεις εύκολα την άνοιξη
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου - δίσκος: Εμφύλιος έρωτας (1984))

[Από την ενότητα Ίχνη στη σκόνη]

Από το άλμπουμ των αποκομμάτων

... Γιατί ωραΐζεις τα θαύματα για να μπορώ να τ' αντέχω
Γιατί σκεπάζεις το βάραθρο και φανερώνεις τον κήπο
Γιατί διαψεύδεις την άβυσσο και τη στιγμή δικαιώνεις
Γιατί μου φέρνεις το μήνυμα πως είμαι ακόμη στο σώμα

*

... Φεγγοβολείς μιαν Άνοιξη εχθρική
μια νιότη φονική
που με τρομάζει

*

... Μείνε λοιπόν στη φωτεινή μου πρόσοψη
Στ' ολάνθιστο κατώφλι μου σταμάτα
Και μη ζητάς στα ενδότερα να μπεις
Υπάρχουν μέσα εκεί θαμμένοι κόσμοι
πρόσωπα
πες ανάπηρα ή νεκρά
πράγματα
πες ανύπαρκτα ή χαμένα

Αποδοχή κι απόφαση σιωπής

Ακινησία βαθιά και
τέφρα πλήθος

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης

Ορέστης Αλεξάκης, Από το άλμπουμ των αποκομμάτων (Μ' αυτές τις λίγες λέξεις...)

Γιώργος Πολυχρονιάδης & Κώστας Πεΐδης, Ο τυφλός (Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, 1974)

[Από την ενότητα Ίχνη στη σκόνη]

Από το άλμπουμ των αποκομμάτων

... Μ' αυτές τις λίγες λέξεις που απομένουν
μ' αυτές τις λίγες φλόγες που επιμένουν

χτίζω το ταπεινό μου εντάφιο σπίτι

*

... Του ανέλπιστου τυφλός κιθαρωδός

Του ανύπαρκτου πλανόδιος τροβαδούρος

*

... Ένας απλός διαβάτης των ωρών
Ένας τυφλός και μάταιος ιχνηλάτης
Των υπογείων βλαστήσεων κηπουρός
Των άστρων ταπεινός
κανδηλανάφτης

*

... Ζω τη μαγεία των υπόγειων χώρων
Αντλώ σοφία στη μήτρα των πηγών
Ιερουργός τού μυστηρίου των λουλουδιών
Και της εκπυρσοκρότησης των σπόρων...

Από τη συλλογή Το άλμπουμ των αποκομμάτων (2009)

Translatum: Favourite Poetry - Ορέστης Αλεξάκης