Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη

Θανάσης Φωτιάδης, Κακό της πολιτείας ο κλέφτης άρχοντας

2011-10-24T18:34:00.005+03:00

Κακό της πολιτείας ο κλέφτης άρχοντας

Φέτος, παράδοξα, στη μέση του καλοκαιριού
τα παιδιά της πολιτείας
αλλάξαν λόγια στα κάλαντά τους:
Λένε για κλέφτες άρχοντες,
για προδότες αρχηγούς,
για μαύρα λουλούδια,
για σκοτεινούς καιρούς.

«Μας κλέψαν την ελπίδα,
μας κλέψαν τη χαρά!»

Υψώσατε τάχιστα το μνημείο της καταισχύνης,
αν σας ενδιαφέρουν αυτά τα παιδιά.

Από τη συλλογή Ληξίαρχος (1966) του Θανάση Φωτιάδη

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Θανάσης Φωτιάδης

Γιάννης Καρατζόγλου, Ελληνική ιστορία

2011-10-22T22:56:00.002+03:00

Βάσω Αλαγιάννη & Μανώλης Ρασούλης, Αχ Ελλάδα
(τραγούδι: Νίκος Παπάζογλου / δίσκος: Αλκυονίδες μέρες (2005))

[Από την ενότητα Σε κατάσταση πολιορκίας]

Ελληνική ιστορία

Ελιά, ελιά, κόντρα στον κερασφόρο.
Οίκαδε. Πρόσφυγγες...

Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελάει, πατέρα;
Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια.

Ζήτω το ΕΑΜ, ζήτω το ΕΛΑΣ.
Πας μη Εαμίτης, Γκεσταπίτης.
Ανασυγκρότησις... Κύπρος - Ένωσις...

Έναν λοχία... Έναν λοχία επιτέλους...
Ελλάς των Ελλήνων Χριστιανών...
ΝΑΤΟ - ΣΙΑ - Προδοσία

Αλλαγή, αλλαγή, λαϊκή συμμετοχή.
Νέα τζάκια.
Η Μακεδονία είναι ελληνική...

Εκσυγχρονισμός. Επανίδρυση.

Ελλάδα της Τασκένδης, Ελλάδα της Πλατείας Σκεντέρμπεη
Ελλάδα των Εξαρχείων και των Σαράντα Εκκλησιών
της ξενιτιάς, του Ντίσελντορφ και του Ντιτρόιτ
με κώδικες μικροαστικούς πορεύεται στο επέκεινα
ντυμένη για αιώνες εμπράγματα όνειρα...

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Πηγαίος κώδικας (2009)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Γιάννης Καρατζόγλου

Μανόλης Ξεξάκης, Όνειρο δωδέκατο: Αγγελιοφόρος θερμότητας

2011-10-20T20:14:00.002+03:00

Χάρις Αλεξίου, Χειμώνας (δίσκος: Το παιχνίδι της αγάπης (1998))

[Από την ενότητα Όνειρα]

Όνειρο δωδέκατο: Αγγελιοφόρος θερμότητας

Ονειρεύομαι και βλέπω ένα χειμώνα με κρύο

που εισχωρεί από τις σύγχρονες καθρεπτοτζαμαρίες

μαζί με παγοκρύσταλλα στα κτίρια της πόλης.

Δεν έχουμε ψυγεία για ποτά και τρόφιμα.

Κάθε δωμάτιο, θάλαμος ψυκτικός. Ο κόσμος

τρέφεται με κρύα φαγητά και ζει σε παγωμένα σπίτια.

Ένα σαλόνι δίπλα μας είναι φωλιά των πάγων.

Αλλού, εκεί που κατοικούν τυριά, θάλαμος της γραβιέρας.

Τα μπρι, οι παρμεζάνες και τα καμαμπέρ είναι αναποφάσιστα.

Ψάχνουν αριστοκρατικά προάστια αχιόνιστα να εγκατασταθούν...

Διαλαλώ, μας απειλούν νυχθημερόν πολλών αιώνων κρύα.

Σκοτάδια ασύλληπτα αγριεμένων ημερών, νύχτες αραβικές, αιμάτινες

έρχονται για την παγωμένη ευρωπαϊκή οντότητα, τώρα που ζει

με τις επιλογές του λογχοφόρου γίγαντα της υφηλίου.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Μανόλης Ξεξάκης, ποιήματα 1972-2006 (2008)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Μανόλης Ξεξάκης

Μελίτα Τόκα-Καραχάλιου, Βρέχει

2011-10-10T13:09:00.002+03:00

Γιάννης Μαρκόπουλος & Μάνος Ελευθερίου, Ένας άπονος αέρας
(μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Χρήστος Νικολόπουλος,
τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Σεργιάνι στον κόσμο (1979))

Βρέχει

Στη λευκή σελίδα μου

βρέχει σταγόνες

από ξενιτεμένες ημέρες.

Στο τσόφλι τους θεριέψανε

μυριόκλωνες αναζητήσεις

με ηδύχροα σκιρτήματα.

Δραπέτες ξάγρυπνοι,

ζήσανε το ελάχιστο

για να γευτούν το παν

κι απτόητοι πορεύτηκαν

σε ιερά της ζωής μονοπάτια.

Αναπότρεπτα σε σένα οδηγούν.

Κυριακή 2 Σεπτέμβρη 2007
ώρα 4 το απόγευμα

Από τη συλλογή Αποικία κοχυλιών (2008)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα / Μελίτα Τόκα-Καραχάλιου

Σιδέρης Ντιούδης, Σκόνη

2011-09-23T13:33:00.005+03:00

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Μιχάλης Μαρματάκης, Σκόνη
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Η αμαρτωλή Μαρία (1983))

Σκόνη

Η σκόνη καταλάγιασε
και ανάλαφρα σκέπασε τα πάντα.
Τόσο αθόρυβα
σχεδόν αόρατα
στο βασίλειο της εικόνας.

Άπειρα μικρά σωματίδια
σε περιρρέουσα ατμόσφαιρα.

Μια βουτιά
ήρεμη και βαθιά,
σε πτυχές και επιφάνειες
σε κρεβάτια και όνειρα
σε υαλικά και προσδοκίες
σε έπιπλα και ανθρώπους.

Από τη συλλογή Η βραδυπορία της στιγμής (2011) του Σιδέρη Ντιούδη

Αναστασία Γκίτση, Σύντομη προσευχή

2011-09-19T17:16:00.005+03:00

Χάρις Αλεξίου, Προσευχή
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου / δίσκος: Οδός Νεφέλης 88 (1995))

Σύντομη προσευχή

Κι ευτυχώς η ποίηση
σε λίγους μόνο στίχους διασώζει
ολάκερη την θεϊκή ευσπλαχνία...

Στάλαξε λίγη νυχτιά
στην παλάμη μου
να ελευθερώνω
κάθε που θέλω να κλάψω...

Μη με δουν και
με χρεώσουν μ' αδυναμία!

Besançon / Μάρτιος 2007

Από τη συλλογή Κορίτσι των σκοτεινών δασών (2010) της Αναστασίας Γκίτση

Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη, Ο γύρος του κόσμου

2011-09-14T13:02:00.002+03:00

Δημήτρης Λάγιος, Να ονειρεύομαι
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Ερωτική πρόβα (1991))
[Εικονοποίηση: Τζούλια Φορτούνη]

[Α' Μέρος: Ο δραπέτης στο δέντρο (1965-1972)]

Ο γύρος του κόσμου

Να ταξιδεύω με το κορμί σου
σ' ένα τοπίο υπερφωτισμένο
μέσα σε ηδονές
που κυλούν
σαν παχύρρευστα μέταλλα:
αργά
και βαριά
κι αθεράπευτα.

Από τη συλλογή Ο δραπέτης στο δέντρο (1972) της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση ποιημάτων Στις κρύπτες του χρόνου (εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 1997) της Λίας Μεγάλου-Σεφεριάδη

Κατερίνα Καριζώνη, Υποχώρηση

2011-09-07T15:38:00.001+03:00

Heinz Meier & Johnny Mercer, Summer wind (τραγούδι: Frank Sinatra (1966))

Υποχώρηση

Μόνη μου ιδεολογία
είναι αυτό το καλοκαίρι
που στήνει οδοφράγματα αναμονής
σημεία αναμέτρησης
ελλοχεύει σε γωνίες αγάπης.

Μόνη μου προπαγάνδα
είναι αυτή η εγκαρτέρηση
τα όσα ως τώρα είπαμε και δεν είπαμε
τα όσα ονειρευτήκαμε από παλιά
και μας βαραίνουν.

Είναι ο θάνατος
που δίνει νόημα σ' αυτό το καλοκαίρι
τα άγονα μάτια σου
που αυτομολούν στην αναζήτηση
τα αυγουστιάτικα φαντάσματα
που σ' οδηγούν κοντά μου
και μακριά μου
κι αυτή η υποχώρηση
που δεν μπορεί πια να μας διδάξει.

Από τη συλλογή Αναπάντεχο καλοκαίρι (1978) της Κατερίνας Καριζώνη

Πηγή: ανθολόγιο Ρεσάλτο (2009) της Κατερίνας Καριζώνη

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Κατερίνα Καριζώνη

Ο ύπνος σε τύλιξε, Λεωνίδα Κύρκο...

2011-08-28T11:23:00.002+03:00

Γιώργος Σεφέρης & Μίκης Θεοδωράκης, Ο ύπνος σε τύλιξε (από το έργο Επιφάνια Αβέρωφ)
[1997: Η Αφροδίτη Μάνου και ο Λουκιανός Κηλαηδόνης τραγουδούν Μίκη Θεοδωράκη στις «Γραμμές». Μια βραδιά μαζί τους τραγουδάει ο Μίκης και ο Λεωνίδας Κύρκος ακούει, καπνίζει και δακρύζει.]

Translatum: Λεωνίδας Κύρκος [Leonidas Kyrkos] (1924-2011)

Αναζητώντας τον Νίκο Θέμελη

2011-08-21T23:26:00.005+03:00

[...]

Η Μανησά ήταν ένα απ' τα σημαντικότερα εμπορικά σταυροδρόμια, στο κέντρο της δυτικής ακτής, απ' όπου πέρναγε ήδη η πρώτη σιδηροδρομική γραμμή που είχε ξεκινήσει από τη Σμύρνη. Στο σταυροδρόμι αυτό συναντούσες καραβάνια από κάθε κατεύθυνση και για κάθε προορισμό. Από τη μια Αϊβαλί, Σμύρνη, Αϊδίνι, Μούγγλα. Από την άλλη ένας δρόμος για Ακ Χισάρ και Κιρκαγκάτς, που έφτανε στην Πόλη και τέλος ένας τρίτος για Κασσαμπά, Αλά Σεχίρ, Ικόνιο μέχρι βαθιά στην Καισάρεια. Δεν υπήρχε μέρα που να μην περνούσαν δυο και τρία καραβάνια και δεν υπήρχε νύχτα που να μη διανυκτέρευε τουλάχιστον ένα. Ερχόντουσαν φορές που απ' τις πολλές καμήλες δεν αναγνώριζες το πρόσωπο της πόλης. Ταχυδρομικές άμαξες, καρότσες, αραμπάδες και ταλίκες συμπλήρωναν το πήγαινε έλα των καραβανιών που πέρναγαν μέσα από την πόλη.

Σ' όλο το βιλαέτι της Σμύρνης το μαλακό κλίμα και τα γόνιμα εδάφη, που ποτίζονταν απ' τα νερά του Έρμου και του Μαίανδρου, επέτρεπαν σε ατέλειωτες εκτάσεις την καλλιέργεια των αμπελιών, της ελιάς, των καπνών και της συκιάς. Από κοντά ερχόταν το κριθάρι, το σουσάμι και το βαμβάκι, που στέριωσε γύρω από τη Σμύρνη τις πιο δυναμικές υφαντουργίες και κλωστήρια. Όσπρια, καλαμπόκι, μετάξι και παπαρούνα πιάναν τις υπόλοιπες εκτάσεις στο βιλαέτι. Στην περιοχή της Μανησάς βγαίναν όλα τα αγαθά, κάπως λιγότερο η ελιά. Πρώτη και καλύτερη η σταφίδα η σουλτανιά κι αμέσως μετά τα δημητριακά και το σουσάμι. Ακόμα τροφοδοτούσαμε την αγορά της Σμύρνης μ' αχλάδια, δαμάσκηνα, ρόδια, κάστανα, κυδώνια και φυσικά σύκα. Όπως έλεγε ο Αντών-εφέντης: «Τίποτα δε μας λείπει από τον αραμπά κι όλα μας περισσεύουν». Κι όμως σε μια στροφή έφυγε η ρόδα του αραμπά και τον πήρε από κάτω.

[...]

Από το βιβλίο Η αναζήτηση (1998) του Νίκου Θέμελη

Πάντα κάτι δυνατό μ' έδενε με τη Μικρασία - από μια σταλιά παιδάκι. Δεν ετίθετο θέμα καταγωγής. Αμιγώς Θεσσαλονικιοί ήταν οι δικοί μου. Όμως, βαθιά με συγκινούσε ό,τι είχε να κάνει με τις χαμένες πατρίδες της κείθε μεριάς του Αιγαίου. Κι ας μην ήξερα τι ακριβώς.

Αρχές καλοκαιριού του 1999 ταξιδεύω για πρώτη φορά προς Μυτιλήνη να δω έναν φίλο που μένει πια εκεί. Στο τριήμερο που μένω στο νησί ο τόπος μου φαίνεται ευλογημένος και μαγικός. Στη θέα των μικρασιατικών παραλίων απέναντί μου βουρκώνω και θέλω να μείνω εκεί. Κάνα μήνα μετά την επιστροφή μου στη Θεσσαλονίκη διαβάζω την «Αναζήτηση» του Νίκου Θέμελη μέσα σε 3 μέρες. Μέχρι να φτάσω στο απόσπασμα που ήδη παρέθεσα κοντοστάθηκα κάμποσες φορές, έκπληκτη και αμήχανη. Κάτι περίεργο συμβαίνει με τούτο το βιβλίο, σκεφτόμουν. Δεν υπάρχει πόλη και χωριό και γειτονιά που ν' αναφέρει ο Θέμελης και να μην το ξέρω. Αναρωτιέμαι διαρκώς τι συμβαίνει και μια βδομάδα αργότερα βρίσκω την άκρη.

Ο παππούς μου από τη μάνα μου, ένα φτωχό παιδί παϊζάνων (ντόπιων χωρικών) από το Ασβεστοχώρι της Θεσσαλονίκης, είχε φύγει στα 12 του για τη Μικρασία να βρει την τύχη του γύρω στο 1900. Αφού περιπλανήθηκε στην Ιωνία και έκανε διάφορες δουλειές για να ζήσει, τελικά έπιασε δουλειά στους σιδηροδρόμους, προόδεψε, έγινε μηχανοδηγός και ζούσε χρόνια στη Μαγνησία του Μαιάνδρου, τη Μανησά στο βιβλίο του Νίκου Θέμελη. Στην Ελλάδα γύρισε σταθμάρχης πια γύρω στο 1921, λίγο προτού ξεσπάσει η συμφορά. 40 χρόνια αργότερα, στη Θεσσαλονίκη, στον συνοικισμό των σιδηροδρομικών (στην ίδια γειτονιά για την οποία έγραψε η Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου το ομότιτλο βιβλίο της το 1998), η μεγάλη του κόρη φέρνει στον κόσμο ένα κοριτσάκι, εμένα. Ο παππούς που ζει μόνος του σ' ένα καμαράκι στην αυλή του σπιτιού πίσω απ' τον σταθμό καθημερινά συναντιέται τα βράδια με τους παλιούς του συναδέλφους και λένε κουτσοπίνοντας με τις ώρες ιστορίες για τη ζωή τους στη Μικρασία. Συχνά κρατάει εκεί στην αγκαλιά του το κοριτσάκι που ως τα τρία του χρόνια έχει ακούσει τα πάντα για την Ιωνία, τις πόλεις της, τους μαχαλάδες της, τους ανθρώπους της, τη ζωή εκεί και το άδοξο και οικτρό της τέλος. Μετά ο παππούς πεθαίνει κι εμείς μετακομίζουμε στο Φάληρο κι όλες οι ιστορίες του και η μορφή του που αχνά και σπάνια θυμάμαι έχουν περάσει στο υποσυνείδητό μου που το ξυπνά ο Νίκος Θέμελης. Και σκέφτομαι: «Να δεις που με τον Θέμελη είχαμε τον ίδιο παππού».

Το 2000 στο πλαίσιο της δικής μου αναζήτησης, φεύγω για να δουλέψω στη Μυτιλήνη. Εγκαταλείπω τη δουλειά σε μια μεγάλη πολυεθνική, πάω σε μια μικρή συγγενή εταιρεία στο νησί, κοντολογίς για τους πολλούς ανατρέπω την ήσυχη και ασφαλή ζωή μου, την ίδια χρονιά που ο Θέμελης εκδίδει τη δική του «Ανατροπή». Γυρίζω πίσω στην πατρίδα το 2003 για να είμαι κοντά στη μάνα μου τα τελευταία της χρόνια και τότε ο Θέμελης εκδίδει την «Αναλαμπή» του. Συμπτώσεις, ε; Συμπτώσεις που συνεχίζονται και στα επόμενα βιβλία του.

Τον αγάπησα πολύ τον Νίκο Θέμελη. Χωρίς πώς και γιατί. Χωρίς να ψάξω και να σκεφτώ αν ήταν καλός συγγραφέας (που ήταν), αν άξιζαν τον κόπο όλα του τα γραπτά, τι άλλο έκανε στη ζωή του, τι σπούδασε, πού έζησε, αν ήταν καλός άνθρωπος ή όχι. Απλώς τον αγάπησα πολύ. Γιατί τον έβλεπα σαν μεγαλύτερο αδελφό μου που είχε το ταλέντο να γράφει ωραία, πολύ καλύτερα από μένα, για όλα όσα νιώσαμε και ζήσαμε στην οικογένεια παρέα με τον παππού. Γιατί τον καμάρωνα που μπορούσε να μεταφέρει στο χαρτί και τις δικές μου σκέψεις. Γιατί με κάθε του βιβλίο έβγαζε στη φόρα τ' άπλυτα και τα πλυμένα της οικογένειας κλείνοντάς μου συνωμοτικά το μάτι σαν να κάναμε μαζί τη σκανταλιά της δημοσίευσης.

Βλάσφημη χρονιά το 2011. Δεν έχει ούτε ιερό ούτε όσιο. Ούτε έλεος. Πήρε τόσους και τόσους συγγραφείς που αγάπησα, καλλιτέχνες που αγάπησα. Ανθρώπους που τους χρωστώ ένα κομμάτι του εαυτού μου, όπως όλοι μας. Κι ενώ η Ελλάδα βολοδέρνει ολημερίς εδώ και μήνες αναζητώντας τα χαμένα της σέντσια, κάθε τρεις και λίγο χάνουμε τόσες ψυχές, τόσους σκεπτόμενους ανθρώπους. Κανείς, ωστόσο, δεν δείχνει πια να δίνει σημασία στις ψυχές και στα σημαντικά μυαλά αυτού του τόπου. Άλλωστε, και επισήμως (βάσει απογραφής) είμαστε λιγότεροι απ' ό,τι 10 χρόνια νωρίτερα και το επιβεβαιώνουμε καθημερινά χωρίς ν' αναζητάμε ή έστω ν' αποζητάμε όσους χάνουμε. Κακό της κεφαλής μας, λέω εγώ. Και μεγάλο κρίμα!

Κουράστηκα ν' ακούω και να διαβάζω επικήδειους φέτος. Δεν θέλω να ξαναπώ σε κανέναν «καλό ταξίδι». Δεν το αντέχω και δεν έχει νόημα. Είναι άδικο όλο αυτό το φευγιό. Και για κείνους που μας αφήνουν και για μας που μένουμε. Είναι μεγάλη η θλίψη μου που χάσαμε -που έχασα- τον Νίκο Θέμελη. Πήρε το τρένο για τη Μανησά χωρίς εμένα. Σαν κατέβηκε, πήρε τον αραμπά. Μα, σε μια στροφή έφυγε η ρόδα του αραμπά και τον πήρε από κάτω. Έτσι, από χτες δεν έχω πια με ποιον να μοιράζομαι τον ίδιο παππού...

Σταύρος Ξαρχάκος & Βαγγέλης Γκούφας, Τα τρένα που φύγαν

Νίκος Γκάτσος, Αμοργός [Με την πατρίδα τους δεμένη στα πανιά...]

2011-08-19T09:44:00.008+03:00

Νίκος Γκάτσος & Μάνος Χατζιδάκις, Με την πατρίδα τους δεμένη στα πανιά
(ενορχήστρωση - αναπροσαρμογή: Νίκος Κυπουργός, μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός,
διεύθυνση χορωδίας: Αντώνης Κοντογεωργίου, τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη /
δίσκος: Αμοργός (2005)) [Πηγή πληροφοριών: Σείριος]

Με την πατρίδα τους δεμένη στα πανιά και τα κουπιά στον άνεμο κρεμασμένα
Οι ναυαγοί κοιμήθηκαν ήμεροι σαν αγρίμια νεκρά μέσα στων σφουγγαριών τα σεντόνια
Αλλά τα μάτια των φυκιών είναι στραμμένα στη θάλασσα
Μήπως τους ξαναφέρει ο νοτιάς με τα φρεσκοβαμμένα λατίνια
Κι ένας χαμένος ελέφαντας αξίζει πάντοτε πιο πολύ από δυο στήθια κοριτσιών που σαλεύουν
Μόνο ν' ανάψουνε στα βουνά οι στέγες των ερημοκλησιών με το μεράκι τού αποσπερίτη
Να κυματίσουνε τα πουλιά στης λεμονιάς τα κατάρτια
Με της καινούργιας περπατησιάς το σταθερό άσπρο φύσημα
Και τότε θα 'ρθουν αέρηδες σώματα κύκνων που μείνανε άσπιλοι τρυφεροί και ακίνητοι
Μες στους οδοστρωτήρες των μαγαζιών μέσα στων λαχανόκηπων τους κυκλώνες
Όταν τα μάτια των γυναικών γίναν κάρβουνα κι έσπασαν οι καρδιές των καστανάδων
Όταν ο θερισμός εσταμάτησε κι άρχισαν οι ελπίδες των γρύλων.

Γι' αυτό κι εσείς παλικάρια μου με το κρασί τα φιλιά και τα φύλλα στο στόμα σας
Θέλω να βγείτε γυμνοί στα ποτάμια
Να τραγουδήστε τη Μπαρμπαριά όπως ο ξυλουργός κυνηγάει τους σκίνους
Όπως περνάει η όχεντρα μες απ' τα περιβόλια των κριθαριών
Με τα περήφανα μάτια της οργισμένα
Κι όπως οι αστραπές αλωνίζουν τα νιάτα.

[...]

Από τη συλλογή Αμοργός (1943) του Νίκου Γκάτσου

[Αναδημοσίευση]

Αναστάσης Βιστωνίτης, Από τη μεριά της θάλασσας

2011-08-17T00:02:00.000+03:00

Μίκης Θεοδωράκης & Νίκος Γκάτσος, Φέρτε μου τη θάλασσα
[μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης,
τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης / δίσκος: Θαλασσινά φεγγάρια (1974)]

[Από την ενότητα Ηλικία (1986)]

Από τη μεριά της θάλασσας

Νύχτα κατεβήκαμε από το στενό μονοπάτι στη θάλασσα. Δεν φυσούσε κανένας αέρας, όπως χθες. Φώτα καθρεφτίζονταν πάνω σ' ένα μαύρο γυαλί. Εκεί είδαμε αρνητικά τα πρόσωπά μας.

Φαίνονταν μακριά οι τελευταίες λάμψεις μιας μεγάλης φωτιάς.

Εδώ θα μείνουμε ως το πρωί, είπα κι οι υπόλοιποι δεν μίλησαν. Μια άλλη χώρα άρχιζε εκεί που χαμήλωνε η φωτιά και κανείς δεν την ήξερε. Κανένας δεν γνώριζε αν αυτό που φλεγόταν ήταν το μεγάλο ανάκτορο, όπως έλεγαν οι φήμες της μέρας, ή ανταύγειες μιας δόξας που καιγόταν μέσα στο χρόνο. Κάποιος πρότεινε να πάμε να βρούμε τη στάχτη που θα μείνει πριν τη σκορπίσει ο αέρας.

Πάντα μεσολαβεί μια θάλασσα, είπε ο άλλος, με τη φωνή του σκεπάζοντας το πρόσωπο. Θα μπορούσαμε να βάλουμε κι εμείς μια φωτιά να κάψουμε τη θάλασσα. Δεν καίγεται το γυαλί κι αυτό που βλέπεις δεν είναι η θάλασσα.

Ώστε ήταν ψέματα λοιπόν. Και ποιος φταίει για την απάτη; Άφησέ με, δεν ξέρω. Δεν ξέρω σου λέω.

Θα μπορούσε ίσως να υπήρχαν κάποια άστρα. Αν προβάλεις τη θάλασσα στον ουρανό, δημιουργείς ένα τοπίο. Αυτό το γυαλί δεν καθρεφτίζει τίποτε, δεν φέγγει από πουθενά. Κοίτα μπροστά, κοίτα το πέρασμα, αλλού το πέρασμα, αλλού το μπροστά.

Αν έλεγα ότι μιλώ, δεν θα με πίστευε κανείς. Ήρθαμε για να σωπάσουμε. Τ' άστρα είναι τα ψάρια, κι αν ο βυθός γεμάτος άστρα, ήταν δικός μας. Καλύτερα να ψάρευα στον ουρανό, να διώξω τη νύχτα.

Ποιος είναι η νύχτα, τι είναι η νύχτα, αριστερά δεξιά, ω αριστερά δεξιά, ω να 'ταν αυγή να 'βγαινα στο δρόμο ή να γλιστρούσα τώρα εδώ, ποιος είπε πως η θάλασσα γαλάζια, ν' ασπρίσουμε τη θάλασσα, η θάλασσα εκμαγείο της νύχτας, υπάρχει μια νύχτα που είναι ο ουρανός, υπάρχει μια νύχτα που είναι ο βυθός, υπάρχει μια άλλη νύχτα και το άπειρο διάστημα καθώς διασχίζεις το μαύρο καθρέφτη.

Αλήθεια, δεν ξέρω. Γεννήθηκα μ' ένα γυάλινο μάτι, να βλέπεις εκεί μέσα εκείνο που φαίνεται. Ό,τι βλέπω εγώ μου καίει το στομάχι.

Μου φαίνεται ότι έρχεται ο αέρας, ναι, τώρα ξέρω, ήρθαμε για τον αέρα, είναι ο δικός αέρας, όχι, είναι ο αέρας των άλλων, όχι, δεν είναι ο αέρας, είναι ο αέρας του αέρα, είναι ένα ξέφτι από το ανάκτορο, είναι η σκόνη από τη στάχτη των ανακτόρων, είναι ο καπνός από το φόρεμα της βασίλισσας, το κόκκινο άρωμά της, όχι, είναι το βογκητό της βασίλισσας στην αγκαλιά των εραστών της. Ναι, είναι ο αέρας -αλλά δεν έχει σημασία.

Αν πηδούσα θα βρισκόμουν στην άλλη άκρη αυτού του ουρανού, αν γύριζα γύρω από τον εαυτό μου. Αν.

Αν κοίταζα ταυτόχρονα μια πίσω και μια μπροστά, θα ήξερα αμέσως πως η Γη κινείται, ναι, θα έβλεπα ίσως τον Γαλιλαίο, αν ήμουν τηλεσκοπικός με το παλιό του κάτοπτρο.

Αν άπλωνα το χέρι, αν μάζευα το χέρι, αν γελούσα...

Αν εγώ ήμουν εγώ, αν εγώ ήμουν σαν κι εσένα κι αν εσύ δεν ήσουν εσύ αλλά αυτός που τώρα μου γνέφει, αν όλα με μια υπόθεση ή χωρίς υπόθεση, ή τέλος πάντων αν μπορούσαμε να στήσουμε έναν καθαρό συλλογισμό, αν βάζαμε κάποια όρια στο παιχνίδι, ποιο παιχνίδι, ποιος παίζει, ποιος σημαδεύει την τράπουλα, ποιος είναι ο Εωσφόρος και ο Άγγελος του χρόνου, ποιος μας φυλλορροεί...

Νύχτα κατεβήκαμε από το στενό μονοπάτι στη θάλασσα. Δεν είχε άστρα, κανένα φεγγάρι δεν φώτιζε. Τα ερείπια της φωτιάς στο ανάκτορο πήραν να βασιλεύουν.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Χώμα από ουρανό (1983-1995) (1996) του Αναστάση Βιστωνίτη

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αναστάσης Βιστωνίτης

Κατερίνα Καριζώνη, Καλοκαιρινή συνάντηση

2011-08-07T11:09:00.003+03:00

Νίκος Αντύπας & Λίνα Νικολακοπούλου, Παραμύθι
(τραγούδι: Άλκηστη Πρωτοψάλτη / δίσκος: Υδρόγειες σφαίρες (2000))

Καλοκαιρινή συνάντηση

Σα να ξανάβρισκα
εκείνον τον παμπάλαιο θησαυρό
που ήταν χαμένος από χρόνια
στα λιμνάζοντα μάτια σου.

Κυριακή πρωί
ξεφωνίζοντας στους δρόμους το όνομά σου
ράγισα το κρύσταλλο του ήλιου
και να, σε είδα στο σπασμένο φως.

Να μου μιλάς για την Αλίκη
που δραπέτευσε απ' τη χώρα των θαυμάτων
γριά πια
και τυφλή απ' όσα είδε
για την Αλίκη που εκτελέσαμε
στ' αστεία ένα απόγευμα
τρομαγμένοι απ' όσα θα αποκάλυπτε για μας.

Όταν χρησιμοποιώ μια λέξη
της δίνω πάντα το νόημα
που εγώ θέλω να έχει,
έλεγε ο Χάμπτυ Ντάμπτυ στην Αλίκη.
Έτσι κι εγώ
σ' αυτό το βουερό κι άπλετο φως
του Αυγούστου
δίνω τώρα το νόημα της στάχτης
και σ' ό,τι από σένα απέμεινε
το νόημα της θάλασσας.

Βουτηγμένοι στις πρωινές εφημερίδες μας
και πίνοντας ήσυχα καφέ
σε μια παραθαλάσσια πρόφαση γαλήνης
παρατηρούσαμε τους περιοδεύοντες
αντικατοπτρισμούς.

Από τη συλλογή Αναπάντεχο καλοκαίρι (1978) της Κατερίνας Καριζώνη

Πηγή: ανθολόγιο Ρεσάλτο (2009) της Κατερίνας Καριζώνη

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Κατερίνα Καριζώνη

Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Υπολογίζαμε σε άλλες εποχές

2011-08-06T19:14:00.003+03:00

Δημήτρης Παπαδημητρίου, Κεραυνός κι αστραπή
(τραγούδι: Παντελής Θαλασσινός / δίσκος: Έτσι ξαφνικά (2005))

Υπολογίζαμε σε άλλες εποχές

Κύμα και στάχτη που υποτάσσεται και διαφεντεύει η ψυχή μου.
Διασχίζει την καταστροφή κι ένα σκοπό σφυρίζει απαγορευμένο.
Τόσα κρυμμένα λόγια στο συρτάρι, λέξεις κραυγές
σαν πτώση ενός νομίσματος σε στερεμένη αγάπη.

Υπολογίζαμε σε άλλες εποχές.

Πιο πάνω απ' τους ψιθύρους της ομίχλης
ένας καθεδρικός ναός βροχής θα αιωρούνταν
παμπάλαιος όπως ο φόβος μας
τον ύπνο να ξεπλύνει από όνειρα κακά
- σάμπως η ακίνητη αστροφεγγιά
ματαιωμένες προσευχές γινόταν να επιστρέψει.

Υπολογίζαμε σε άλλες εποχές.

Μα τώρα καίγονται κι εξατμίζονται τα βράδια
όπως ο δρόμος αποχαιρετά το τρένο μες στ' απόγευμα
ή όπως σβήνει μονομιάς το φως
κι άξαφνα μες στην κάμαρα φυτρώνει ένα πλατάνι.

Καίγονται κι εξατμίζονται
κι είναι γι' αυτό που η ανάσα μας
σπιθοβολεί γαλάζιες αστραπές.

Από τη συλλογή Ν' ανθίζουμε ως το τίποτα (2004) της Ευτυχίας-Αλεξάνδρας Λουκίδου

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου

Μιχάλης Κακογιάννης [Michael Cacoyannis]

2011-07-25T16:15:00.004+03:00

Ήδη στις σελίδες του Translatum επιχειρήσαμε μια σύντομη αναδρομή στο κινηματογραφικό έργο του Μιχάλη Κακογιάννη.

Το σκηνοθετικό του έργο μισού αιώνα και πλέον περιλαμβάνει 15 κινηματογραφικές ταινίες, 36 θεατρικές παραστάσεις, 7 παραστάσεις όπερας. Στο συγγραφικό του έργο θα βρούμε σενάρια για το θέατρο και τον κινηματογράφο, μεταφράσεις θεατρικών έργων και τους στίχους για μερικά ωραία τραγούδια.

Θεωρώ ηθική υποχρέωσή μου να σταθώ στο ντοκιμαντέρ του «Αττίλας '74» (1975) [όποιος αντέχει ας ξαναδεί την ταινία στα φιλμάκια που ακολουθούν] μια και ο θάνατος του σχεδόν συμπίπτει χρονικά με την οδυνηρή για όλους μας επέτειο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο το 1974. Για δες μέρες που διάλεξε να φύγει... πάνω που είχαμε λιγάκι ησυχάσει, ήρθε κι αυτή η απώλεια να επιτείνει την κακοριζικιά της φετινής χρονιάς.

Καλό ταξίδι, Μιχάλη Κακογιάννη! Πολύ σ' ευχαριστώ που μου 'μαθες από μικρό παιδί να βλέπω καλό διεθνές σινεμά μέσα από ταινίες ανθρώπινες, με ερμηνείες λαμπερές και χρώματα μαγικά (ακόμα κι όταν όλα ήταν ασπρόμαυρα).

Αττίλας '74 (1975)
Είδος: Ντοκιμαντέρ
Παραγωγή: Μιχάλης Κακογιάννης
Διάρκεια: 101'

Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Κακογιάννης
Διεύθυνση φωτογραφίας: Σάκης Μανιάτης
Μουσική: Μιχάλης Χριστοδουλίδης

Περίληψη
Ένα ντοκιμαντέρ γυρισμένο στην Κύπρο από το Μιχάλη Κακογιάννη. Αποτελεί την προσωπική του μαρτυρία για την Κυπριακή τραγωδία και για τα γεγονότα που οδήγησαν στην εισβολή του νησιού από τον Τουρκικό στρατό. Περιλαμβάνει συνεντεύξεις τόσο πολιτικών, με κεντρικό πρόσωπο τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, όσο και απλών ανθρώπων.

[Πηγή πληροφοριών για την ταινία: Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη]

That's Greece vs That's Not Greece

2011-07-20T14:33:00.004+03:00

That's Greece vs That's Not Greece

BHCC Annual London Conference / 28 June 2011

Πηγή: Translatum

Μαρία Καρδάτου, Ανεμοχάδι

2011-07-08T18:23:00.003+03:00

Kerry Livgren, Dust in the wind (by Kansas, 1977)

Ανεμοχάδι

Στον Γιώργη Παυλόπουλο

Αυτό δεν ήταν καλοκαίρι
Ο κήπος σκοτεινός
Το κορίτσι φευγάτο
Ο φίλος σταυρωμένος
Αυτό δεν ήταν καλοκαίρι
Χόρτα έπνιξαν τη λίμνη
Ο πνιγμένος χρόνος
στο βυθό να μας κοιτά
Τα αρχαία τείχη στο νερό
καλά κρυμμένα
κι η αλήθεια τους
ακρωτηριασμένη
Ο πυρσός στη θέση του
μήνυμα του τίποτα
που κάποτε υπήρξε
Ο προφήτης είχε προφητέψει
«Τίποτα δεν θα μείνει εδώ
Μόνο σκόνη κι ο άνεμος
να τη σκορπίζει
πάνω στη βυθισμένη πολιτεία»

Από τη συλλογή Αβλαβής διέλευση (2009) της Μαρίας Καρδάτου

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Μαρία Καρδάτου

Γιώργος Καφταντζής, Η θάλασσα

2011-06-12T12:08:00.002+03:00

Νάνος Βαλαωρίτης & Βασίλης Δημητρίου, Ποια θάλασσα
(τραγούδι: Χρήστος Θηβαίος / δίσκος: Ο μεγάλος θυμός (1998)
[από συναυλία προς τιμήν του Βασίλη Δημητρίου το 2008 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών]

Η θάλασσα

Η θάλασσα διψάει μυστικό νερό, μιλάει με φωνές
πνιγμένων, πλέει στην άβυσσο του ατέλειωτου καιρού
μ' ένα μεγάλο φέρετρο στη ράχη της από κρύσταλλο
μαργαριτάρι και σελήνη.
Κάθε Κυριακή ξεντύνεται τα ψάρια και βουλιάζει στον εαυτό της.
Η θάλασσα πεινάει ναυαγούς, με αρίφνητα νερένια χέρια
τους χαιρετά και τους καταβροχθίζει.
Συχνά όταν τραβιούνται τα νερά, εγκαταλείποντας ξεριζωμένα
φύκια και σπασμένα κουπιά, μας ξεγελάει συντριμμένη
ανάμεσα σε διαδοχικούς ροδόκηπους από κοράλλια νηνεμίας
και πίδακες πουλιών. Τότε όλα σαλεύουν,
λάμπουν και φλοισβίζουν στον ατλαζένιο κόρφο της.
Η θάλασσα ζυμώνει το θαλασσινό ψωμί μ' αλεύρι φεγγαρίσιο,
ταΐζει αστερισμούς αιμόφυρτους
γλάρους με αμάραντες φτερούγες.

Από τη συλλογή Τα παραλειπόμενα (1985) του Γιώργου Καφταντζή

Πηγή: Γιώργου Καφταντζή / Τα ποιήματα 1940-1987 (Θεσσαλονίκη, 1988)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Γιώργος Καφταντζής

Πρόδρομος Μάρκογλου, Διατηρώ το δικαίωμα

2011-06-07T11:29:00.002+03:00

Θάνος Μικρούτσικος & Λάκης Λαζόπουλος, Ως εδώ
(τραγούδι: Δημήτρης Μητροπάνος, Λάκης Λαζόπουλος, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Διονύσης Τσακνής
/ δίσκος: Ψάξε στ' όνειρό μας (1997))

Διατηρώ το δικαίωμα

Μέχρι εδώ
Δεν θ' ακούσετε πια την ένστασή μου
Δεν πρόκειται να διαμαρτυρηθώ
Σταματώ να βάζω ερωτήματα
Δεν θέλω την άποψή σας

Όλα έχουν απαντηθεί

Σιωπηλός παίρνω το λεωφορείο
Γκρίζο πικρό μπαμπάκι στόμα
Διασχίζω σακατεμένους δρόμους
Χωρίς να κρίνω τα βαθιά ανέκφραστα πρόσωπα
Χωρίς να ρωτώ τ' άγρια μάτια σε τι ελπίζουν

Γεύση στάχτης μπουκώνει το πρωινό
Σιωπηλός παραμένω
Αδιάφθορος
Την ανέκκλητη να εκτελέσω καταδίκη σας

15 του Ιούνη 1983

Από τη συλλογή Πάροδος Μοναστηρίου (1989) του Πρόδρομου Μάρκογλου

Το ποίημα είναι το αμέσως επόμενο του «Μέχρι εδώ» στη συλλογή και αναμφίβολα δίδυμό του.

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Πρόδρομος Μάρκογλου

Πρόδρομος Μάρκογλου, Μέχρι εδώ

2011-06-05T15:01:00.003+03:00

Θάνος Μικρούτσικος & Λάκης Λαζόπουλος, Ως εδώ
(τραγούδι: Δημήτρης Μητροπάνος, Λάκης Λαζόπουλος, Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Διονύσης Τσακνής
/ δίσκος: Ψάξε στ' όνειρό μας (1997))

Μέχρι εδώ

Μέχρι εδώ
Δεν θ' ακούσετε πια την ένστασή μου
Δεν πρόκειται να διαμαρτυρηθώ
Σταματώ να βάζω ερωτήματα
Δεν θέλω την άποψή σας

Όλα έχουν απαντηθεί

Ομίχλη πρωινή στόμα πικρό
Σιωπηλός παίρνω το λεωφορείο
Διασχίζω σακατεμένους δρόμους
Χωρίς να κρίνω τα βαθιά ανέκφραστα πρόσωπα
Χωρίς να ρωτώ τ' άγρια μάτια σε τι ελπίζουν

Σιωπηλός παίρνω το λεωφορείο
Και πάω στα κομμάτια

Απρίλης 1983

Από τη συλλογή Πάροδος Μοναστηρίου (1989) του Πρόδρομου Μάρκογλου

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Πρόδρομος Μάρκογλου

Τίτος Πατρίκιος, Ας σταματήσουμε μ' αυτή την ιστορία

2011-06-01T14:53:00.007+03:00

Λουκιανός Κηλαηδόνης, Φταίει ο χοντρός (δίσκος: Γιατί θα γίνω μαραγκός (1990))

[Από την ενότητα Μαθητεία (1956-1959): Το δάσος και τα δέντρα]

Ας σταματήσουμε μ' αυτή την ιστορία

Ας σταματήσουμε μ' αυτή την ιστορία

πως έφταιξε μονάχα ο Μπέρια.

Όλοι μας κάποτε θαυμάσαμε

κάποιον εγχώριο μιμητή του

όλοι τη σκέψη μας την είχαμε εκχωρήσει

σ' αρχηγούς σοφούς που σκέφτονταν για λογαριασμό μας

όλοι μας λιβανίσαμε για μεγαλοφυΐες καθοδηγητές

που βλέπαμε τι ντενεκέδες ήσαν

όλοι αρνηθήκαμε την καλημέρα σε διαγραμμένους

που ξέραμε πως δεν ήσανε χαφιέδες

όλοι καταπίναμε τη γνώμη μας σα φλέμα

δίχως το σθένος να πάμε μιαν άποψη ως το τέλος

όλοι μας γράψαμε ποιήματα προσωπολατρίας

ή πάντως τα ορεχτήκαμε.

Δεν έφταιξε μόνο ο Μπέρια.

Αλίμονο το νιώθαμε πόσο ήμαστε ανίσχυροι

πόσο εύκολα γινόμαστε ύποπτοι όλοι

πώς σ' αχρηστεύει μια συντροφική κουβέντα

ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο

άλλωστε το 'χαμε δεχτεί

οι διανοούμενοι είναι ανεύθυνοι

οι ποιητές ευάλωτοι

και πια δεν ήταν ο φόβος της ζωής

δεν ήταν καν ο φόβος του στιγματισμού,

της απομόνωσης, της καταδίκης,

ήτανε πάνω απ' όλα ο φόβος μήπως βλάψεις

μην άθελά σου βοηθήσεις τον εχθρό

μη δεν προσφέρεις πέρα απ' τη ζωή σου

την ίδια σου τη συγκατάθεση

έτοιμος πάντα κι εσύ να ξαναπείς

θρόνου εξώσατε, πόλεως απελάσατε,

αιρούμαι παθείν ό τι αν βούλησθε

και περ αθώος ων,

της υμών ένεκεν ομονοίας...

Μα αν είναι για χάρη της ομόνοιας

να πνίγεται πάντοτε η αλήθεια

να βασιλεύουνε διαρκώς οι φαύλοι,

όχι καθάρματα, όχι άλλο πια,

μια τέτοια ενότητα καλύτερα να συντριβεί.

Δεν έφταιξε μονάχα ο Μπέρια

όταν ακόμα τόσοι εμπνέονται

από βιογραφίες κίβδηλες και γλοιώδεις

τόσοι χρειάζονται πρόθυμους γραφιάδες

παραχαράκτες δημοσιογράφους, κόλακες ποιητές,

τόσοι επαναλαμβάνουν ξεθωριασμένες ρητορείες

καλύπτοντας συντάξιμα έτη επανάστασης

και καταστρώνοντας την προσεχή προαγωγή τους.

Μάης 1956

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Τίτος Πατρίκιος – Ποιήματα, II (εκδόσεις Κέδρος, 1998)

Translatum: Favourite Poetry - Τίτος Πατρίκιος

Γιάννης Βαρβέρης, Να επισκεπτόμαστε τους επιζώντες ποιητές

2011-05-26T18:52:00.004+03:00

Translatum: Γιάννης Βαρβέρης [Yiannis Varveris] (1955-2011)

[Από την ενότητα Αναπήρων πολέμου]

Να επισκεπτόμαστε τους επιζώντες ποιητές

Να επισκεπτόμαστε τους επιζώντες ποιητές
αν μάλιστα τυχαίνει να μένουμε στην ίδια πόλη
να τους βλέπουμε πού και πού
γιατί εκεί που ζούμε ήσυχοι
βέβαιοι πως ζούνε κι αυτοί -ξεχασμένοι έστω-
εκεί έρχεται το μαντάτο τους.

Οι καλοί ποιητές μάς φεύγουνε μια μέρα
όχι γιατί πεθαίνουνε
από έμφραγμα ή από καρκίνο
αλλά γιατί φυτρώνουνε στα βλέφαρά τους
λουλούδια τρομερά.

Ανοίγουνε κιτάπια στην αρχή
πάνε μετά στον οφθαλμίατρο
ρωτάνε κηπουρούς βοτανολόγους
η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά
λόγια φοβισμένα κι αόριστα
οι περαστικοί κι οι γείτονες σταυροκοπιούνται.

Έτσι σιγά σιγά οι ποιητές μαζεύονται
αποτραβιούνται σπίτι τους
ακούγοντας δίσκους παλιούς
γράφοντας λίγο
όλο και πιο λίγο
πράγματα μέτρια.

Στο μεταξύ μες στην κλεισούρα
τα τρομερά λουλούδια αρχίζουν να ξεραίνονται
και να κρεμάνε
κι οι ποιητές δε βγαίνουν πια
μήτε για τα τσιγάρα τους στο διπλανό περίπτερο.
Μόνο σκεβρώνουνε κοντά στο τζάκι
ζητώντας την απόκριση από τη φωτιά
που πάντα ξεπετάει στο τέλος μια της σπίθα
κι αυτή γαντζώνεται
στα ξεραμένα φύλλα πρώτα
ύστερα στα ξερά κλαριά
σ' όλο το σώμα
και τότε λάμπει το σπίτι
λάμπει ο τόπος
για μια μόνο στιγμή

κι αποτεφρώνονται.

Από τη συλλογή Αναπήρων πολέμου (1982) του Γιάννη Βαρβέρη

Translatum: Favourite Poetry - Γιάννης Βαρβέρης

Στη μνήμη του Γιάννη Βαρβέρη, ενός ακόμα ποιητή που αγάπησα και δεν πρόλαβα να επισκεφτώ όσο ήταν «επιζών».

Για μια ακόμα φορά αυτή η κακορίζικη χρονιά, το 2011, μας έτριξε τα δόντια. Μάλλον, έχει βαλθεί να μας εξοντώσει ποικιλοτρόπως καίγοντας κάθε μήνα ένα προς ένα τα πιο δυνατά χαρτιά μας. Να δούμε ως πού θα φτάσει...

Άρης Αλεξάνδρου, Πρωτομαγιά

2011-05-16T13:53:00.002+03:00

Μάνος Χατζιδάκις & Νίκος Γκάτσος, Παράξενη πρωτομαγιά
(τραγούδι: Δήμητρα Γαλάνη & Μανώλης Μητσιάς / δίσκος: Αθανασία (1976))

Πρωτομαγιά

Στα τζάμια σου μπουμπουκιάζει η χτεσινή βροχή
τώρα που η παραλία ανάβει τα φανάρια της.
Ένα καΐκι στάθηκε καταμεσής στο πέλαγο.
Γαλήνη.
Περίμενε δω με το βλέμμα στις σταγόνες
(δυο ανθισμένες γαλάζιες σταγόνες τα μάτια σου).
Περίμενε. Θα ξημερώσει.
Θέλω να σε ξέρω στο παράθυρο
αγναντεύοντας κατά τον τόπο της χαραυγής
νοσταλγώντας το περσινό καλοκαίρι.
(Τα νερά ν' ανασαίνουν ζεστασιά
το γυμνό σώμα της ημέρας πλαγιάζει μες στα στάχυα
κι ανάμεσα απ' τα δάχτυλα κρυφοκοιτάει μια παπαρούνα.)
Θέλω να σου χαρίσω ένα τόσο δα ουράνιο τόξο
τώρα στα γενέθλια της δεκαοχτάχρονης αυγής,
ένα λουλουδένιο δαχτυλίδι
μια υπόσχεση ελπίδας.

Από τη συλλογή Ακόμα τούτη η άνοιξη (Απρίλης 1946)

Translatum: Favourite Poetry - Άρης Αλεξάνδρου

Θανάσης Βέγγος (1927-2011): ο «φιλαράκος δίπλα» μας

2011-05-03T15:58:00.007+03:00

[Απόσπασμα από την εκπομπή «Ιχνηλάτες» του Δαυίδ Ναχμία στην ΕΡΤ το 2005 με καλεσμένο τον Ευγένιο Σπαθάρη, όπου βλέπουμε και τη θρυλική διαφήμιση του καφέ Λουμίδη με πρωταγωνιστές τον Θανάση Βέγγο και τον Ευγένιο Σπαθάρη σε σκηνοθεσία του Παντελή Βούλγαρη]

Έτσι ταξιδεύει η Ελλάδα... με τον Ευγένιο Σπαθάρη, με τον Τάκη Βαρβιτσιώτη, με τον Ιάκωβο Καμπανέλλη, με τον Μανώλη Ρασούλη, με τον Νίκο Παπάζογλου, με τον Λάκη Σάντα, με τον Θανάση Βέγγο.

Πότε φουρτούνα πότε μπουνάτσα... να δούμε μονάχα αν θα καλμάρει ο καιρός μες στο 2011.

Ένα μικρό λευκό καράβι είναι η Ελλάδα... που κινδυνεύει να μείνει αταξίδευτο καταπώς πάμε φέτος. Όσοι αγαπήσαμε κι ήταν πολύτιμοι επικίνδυνα λιγοστεύουν και, δυστυχώς, τα σκουπίδια περισσεύουν...

Νίκος Κυπουργός & Σταμάτης Δαγδελένης, Η μπαλάντα των σκουπιδιών
(ερμηνεία: Θανάσης Βέγγος, Άρης Χριστοφέλλης & Έλλη Πασπαλά / δίσκος: Τα μυστικά του κήπου (2001))

Σ' ευχαριστούμε, Θανάση Βέγγο. Ήσουν μισό αιώνα και βάλε (από το 1954) ο «φιλαράκος δίπλα» μας. Καλό ταξίδι!

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Μέρα Μαγιού μού μίσεψες

2011-05-01T15:07:00.003+03:00

(Θεσσαλονίκη. Μάης του 1936. Μια μάνα καταμεσής του δρόμου, μοιρολογάει το σκοτωμένο παιδί της. Γύρω της και πάνω της, βουίζουν και σπάζουν τα κύματα των διαδηλωτών - των απεργών καπνεργατών. Εκείνη συνεχίζει το θρήνο της):

[...]

6

Μέρα Μαγιού μού μίσεψες, μέρα Μαγιού σε χάνω,
άνοιξη, γιε, που αγάπαγες κι ανέβαινες απάνω

Στο λιακωτό και κοίταζες και δίχως να χορταίνεις
άρμεγες με τα μάτια σου το φως της οικουμένης

Και με το δάχτυλο απλωτό μού τάδειχνες ένα-ένα
τα όσα γλυκά, τα όσα καλά κι αχνά και ροδισμένα

Και μούδειχνες τη θάλασσα να φέγγει πέρα, λάδι,
και τα δεντρά και τα βουνά στο γαλανό μαγνάδι

Και τα μικρά και τα φτωχά, πουλιά, μερμήγκια, θάμνα,
κι αυτές τις διαμαντόπετρες που ίδρωνε δίπλα η στάμνα.

Μα, γιόκα μου, κι αν μούδειχνες τα αστέρια και τα πλάτια,
τάβλεπα εγώ πιο λαμπερά στα θαλασσιά σου μάτια.

Και μου ιστορούσες με φωνή γλυκιά, ζεστή κι αντρίκια
τόσα όσα μήτε του γιαλού δε φτάνουν τα χαλίκια.

Και μούλεες, γιε, πως όλ' αυτά τα ωραία θάναι δικά μας,
και τώρα εσβήστης κ' έσβησε το φέγγος κ' η φωτιά μας.

Από την ποιητική συλλογή Επιτάφιος (1936) του Γιάννη Ρίτσου

Ο πρώτος νεκρός τον Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη ήταν ο 25χρονος αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης από το Ασβεστοχώρι που συμμετείχε στην παλλαϊκή απεργία των θεσσαλονικιών εργατών. Η τότε νεοδιορισμένη κυβέρνηση Μεταξά διέταξε τη χωροφυλακή να πατάξει παντοιοτρόπως τους διαδηλωτές με αποτέλεσμα τον θάνατο 12 εργατών μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Μάη. Από το φωτορεπορτάζ της εποχής προέκυψε η φωτογραφία της μάνας του Τάσου Τούση που θρηνεί τον νεκρό της γιο καταμεσής του δρόμου. Αυτή την εικόνα είδε ο Γιάννης Ρίτσος και μας έδωσε αμέσως μετά το περιστατικό τη συλλογή «Επιτάφιος». Η φωτογραφία έκανε τον γύρο της υφηλίου κάνοντας τους ξένους να παραλληλίζουν τον λαϊκό αγώνα στη Θεσσαλονίκη με τα γεγονότα στην Ισπανία του Φράνκο. Δυστυχώς, τα γεγονότα στη Θεσσαλονίκη δεν είχαν συνέχεια, αφού λίγους μήνες αργότερα το καθεστώς της 4ης Αυγούστου με επικεφαλής τον Μεταξά ρίχνει τη χώρα σε μια στυγνή δικτατορία από την οποία θα βγει θέλοντας και μη πέντε χρόνια αργότερα με τον Β' παγκόσμιο και τη γερμανική κατοχή. Το βιβλίο του Ρίτσου λίγο έλειψε να γίνει μπεστ σέλερ -όπερ σπάνιον για ποιητικές συλλογές- αλλά και γι' αυτό έχουσι γνώσιν οι φύλακες του Μεταξά που το καίνε προς παραδειγματισμόν το 1938 μπροστά στους στύλους του Ολυμπίου Διός. Ο Γιάννης Ρίτσος καταφέρνει να το επανεκδώσει το 1958 και να στείλει ένα αντίγραφό του στον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος σχεδόν εν μία νυκτί μελοποιεί 8 αποσπάσματά του και γράφει το πρώτο του σπουδαίο λαϊκό έργο στο Παρίσι, ένα έργο που -μεταξύ άλλων- έμελλε να κάνει την υφήλιο να υποκλιθεί μπροστά στους Έλληνες που τραγουδάνε με τόσο ενθουσιασμό και πάθος τους ποιητές τους.

Ας ακούσουμε, λοιπόν, και το αντίστοιχο τραγούδι, στη μνήμη του Τάσου Τούση και της μάνας του, των υπόλοιπων αδικοσκοτωμένων εργατών τον Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη, αλλά και του Γιάννη Ρίτσου. Καλό μας μήνα!

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Μέρα Μαγιού μού μίσεψες
(Το ποίημα διαβάζει ο Γιάννης Ρίτσος σε παλαιότερη εκπομπή για τη δημόσια τηλεόραση, ενώ ακούγεται το τραγούδι από συναυλία στο Αμερικανικό κολέγιο Αθηνών το 1986 με ερμηνευτές τον Κώστα Παπαδόπουλο στο μπουζούκι και τη Μαρία Φαραντούρη υπό τη διεύθυνση του Μίκη Θεοδωράκη. Το φιλμάκι είναι απόσπασμα από επετειακή εκπομπή του καναλιού της ελληνικής Βουλής την Πρωτομαγιά του 2009.)

Απόστολος Σάντας (1922-2011)

2011-04-30T13:56:00.004+03:00

Πηγή: Translatum / Απόστολος Σάντας [Apostolos Santas] (1922-2011)

Ο Απόστολος Σάντας και ο Μανώλης Γλέζος μιλούν με τον Φρέντυ Γερμανό το 1982 (εκπομπή «Πρώτη σελίδα»).

Ώρα σου καλή, Λάκη Σάντα!

Μας έμαθες τι αξίζει μια σημαία, πόσο δύσκολη μα και σημαδιακή μπορεί να είναι η υποστολή της όταν οι περιστάσεις το απαιτούν και τι σημαίνει να 'σαι νέος με αξίες, ιδανικά και τόλμη. Αλίμονό μας αν σε ξεχάσουμε ποτέ.

Σιδέρης Ντιούδης, Πεταλούδα

2011-04-27T02:22:00.003+03:00

Λάκης Παπαδόπουλος & Σάννυ Μπαλτζή, Τσαλακωμένη πεταλούδα
(τραγούδι: Φίλιππος Πλιάτσικας & Λάκης Παπαδόπουλος / δίσκος: Κάτι γλυκό (2002))

Πεταλούδα

Έσκαψε με το χέρι του
το σώμα.
Η σκέψη του
έγινε εμμονή
και από νύμφη
μεταμορφώθηκε σε πεταλούδα.

Πέταξε βαθιά.
Βυθίστηκε στο κορμί
και εκεί έριξε τα φτερά της.

Έσβησε σαν κερί,
αφήνοντας ίχνη σκόνης
και αποτυπώματα μνήμης.

Από τη συλλογή Η βραδυπορία της στιγμής (2011) του Σιδέρη Ντιούδη

Επιτάφιος θρήνος: τα εγκώμια (ψάλλουν ο Χρόνης Αηδονίδης και η Νεκταρία Καραντζή)

2011-04-22T14:11:00.003+03:00

Επιτάφιος θρήνος: τα εγκώμια
Ψάλλουν ο Χρόνης Αηδονίδης και η Νεκταρία Καραντζή.
(δίσκος: Επικράνθη (2006 / εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος)

Ο Κώστας Παπαδόπουλος παίζει τον «Επιτάφιο» / «1002 νύχτες», Τετάρτη 20 Απριλίου 2011

2011-04-20T17:37:00.006+03:00

[Κώστας Παπαδόπουλος & Μάριος Κώστογλου, Πριγκηπέσσα, Θεσσαλονίκη, 25 Φεβρουαρίου 2009: Όμορφη πόλη (Μίκη & Γιάννη Θεοδωράκη)]

[Λουκάς Νταράλας & Ευάγγελος Πρέκας,Το βουνό (μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος, τραγούδι: Σταυρούλα Μανωλοπούλου) / από την εκπομπή του Πάρη Μήτσου «Τα παντελόνια είναι περίεργα ρούχα» στον 902 tv προς τιμήν του Κώστα Παπαδόπουλου το 2007]

Ο Κώστας Παπαδόπουλος, η Σταυρούλα Μανωλοπούλου (τραγούδι) και ο Μάριος Κώστογλου (κιθάρα, τραγούδι) εμφανίζονται τη Μεγάλη Τετάρτη 20 Απριλίου 2011 στη μουσική σκηνή «1002 νύχτες».

Θ' ακούσουμε το έργο Επιτάφιος του Γιάννη Ρίτσου, όπως το μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης, και, αμέσως μετά, πολλά από τα καλύτερα τραγούδια του 20ού αιώνα έτσι όπως τα πρωτόπαιξαν ο Κώστας Παπαδόπουλος και ο Μάριος Κώστογλου. Μαζί τους μια εξαιρετική τραγουδίστρια της νεότερης γενιάς, η Σταυρούλα Μανωλοπούλου.

1002 νύχτες
Καραϊσκάκη 10 (στοά), από Ερμού 104, Ψυρρή
Τηλ.: 210 331 7293-4, Fax.: 210 331 7295
email: info@1002nyxtes.gr
http://www.1002nyxtes.gr

Πηγή: Κώστας Παπαδόπουλος: το τρίχορδο της ψυχής μας

Νίκος Παπάζογλου, Φύσηξε ο βαρδάρης

2011-04-17T14:58:00.003+03:00

Φύσηξε ο βαρδάρης

Μουσική & στίχοι: Νίκος Παπάζογλου

Δίσκος: Μέσω νεφών (1986)

Φύσηξε ο Βαρδάρης και καθάρισε
ήλιος λες και τελείωσε ο χειμώνας
βγήκα μια βόλτα και μπροστά της βρέθηκα
στάθηκα κι απόμεινα κοιτώντας

Φλόγες ζωηρές που τρεμοπαίζουνε
τα ρούχα τα μαλλιά της στον αέρα
στη στάση πέρα δώθε σπινθηρίζουνε
τα δυο της μάτια, κάρβουνα αναμμένα

Πριν να σε χορτάσουνε τα μάτια μου
σε άρπαξε θαρρείς το λεωφορείο
κι έμεινα να κοιτώ καθώς χανόσουνα
κι έφτανε ως το κόκαλο το κρύο

Φύσηξε ο βαρδάρης και καθάρισε... Μα, τι καθαρίζει φέτος; Ανθρώπους; Ακόμα και Θεσσαλονικιούς που τόσο τον αγάπησαν και τον τραγούδησαν; Πολύ κακορίζικη χρονιά αυτό το 2011...

Καλό ταξίδι, Νίκο Παπάζογλου!

Translatum: Νίκος Παπάζογλου [Nikos Papazoglou] (1948-2011)

Κούλα Αδαλόγλου, Διανυκτερεύσεις

2011-04-16T21:57:00.003+03:00

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας & Μιχάλης Μαρματάκης, Η πόλη κοιμάται
(τραγούδι: Τερμίτες / δίσκος: Τερμίτες (1983))

[Ενότητα II. Προς πολλούς αποδέκτες]

Διανυκτερεύσεις

Φανάρι κόκκινο και στάση.
Γραφείο τελετών - διανυκτερεύει.

Να διανυκτέρευαν αλήθεια, μαγαζιά,
γραφεία, επιχειρήσεις,
μ' ένα φωτάκι, κάποιο υπάλληλο.
Θα 'χε μια χαμηλή ζωή η πόλη.

Θα 'χα κι εγώ μια ελπίδα συντροφιάς.
Κάποιες δουλειές θα τέλειωνα ίσως
τις ξάγρυπνες ώρες που δε θέλω διασκεδάσεις.

Μα τελικά μόνον ο θάνατος διανυκτερεύει;

Από τη συλλογή Διπλή άρθρωση (2009) της Κούλας Αδαλόγλου

Ένα τραγούδι στη μνήμη του Γρηγόρη Μπιθικώτση

2011-04-07T23:53:00.001+03:00

Βραδιάζει

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Στίχοι: Δημήτρης Χριστοδούλου

Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης

Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης

Δίσκος: Πολιτεία Β' (1964)

Πηγή: Κώστας Παπαδόπουλος: το τρίχορδο της ψυχής μας

Ξημέρωμα σε γύρεψα
το δειλινό σε βρήκα
με την καρδιά σου μίλησα
στη μαύρη μοίρα μπήκα

Βοριάς χτυπά την πόρτα μου
και στην ψυχή μου αγιάζι
και στα πικρά τα μάτια μου
στιγμή στιγμή βραδιάζει

Τα μάτια σου εγύρεψα
στο φως να περπατήσω
να γίνω όνειρο γλυκό
καημούς παλιούς ν’ αφήσω

Βοριάς χτυπά την πόρτα μου
και στην ψυχή μου αγιάζι
και στα πικρά τα μάτια μου
στιγμή στιγμή βραδιάζει

Πέρασαν κιόλας 6 χρόνια από τότε που έφυγε. Μονάχα απ' τη ζωή. Ποτέ απ' τη σκέψη μας, ποτέ απ' τ' αφτιά μας, ποτέ απ' την ψυχή μας. Ήταν κατά γενική ομολογία μια από τις 2-3 καλύτερες φωνές όλων των εποχών για τη χώρα μας (κατά την προσωπική μου άποψη, η καλύτερη). Και θα παραμείνει όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Για τον Γρηγόρη, λοιπόν, ένα τραγούδι -φυσικά- με τον Γρηγόρη. Ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του 20ού αιώνα από έναν καταπληκτικό δίσκο με 6 μόνο τραγούδια (το ένα καλύτερο από τ' άλλο), όπου όλοι οι συντελεστές μπορούν να θεωρηθούν και συνδημιουργοί. Καλή ακρόαση!

Μίλτος Σαχτούρης, Τα δώρα

2011-04-04T10:52:00.002+03:00

Τα δώρα

Σήμερα φόρεσα ένα
ζεστό κόκκινο αίμα
σήμερα οι άνθρωποι μ' αγαπούν
μια γυναίκα μου χαμογέλασε
ένα κορίτσι μου χάρισε ένα κοχύλι
ένα παιδί μου χάρισε ένα σφυρί

Σήμερα γονατίζω στο πεζοδρόμιο
καρφώνω πάνω στις πλάκες
τα γυμνά άσπρα ποδάρια των περαστικών
είναι όλοι τους δακρυσμένοι
όμως κανείς δεν τρομάζει
όλοι μείναν στις θέσεις που πρόφτασα
είναι όλοι τους δακρυσμένοι
όμως κοιτάζουν τις ουράνιες ρεκλάμες
και μια ζητιάνα που πουλάει τσουρέκια
στον ουρανό

Δυο άνθρωποι ψιθυρίζουν
τι κάνει την καρδιά μας καρφώνει;
ναι την καρδιά μας καρφώνει
ώστε λοιπόν είναι ποιητής

Από τη συλλογή Παραλογαίς (1948) του Μίλτου Σαχτούρη

Translatum: Favourite Poetry - Μίλτος Σαχτούρης

Μίκης Θεοδωράκης & Ιάκωβος Καμπανέλλης, Ο Αντώνης

2011-03-31T13:29:00.003+03:00

Ο Αντώνης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Κιθάρα: Κώστας Παπαδόπουλος
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη
Δίσκος: Μαουτχάουζεν (1966)

Εκεί στη σκάλα την πλατιά
στη σκάλα των δακρύων
στο Βινεργκράμπεν το βαθύ
στο λατομείο των θρήνων
Εβραίοι κι αντάρτες περπατούν
Εβραίοι κι αντάρτες πέφτουν
βράχο στη ράχη κουβαλούν
βράχο σταυρό θανάτου

Εκεί ο Αντώνης τη φωνή
φωνή, φωνή ακούει
«Ω καμαράντ, ω καμαράντ
βόηθα ν' ανέβω τη σκάλα!»
Μα εκεί στη σκάλα την πλατιά
και στων δακρύων τη σκάλα
τέτοια βοήθεια είναι βρισιά
τέτοια ’σπλαχνιά είν’ κατάρα

Ο Εβραίος πέφτει στο σκαλί
και κοκκινίζει η σκάλα
«Κι εσύ, λεβέντη μου, έλα δω
βράχο διπλό κουβάλα»
Παίρνω διπλό, παίρνω τριπλό
μένα με λένε Αντώνη
κι, αν είσαι άντρας, έλα δω
στο μαρμαρένιο αλώνι

Μίκης Θεοδωράκης & Ιάκωβος Καμπανέλλης, Ο δραπέτης

2011-03-30T18:58:00.003+03:00

Ο δραπέτης

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης
Τραγούδι: Μαρία Φαραντούρη
Δίσκος: Μαουτχάουζεν (1966)

Ο Γιάνος Μπερ απ’ το βοριά
το σύρμα δεν αντέχει
κάνει καρδιά, κάνει φτερά
μες στα χωριά του κάμπου τρέχει

«Δώσε, κυρά, λίγο ψωμί
και ρούχα για ν’ αλλάξω
δρόμο να κάνω έχω μακρύ
πάν’ από λίμνες να πετάξω»

Όπου διαβεί κι όπου σταθεί
φόβος και τρόμος πέφτει
και μια φωνή, φριχτή φωνή
«Κρυφτείτε απ’ το δραπέτη!»

«Φονιάς δεν είμαι, χριστιανοί
θεριό για να σας φάω
έφυγα από τη φυλακή
στο σπίτι μου να πάω»

Α, τι θανάσιμη ερημιά
στου Μπέρτολτ Μπρεχτ τη χώρα!
Δίνουν τον Γιάνος στους Ες-Ες
για σκότωμα τον πάνε τώρα

Σταύρος Ξαρχάκος & Ιάκωβος Καμπανέλλης, Φίλοι κι αδέρφια

2011-03-29T16:25:00.004+03:00

Φίλοι κι αδέρφια

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης & θίασος της παράστασης «Το μεγάλο μας τσίρκο» (1973)
Δίσκος: Το μεγάλο μας τσίρκο (1974)

Φίλοι κι αδέρφια, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά
και σεργιανούνε στα στενά
φίλοι κι αδέλφια, μάνες, γέροι και παιδιά

Γράφουν σημάδια, μηνύματα στο βασιλιά
σα δε φωνάξεις έβγα να το γράψεις
να μην σ' ακούσουν τα σκυλιά
βγάλε φωνή χωρίς μιλιά
σημάδια και μηνύματα στο βασιλιά

Ήταν στρατιώτες καπεταναίοι και λαϊκοί
όρκο σταυρώσαν πάνω στο σπαθί τους
η λευτεριά να μην χαθεί
όρκο σταυρώσαν στο σπαθί
καπεταναίοι στρατιώτες λαϊκοί

Κι όπου φοβάται φωνή ν' ακούει απ' το λαό
σ' έρημο τόπο ζει και βασιλεύει
κάστρο φυλάει ερημικό
έχει το φόβο φυλαχτό
όπου φωνή φοβάται ν' ακούει απ' το λαό

Γη παιδεμένη με σίδερο και με φωτιά
για κοίτα ποιον σου φέρανε καημένη
να σ' αφεντεύει από ψηλά
τα κρίματά σου είναι πολλά
γη που το σίδερο παιδέψαν κι η φωτιά

Καίει το φυτίλι, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά
κάνουν βουλή συντακτική και γράφουν
το θέλημά τους στα χαρτιά
κι η κοσμοθάλασσα πλατιά
κάνουν βουλή, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά

Τρεις του Σεπτέμβρη, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
τι φέρνουνε στον βασιλιά
βαθιά γραμμένο στα χαρτιά
τρεις του Σεπτέμβρη, μάνες γέροι και παιδιά

Τρεις του Σεπτέμβρη, μανάδες γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά
και σεργιανούνε στα στενά
φίλοι κι αδέρφια, μάνες γέροι και παιδιά

Καλό ταξίδι, Ιάκωβε Καμπανέλλη!

Γιώργος Θέμελης: Ηλιοσκόπιο, 2

2011-03-25T16:21:00.003+02:00

Ντοκιμαντέρ Ύμνος εις την Ελευθερίαν της ΕΤ1

Ηλιοσκόπιο

Σχεδιάσματα

2

Στοχάσου, το δίχως άλλο, μαζί με τα λόγια και τα κόκαλα τα ιερά των Ελλήνων και των Ανθρώπων, των όσων είχαν και τ' άφησαν στα καταλύματα της Καρτερίας.
Αντέχουν τα κόκαλα. Στήνουν το ανάστημα. Στηρίζουν τη σκαλωσιά...

Θυμήσου το:

Απ' τα κόκαλα βγαλμένη

μαζί με το:

Εκεί μέσα εκατοικούσες

Αντίς το:

Πικραμένη, εντροπαλή

να βάλεις:

Ακατάλυτη, πυκνή,

κλείνοντας με το:

Έλα πάλι, να σου πη.

Πρέπει να γίνει επιστροφή από το τότε στο τώρα, ωσάν Ανακομιδή ή Ανάκληση νεκρών, που δεν πεθάναν.
Αλλιώς δε θάβρεις πουθενά ψυχή να χτίσεις την κατοικία της. Οι ζώντες οι περιλειπόμενοι της Οικουμένης του αιώνα τούτου της Φτέρνας και της Γροθιάς, όπου το τεχνητό τριαντάφυλλο, το φονικό χαμόγελο, ανθούν στο ίδιο περιβόλι, δεν είναι κατοικήσιμοι.
Άλλος δεν έχει μάτια να φανεί· άλλος αναζητεί τα χαμένα του δάκρυα· άλλος αλλού το σώμα, αλλού η σκιά. Και δεν μπορούν ν' ανταμωθούν ή ν' αγαπήσουν.
Δεν έχουν το Λόγο, δεν έχουν το Θεό τους.
Και σκουντουφλούν, πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλο, γυρεύοντας το δίκιο τους μ' απόκρυφα εγχειρίδια.
Ποιος ο φταίχτης, ποιος ο αδικημένος, κανείς δεν ξέρει. Και μάρτυρες δεν υπάρχουν. Ο καθείς και μάρτυρας του εαυτού του: μάρτυρας και καταδότης.
Και ποιος να βάλει το χέρι του ή το ζυγό του, ποιος Θεός!
Είναι ταμένοι από πριν. Για τούτο έρχονται και τίκτονται: για να πέσουν να πεθάνουν. Είναι φθινοπωρινοί.

Κι οι Ποιητές, ως να σηκώνουν πάνω τους το μίασμα μιας αμαρτίας κρυφής κι ανομολόγητης,
Αλλήθωροι, σημαδιακοί, με τόνα μάτι κοιτάζοντας, με τ' άλλο βλέποντας,
Δεν βρίσκουν άνθρωπο στον άνθρωπο να μιλήσουν, ψυχή στην ψυχή.
Οι δρόμοι αδειάζουν στο πέρασμά τους...

Ώσπου ν' αλλάξει ο Καιρός, να το γυρίσει Μελτέμι, αυτό που το λένε Μπουκαδούρα, να προχωρήσει η πτήση των φτερών που πιάστηκαν στη Νηνεμία κι έπηξε το φως, και να βαθύνει η Ανασαιμιά.

Κόκαλα είναι όλα, τα εγκαταλειμμένα πίσω κόκαλα των πραγμάτων, σκόρπια παντού, εδώ κι εκεί, ξηρά, μα φυλάγοντας μέσα τους, άθραυστοι νάρθηκες, την παλιά κλεμμένη σπίθα την ακοίμητη.

Εφάρμοζε λοιπόν την Ανακομιδή και την Ανάκληση, ωσάν τελετή, ωσάν το Όγδοο Μυστήριο.

Τα κόκαλα, ξέρεις, ακούν, κι οι παλιοί νεκροί αποκρίνονται, όταν τους φωνάζεις με καθαρή φωνή και ακέραιη λέξη.
Τους μιλάς τη γλώσσα τους.
Κωφεύουν μονάχα στους τραυλούς, στους άγλωσσους λόγιους και στους κωφάλαλους.

Να προσέχεις πολύ την άρθρωση, και να βρίσκεις τη σωστή λέξη, την άμεση, την αναφωνητική, οπού ν' ανακαλεί μεμιάς και ν' ανασταίνει, γεμίζοντας την Απουσία.

Π.χ.

Ω τρακόσιοι! σηκωθήτε

Ή

Και εσύ αθάνατη, εσύ θεία,
Που ό,τι θέλεις ημπορείς,

Κράζοντας πίσω την Ψυχή με τ' όνομά της: Ελευθερία, ν' ακούσει.

Από το ποιητικό βιβλίο Ηλιοσκόπιο (1971) του Γιώργου Θέμελη

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Γιώργος Θέμελης

Νικηφόρος Βρεττάκος: Αν δεν μου 'δινες την ποίηση, Κύριε

2011-03-21T23:30:00.008+02:00

Αν δεν μου 'δινες την ποίηση, Κύριε

Αν δεν μου 'δινες την ποίηση, Κύριε,

δεν θα 'χα τίποτα για να ζήσω.

Αυτά τα χωράφια δεν θα 'ταν δικά μου.

Ενώ τώρα ευτύχησα να 'χω μηλιές,

να πετάξουνε κλώνους οι πέτρες μου,

να γιομίσουν οι φούχτες μου ήλιο,

η έρημός μου λαό,

τα περιβόλια μου αηδόνια.

Λοιπόν, πώς σου φαίνονται; Είδες

τα στάχυα μου, Κύριε; Είδες τ' αμπέλια μου;

Είδες τι όμορφα που πέφτει το φως

στις γαλήνιες κοιλάδες μου;

Κι έχω ακόμη καιρό!

Δεν ξεχέρσωσα όλο το χώρο μου, Κύριε.

Μ' ανασκάφτει ο πόνος μου κι ο κλήρος μου μεγαλώνει.

Ασωτεύω το γέλιο μου σαν ψωμί που μοιράζεται.

Ωστόσο,

δεν ξοδεύω τον ήλιο σου άδικα.

Δεν πετώ ούτε ψίχουλο απ' ό,τι μου δίνεις.

Γιατί σκέφτομαι την ερμιά και τις κατεβασιές του χειμώνα.

Γιατί θα 'ρθει το βράδυ μου. Γιατί φτάνει όπου να 'ναι

το βράδυ μου, Κύριε, και πρέπει

να 'χω κάμει πριν φύγω την καλύβα μου εκκλησιά

για τους τσοπάνηδες της αγάπης.

Από τη συλλογή Ο χρόνος και το ποτάμι (1957) του Νικηφόρου Βρεττάκου

Πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος, η εκλογή μου, ποιήματα 1933-1991 (εκδ. Ποταμός, 2008)

Translatum: Favourite Poetry - Νικηφόρος Βρεττάκος

Χρόνια πολλά στους ποιητές μας και καλή μας νέα ποιητική χρονιά!

Ιωάννα Τσάτσου, Δημιουργία

2011-03-20T00:47:00.004+02:00

Δημιουργία

«Αγέτω θεός, ου γαρ εγώ δίχα τώδ' αείδειν.»

Καλλίμαχος

Η δημιουργία πράξη ολοκληρωτικής συγκέντρωσης, όπως και η ερωτική, ζητάει τη μοναξιά της.

Το πνεύμα δε γνωρίζει ακινησία ούτε ανάπαυση.

Η χάρη του Πνεύματος είναι εκεί, και παραμονεύει την ανοιχτή ψυχή μας. Και τη βρίσκει κατειλημμένη με την ημερήσια έγνοια. Την αμαρτία μας και την τιμωρία μας.

Ο άνθρωπος δεν έχει χώρο να περιλάβει ό,τι του δίνει ο Θεός.

Βαθιά ευδαιμονία το αίσθημα του θαυμασμού. Να θαυμάζω τη φύση, να θαυμάζω τον άνθρωπο, το ήθος του.

Αν συλλάβεις όλο το βάθος μιας αλήθειας, θα την δώσεις και θα μείνει αλήθεια.

Η συμφορά ίσως και η δύναμη του ανθρώπου είναι ν' αγγίζει καίρια την τραγική διάσταση των γινόμενων. Είτε αυτά τα γινόμενα αφορούν τον ίδιο, είτε τη χώρα του, είτε τρίτα πρόσωπα.

Τυραννική η νοσταλγία του ωραίου, η νοσταλγία της ουσίας.

Δεν είναι απλό η τεντωμένη χορδή.

10.

Όταν υπάρχει πάθος για μια ιδέα, περισσεύει ο καιρός.

11.

Φτωχός ο λόγος όταν αγγίζει την ουσία. Αυξάνεται με τη σιωπή.

12.

Είναι άραγε η δημιουργία νόμος κάποιου αξεδιάλυτου νόστου;

13.

Η παρουσία τρίτου, όταν δεν προσθέτει, αφαιρεί.

14.

Ο θνητός, θαμπωμένος μπρος στην παντοδύναμη γοητεία της ομορφιάς, μένει ακίνητο και σιωπηλός.

15.

Η διαίσθηση, άξια όσο κι ο νους.

16.

Στο κορυφαίο σημείο της κατάνυξης, ανέκφραστη η λέξη.

17.

Η λιτότητα, εσωτερική λειτουργία πριν καταλήξει στην έκφραση.

18.

Η χάρη του πεζού λόγου, λιτότητα, κυριολεξία και δομή.

19.

Η λιτότητα της έκφρασης, παράδοση των αρχαίων.

20.

Το πιο ύπουλο, το πιο ανεύθυνο έγκλημα είναι η κακή χρήση της λέξης.

21.

Πολύτιμη η λέξη σε όλη την ιστορική της αλήθεια.

22.

Πρέπει να είσαι τόσο μόνο λογοτέχνης όσο υποτάσσεσαι στην αλήθεια σου.

23.

Η κριτική χαρακτηρίζει τον κρίνοντα όσο και τον κρινόμενο.

24.

Η ανοιχτή πληγή έχει το πρώτο δίκιο.

25.

Βαθύς ο νόστος για θύμησες.

26.

Οι σημερινοί άνθρωποι της δράσης δεν ακούνε, δεν διαβάζουν. Μόνο το θέατρο στην εποχή μας προσφέρει τη συγκέντρωση σε μια καθολική δομή. Ίσως και μια άριστη ομιλία.

27.

Ποιος βρίσκει μια στιγμή να δεχτεί την ποίηση; Ακόμη και την ποίηση της ζωής, το δέντρο, το πέλαγο, τη γενναία πράξη.

28.

Ένας καλός στίχος ταξιδεύει και κρούει. Ποιοι διαθέτουν μια στιγμή ενόρασης να τον χαρούν;

29.

Ο λυρισμός μιας αλήθειας προσθέτει γοητεία στην έκφραση.

30.

Αυτή η ενσυνείδητη συμβίωση με τη μοίρα μας, είναι ο πρώτος δρόμος προς την ποίηση.

31.

Όταν σ' έχει αναθρέψει η ποίηση αιώνων και η τέχνη, και η έκφραση της πατρίδας σου· όταν ζεις την αλκυόνα του Ευριπίδη στον κόλπο του κάθε νησιού μας· όταν νιώθεις πως μόνο με τούτο τον ουρανό και το πέλαγο θα μπορούσες να δώσεις μορφές, τότε το κάθε τι που χτυπάει αυτό τον κορμό σε κομματιάζει.

32.

Από τον αρχαίο ναό ως τις βασιλικές, το βυζαντινό ερημοκλήσι, το διαβατικό της Πάτμου, κανένα ξάφνιασμα. Πάντα η χαρά του γυρισμού.

33.

Ο ποιητής, άμα παραδώσει το έργο του, προχωρεί ξένος. Κοιμάται πια τον αδιάφορο ύπνο του.

34.

Και η αδικία πυκνώνει γύρω μας τα κύματα της μοναξιάς.

35.

Μα τι είναι επιτέλους η μοναξιά; Το αδιέξοδο; Η πλήξη; Ο ναυαγός που προσπαθεί να πλέει μέσα στο παγωμένο βουητό των κυμάτων; Ίσως το τελευταίο.

36.

Στη δυστυχία, πρόχειρη παρηγοριά ο «πανδαμάτωρ χρόνος». Ναι, μα τώρα είμαστε ακόμα εδώ, σε τούτη την ώρα. Και πώς θα τη ζήσομε τούτη την ώρα;

37.

Κεφαλαιοκράτης είναι όποιος κατέχει τον περισσότερο γόνιμο χρόνο.

38.

Ο άνθρωπος δεν ανατρέφεται από τη φύση. Αλλιώς, θα είχε συλλάβει το μεγαλείο της υπομονής. Δεν είναι απλό. Γιατί ο δύστυχος πρώτα πρέπει να υπάρξει, δύσκολο. Έπειτα να βοηθήσει να υπάρξουν οι άλλοι, ακόμα πιο δύσκολο. Και να σωθεί από τα λόγια χωρίς αντίκρισμα. Αδύνατο.

39.

Μεγάλη η δωρεά, η ιδιοφυΐα συν ήθος.

40.

Σημαντική παρηγοριά η μελέτη. Δεν είσαι μόνος. Στέκονται πλάι σου οι μεγάλοι. Κι εκείνοι με τα ίδια ερωτήματα.

41.

Στη δομή του κειμένου, η ελάχιστη λεπτομέρεια έχει το ίδιο βάρος με την ουσιαστική.

42.

Δύσκολος ο ανήφορος του συγγραφέα να φτάσει στον ήσυχο δρόμο της απλής καλής φράσης.

43.

Είναι θύμησες που σε αναστατώνουν. Άλλες όπου καταφεύγεις. Και θύμησες που ασκούνε διάχυτη μια πνευματική γοητεία πολύτιμης επικοινωνίας.

44.

Η δράση αναπαύει από τη συγκέντρωση στη σκέψη, την τάση προς την ουσία, τη συχνά εξαντλητική.

45.

Παλεύω με το μηδέν, όπως όλοι μας.

46.

Σκέπτομαι τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο: «Η ποίηση αγκαλιάζει το πνεύμα πριν γίνει ακόμα πνεύμα».

47.

Ο νους δεν μπορεί να συλλάβει το νόημα της ψυχής.

48.

Είναι απλό να είσαι καλός και δίκαιος. Το δύσκολο, να δίνεσαι και να συμπονείς.

49.

Πόσο πολύτιμη η στιγμή της πνευματικής και σωματικής αρμονίας. Εσύ, Ιησού, που κυβερνάς το μυστήριο, βοήθησε να γίνει γόνιμη.

Από το βιβλίο Φέγγος χρόνου (Οι εκδόσεις των φίλων, Αθήνα, 1990) της Ιωάννας Τσάτσου

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Πάνω στα βάσανα που επιβάλλει ο άνθρωπος στον άνθρωπο

2011-03-17T19:00:00.004+02:00

Πέσατε θύματα (διασκευή, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Νότης Μαυρουδής, τραγούδι: Πέτρος Πανδής /δίσκος: Τραγούδια από την Ελληνική Αντίσταση (1974))

Πάνω στα βάσανα που επιβάλλει ο άνθρωπος στον άνθρωπο

Διαβαίνοντας το γεφύρι τον πιάσανε.
Ξιφούλκησε, μα τούρριξαν τρεις πιστολιές.

Ένας τον βαράει στο κεφάλι με το ρόπαλο.

Πήγαν σπίτι του κι άρπαξαν διαμαντικά κι έπιπλα.

Πήραν τη γυναίκα του στη φυλακή.

Έδιωξαν το πουλί απ' το κλουβί που κελαϊδούσε.

Στην κοντινή εκκλησία τον παράχωσαν.

Σαν ξημέρωσε ήρθαν και πάλι τον ξέθαψαν.

Δεμένο με σκοινί φέρναν γυμνό το πεθαμένο κορμί.

Κόσμος στους δρόμους φώναζε γιούχα.

Για τη φωτιά που θα το 'καιγε μάζευαν φρύγανα.

Δαυλό αναμμένο έφερε ένα νέο παιδί.

Τον κρέμασαν ανάποδα και γδαρμένο τον κομμάτιασαν.

Την ξεριζωμένη καρδιά την περάσαν στο ξίφος.

Ο μερακλής τη δάγκωνε ψημένη.

Μικρά παιδιά νομίζουμε τη ζωή παράδεισο,

γνωρίζοντας τον κόσμο βρισκόμαστε στην κόλαση.

Έντυσαν και παραγέμισαν το λείψανο,

για να δει την πρότερη όψη ο κόσμος ξανακόλλησαν

την πεσμένη μύτη με το 'να ρωθούνι φαγωμένο.

Αρλεκίνοι της ζωής π' ασωτεύετε κάθε αξία,

μην ειρωνεύεστε ό,τι δε γενήκατ' ακόμα.

Σκάβοντας, τα πονημένα της αδελφής λιανοδάκτυλα

ξέθαψαν έναν θώρακα ντυμένον με γκρίζο πουλόβερ

«αν είναι του σκοτωμένου μου» λέει «να το φυλάξω»,

Πάνω από εκατό σφαίρες παρτάλιασαν το κάθε κορμί.

Τους συγκέντρωσαν έξω από τα σπίτια,

σε χώμα φτηνό όπου κάνουν κεραμίδια,

προσχώσεις που κομματιάζονται από τενάγη

γεμάτες αγκάθια σκουριασμένους τενεκέδες

ψοφίμια, σκελετούς, ριχμένα σκουπίδια

κοντά στα εργοστάσια και τα σφαγεία.

Ένας που δοκίμασε να φύγει τελειώθηκε στα καλάμια.

Ίσαμε την πρώτη βροχή, όλος ο τόπος,

μπροστά στη θάλασσα, άντικρυ στα βουνά,

ήταν σπαρμένος πόδια, χέρια, ματωμένα κομμάτια.

Ένας κηπουρός φύλαξε στο εικονοστάσι ένα κρανίο,

κόκαλο κιτρινισμένο και λίγα μαλλιά.

Η μαυροφόρα ρίχνει λουλούδια στους τάφους.

«Ποιο έτυχε τάχα απάνω στον Κώστα·

δεν ξέρω τη σειρά του στον κοινό τάφο.»

Κρατώντας την ανθοδέσμη θάρρεψε πως τον αγκάλιαζε.

Σκότωσαν κι ένα νέο φοιτητή με τον αδελφό του.

Σκότωσαν και τον Κοσμά τον κάλφα στο κουρείο.

Σκότωσαν πενήντα στις δυο Ιουλίου.

Σαρανταέξι την πρώτη Μαρτίου στη Μίκρα.

Δίχως διαδικασία παίρνουν και εκτελούν,

απ' το συγκεντρωμένο πλήθος στις φυλακές

διαλέγουν τους πιστούς στην καλύτερη αύριο,

απ' τη μοναξιά των κελιών μαζεμένοι κοινώνησαν.

Μαζί μας ήταν κι ένας παπάς που σκοτώθηκε.

Πεθαίνοντας ο Κώστας σ' όλων το νου δικαιώθηκε.

Εκείνη που τον αγαπούσε σαν να παρηγοριέται.

Μέσα στη δικαιοσύνη τον βρίσκει σαν έννοια

«Όμως δε βρίσκω» λέει «το ζεστό του χέρι».

Δεν ξέρω τι να αποκριθώ στον καημό της στέρησης.

Της καθαρίζω το μέτωπο απ' το αίμα και τα χώματα,

«άσε τα παράπονα και κοίταξε να δουλέψεις» της λέω.

Έχω στο νου μου ότι δουλεύοντας ο άνθρωπος,

μπορεί να κάνει από ξύλο ένα χέρι τεχνητό,

να το εκθέσει στον κόσμο και να πάρει ζωή.

Μέσα στην απορία της η φτωχιά γυναίκα,

διατηρεί ένα κομμάτι που βρήκε δάκτυλο με το νύχι.

Κι ο σκοτωμένος τρομαχτικός για κάθε αίσθημα

το πρόσωπο δεμένο μ' επιδέσμους σα με φασκιές,

το κορμί όλο τρύπες, κουρέλια τα ρούχα,

έρχεται, κάθεται στον καναπέ όπως συνήθιζε.

Επιστρέφει στη γυναίκα του τα γράμματά της

βαμμένα απ' το αίμα πο 'χυσε η καρδιά του

λέει πως με τα χέρια δεμένα βάρεσε

κατακέφαλα το δυνάστη χαρούμενος,

χαρούμενη να 'ναι, μαύρα να μη ντυθεί.

Μα η Φτωχιά μην αντέχοντας σηκώνεται,

πέφτει απάνω στο νεκρό, που χάνεται,

με το θρήνο απ' όλες τις γενιές

όταν κηδεύουν της ομορφιάς του το κορύφωμα.

Το συγκεκριμένο ποίημα του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Φιλολογικά Χρονικά», τεύχος 42, την 1η Ιουνίου του 1946

Πηγή: Ανθολογία Η ελληνική ποίηση, τόμος Δ' [Νεωτερικοί ποιητές του μεσοπολέμου], εκδόσεις Σοκόλη, Αθήνα, 2000 (επιμέλεια Αλέξανδρου Αργυρίου)

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Οικογένεια Λ. Σφουντούρη

2011-03-16T17:09:00.006+02:00

Γιάννης Ρίτσος & Μίκης Θεοδωράκης, Μνημόσυνο
(μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης, τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας /
δίσκος: 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (1974))

Οικογένεια Λ. Σφουντούρη

ΛΟΥΚΑΣ [ΕΤΩΝ 55]
ΦΛΩΡΟΥ [ΕΤΩΝ 50]
ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ [ΕΤΩΝ 3]
ΙΩΑΝΝΗΣ [ΕΤΩΝ 25]
ΟΛΓΑ [ΕΤΩΝ 20]
ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ [ΕΤΩΝ 14]

ΕΦΟΝΕΥΘΗΣΑΝ ΠΑΡΑ ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΤΗ 10-6-44

Άκουσε φίλε,
σ' αυτό το κενοτάφιο βρίσκεται, μ' έναν τρόπο, η σύνοψη της τραγωδίας του Διστόμου.
Ο Θεμιστοκλής πιάστηκε όμηρος, με άλλους έντεκα ξωμάχους, από τους Γερμανούς, σαν έφταναν στο Δίστομο, το μαύρο Σάββατο στις 10 Ιουνίου 1944. Λίγο μετά σκοτώσανε την αδερφή του Παναγιώτα που αμέριμνη έβοσκε τ' αρνιά της στο Βρυόρεμα. Όσο βαστούσε η μέρα μέσα στο χωριό μακέλεψαν οι Ούννοι, νέους γέρους νήπια ζώα κι ό,τι ζωντανό - ανάμεσό τους τον Θεμιστοκλή και τον πατέρα του. Κίνησε η Φλωρού κι η Όλγα, η κόρη της, με δυο μουλάρια -σαν μάθανε τα μαύρα νέα- να φέρουνε τη σκοτωμένη Παναγιώτα τους. Φορτώσανε το πτώμα της και επιστρέφοντας απάντησαν το θάνατο να φεύγει για τη Λειβαδιά συντεταγμένος. Ήταν από τα τελευταία θύματα. Απόμειναν στις γράνες της δημοσιάς, μαζί με τα μουλάρια τους και τη νεκρή τους, θερισμένες από τα πολυβόλα.

Γι' αυτό σου λέω φίλε,
σταμάτα μια φορά σ' αυτό το κενοτάφιο της μνήμης.
Άφησε ένα αγριολούλουδο για τους 218 μακελεμένους του Διστόμου και συνέχισε, δρέψε την ευτυχία της ειρηνικής ζωής μας στην Αράχωβα τη νύχτα.

Περνώντας απ' του Καραϊσκάκη το άγαλμα δείξε του πως θυμάσαι, κλείνοντάς του πονηρά το μάτι.

Από το ποιητικό βιβλίο Από μνήμης (2010) του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Γιώργος Χρονάς, Αύρα

2011-03-14T00:13:00.002+02:00

Μάνος Λοΐζος & Μανώλης Ρασούλης, Τίποτα δεν πάει χαμένο
(τραγούδι: Λιζέτα Καλημέρη, Μανώλης Ρασούλης & Παντελής Θεοχαρίδης /
πρώτη εκτέλεση από τη Χαρούλα Αλεξίου στον δίσκο Τα τραγούδια της Χαρούλας (1979))

Αύρα

Όταν θα φτάσεις στο σταθμό
μην κάνεις τίποτα το περιττό
Μην κινηθείς προς το περίπτερο
στους πωλητές καπνού ή φρούτων
Κάτω από τη μεγάλη πόρτα να σταθείς
ακίνητος μέσα στο φως της μέρας
αφήνοντας τη σκόνη του κόσμου στα παπούτσια
στις κλειστές γραμμές των χεριών σου
Γιατί εμείς από μακριά
θα σε αναγνωρίσουμε
κάτω από το ρολόι που θα σημαίνει
χαμένην ώρα.

Από την ποιητική συλλογή Ο αναιδής θρίαμβος (1984) του Γιώργου Χρονά

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Γιώργος Χρονάς, Τα ποιήματα (1973-2008) [εκδ. Οδού Πανός, Αθήνα, 2008]

Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Σονέτο της θερινής απελπισίας

2011-03-10T22:45:00.003+02:00

Μιχάλης Τερζής, Μικρός γιαλός
(τραγούδι: Κώστας Σμοκοβίτης / δίσκος: Τα κορίτσια της Κυριακής (1988))
[Δημιουργία βίντεο: Μαργαρίτα Πάσχου]

Σονέτο της θερινής απελπισίας

Τι γυρεύεις, τι θέλεις μη κι εσύ το γνωρίζεις;
Κωνσταντίνος Χατζόπουλος

Το καλοκαίρι επιμένει
γεμίζοντας τις νύχτες πάθος,
μα το μυαλό του μαύρο δάσος
που τρέχουν μέσα απελπισμένοι.

Δεν ξέρει τι να περιμένει,
βέβαιος όντας κατά βάθος,
πως ήταν το χαρτί του άσσος,
μα σε παρτίδα ξοφλημένη.

Μοιραίος της ακινησίας,
μέσα στ' αλάθητο καρτέρι,
κουνάει το θάμνο της δειλίας,

όπως λαγός τη μαύρη φτέρη.
Ας φύγει πια το καλοκαίρι
να βρει ισορροπία μελαγχολίας.

Από το ποιητικό βιβλίο Από μνήμης (2010) του Γιώργου Χ. Θεοχάρη

Δημήτρης Ποταμίτης, Ο Άλλος Δημήτριος

2011-03-08T23:37:00.004+02:00

Νίκος Τάτσης & Κώστας Παπαγεωργίου, Παπαρούνα
(τραγούδι: Ελένη Βιτάλη / δίσκος: Άιντε και φύγαμε (1979))

Ο Άλλος Δημήτριος

Με τη ζωή στο πέλμα της νύχτας, πέντε χρονών παιδί, άκουγα τη μητέρα να λέει πως τα πουλιά είναι λευκά, μόνο λευκά. Έμαθα τότε ν' αψηφώ τα χρώματα, ώσπου μια κόκκινη παπαρούνα μου έδειξε το μέρος όπου τα πράγματα κηλιδώνονται.

Άρχισα να γίνομαι άντρας, όμως στα χέρια μου γλιστρούσε η αμφιβολία, αν πρέπει να ονειρεύομαι φτερωτά ψάρια και φλεγόμενες θάλασσες. Τέλος, κυνήγησα τη χίμαιρα, ως τη σπηλιά που πέρσι πνίγηκε ακόμα ένας άντρας.

Τώρα είμαι ο Άλλος Δημήτριος, εντεταλμένος κατά της φορμάικας και των πολιορκητικών μηχανών. Όμως τα χέρια μου δεν υποφέρουν πια άλλους νεκρούς ελέφαντες. Ακόμα κι ένα σύννεφο να περάσει, με πληγώνει.

Από τη συλλογή Ο Άλλος Δημήτριος (1970) του Δημήτρη Ποταμίτη

Πηγή: συγκεντρωτική έκδοση Δημήτρης Ποταμίτης, Ποιήματα 1964-2003 (εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2007)

Translatum: Favourite Poetry - Δημήτρης Ποταμίτης

Κώστας Κινδύνης, Κομμάτι-κομμάτι

2011-03-07T22:22:00.002+02:00

Οδυσσέας Ελύτης & Δημήτρης Λάγιος, Όμορφη και παράξενη πατρίδα
(τραγούδι: Γιώργος Νταλάρας / δίσκος: Ο ήλιος ο ηλιάτορας (1983)

[Από την ενότητα Αναψηλάφηση]

Κομμάτι-κομμάτι

Κομμάτι-κομμάτι
πουλήσαμε όλη τη θάλασσα.

Τώρα κουβαλάμε τα νησιά μας
κάτω απ' τη χλαίνη μας.
Μη ρωτήσουν τα παιδιά μας
Αμολάμε τον αϊτό τους
φεύγοντας συνένοχα.

Χωρίζουμε ολομόναχοι
εσύ από δω
εγώ από κει.
Στον άλλο πόλεμο
θα σου δώσω τουφέκι
χωρίς καθυστέρηση.
Θα συναντηθούμε παζαρεύοντας
την καινούργια μας ζωή.
Θα 'χεις την πληγή σου
πυξίδα στην πορεία σου.

Κομμάτι-κομμάτι
πουλήσαμε ακριβά τη θάλασσα.
Ό,τι ρευστό πήραμε
το ρίξαμε βαθιά
στο αίμα μας.
Μας φτάνει είχαμε πει
για ένα ταξίδι
κι από τότε ταξιδεύουμε.

Μας φτάνει είχαμε πει
για ένα κέρδος
κι από τότε
δε γνωριζόμαστε.

Θ' αναγνωριστούμε
στον άλλο μας πόλεμο.
Σημαίες οι πληγές μας απλωμένες.
Και θα 'μαι ο εχθρός σου
που θ' αγαπήσεις παράφορα
και θα 'μαι ο πεταλωτής
του αλόγου σου
να συνεχίσεις πιο κάτω.

Άνοιξα τα στήθια μου
σκοτάδι
τίποτα
δε με τυραννάει περισσότερο
απ' την ανώφελη πατρίδα.

Από τη συγκεντρωτική έκδοση Τα ποιήματα [1971 - 1977] (2007)

Translatum: Favourite Poetry - Κώστας Κινδύνης

Χρυσούλα Βακιρτζή, Η προσμονή του δένδρου

2011-03-01T02:29:00.004+02:00

Μίκης Θεοδωράκης, Καιρός να δεις

(τραγούδι: Παιδική χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου στην εκπομπή της ΝΕΤ «Στην υγειά μας» (20 Νοεμβρίου 2010) προς τιμήν του Μίκη Θεοδωράκη / από τον κύκλο Τα τραγούδια του Αντρέα (1968))

Η προσμονή του δένδρου

Ναι έχεις δίκιο. Παραδέχομαι ότι είναι υπέροχο και απαραίτητο να καταγίνεσαι με τις πολύχρωμες μπαλίτσες, τα μικρούλια ευαίσθητα λαμπάκια, και με όλα τα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου.

Όλα χρυσίζουν, λαμπυρίζουν, και κάθε φορά που ο καιρός ορίζει, νιώθεις μια τρυφερή ανάγκη να προστατεύσεις περισσότερο ως κι εκείνα τα πλαστικά αστεράκια που σίγουρα δεν σπάζουν.

Ξέρεις... πέρασε αρκετό διάστημα από τότε που πέταξα πλέον τα νάιλον λουλούδια (ώστε αποξηραμένα ήταν;) –πόσο αληθινά έμοιαζαν, πράγματι... Όπως τα συναισθήματα, όπου με ακούσια ή ηθελημένη αργότερα συνείδηση, στρέφονται σε αυταπάτες, σε εκούσιες ψευδαισθήσεις.

Απαραίτητη διέξοδο στο αδιέξοδο, πολλές φορές...

Από την ποιητική συλλογή Με αφετηρία τη ζωή (1998) της Χρυσούλας Βακιρτζή

Ο ιστότοπος της ποιήτριας

Αναστασία Γκίτση, Έλα μου

2011-02-26T20:46:00.003+02:00

Μάριος Τόκας & Ανδρέας Νεοφυτίδης, Λεηλάτησέ με
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου & Γιάννης Πάριος / δίσκος: Στη λεωφόρο της αγάπης (1987))

Έλα μου

Άκου... άκου... άκου με...

Έλα μου,
Έλα μου να με κατοικήσεις.
Αδειανό σαρκίο απόκαμε η επιθυμία μου.

Valencia / Αύγουστος 2009

Από τη συλλογή Κορίτσι των σκοτεινών δασών (2010) της Αναστασίας Γκίτση

Ο ιστότοπος της ποιήτριας

Δημήτρης Π. Κρανιώτης, Μη καπνιστής

2011-02-21T00:40:00.004+02:00

Δημήτρης Παπαδημητρίου, Απών (ορχηστρικό) [δίσκος: Ο τσαλαπετεινός του Wyoming / Απών (1995)]

Μη καπνιστής

Και πετώ
τα τσιγάρα
σαν σαΐτες
στους δρόμους,
δηλώνοντας
μη καπνιστής
αλήτης διαδρόμων,
διαβάτης
απρόσωπων ιδεών,
ψηφίζοντας
αδιάκοπα απών
σε αδικίες νόμων.

Από τη συλλογή Ενδόγραμμα (2010) του Δημήτρη Π. Κρανιώτη

Ο ιστότοπος του ποιητή

Νικηφόρος Βρεττάκος, Ανασύνθεση

2011-02-13T18:49:00.006+02:00

Δήμος Μούτσης, Χορός (ορχηστρικό)
(μπουζούκι: Κώστας Παπαδόπουλος & Λάκης Καρνέζης / δίσκος: Ένα χαμόγελο (1969))
[Πηγή: Κώστας Παπαδόπουλος: το τρίχορδο της ψυχής μας]

Ανασύνθεση

Γράφοντας, προσπαθώ να μπάσω στις λέξεις μου
την ημέρα με την αγάπη της. Τον ήλιο, τ' αστέρια,
τα πράγματα –όλα να στρέφονται, όπως
και μέσα στο σύμπαν, μέσα στην ποίηση.
Όπου φως και όπου βλέφαρο σ' ένα δίσκο μικρότερο,
σε μια σφαίρα, ένα σχήμα βιβλίου, πού θα 'ναι
και δίσκος και σφαίρα και άπειρο. Όλο
τον κόσμο με ανέπαφες τις αχνές του γραμμές,
την αρμονία όπως είναι φωτισμένη από μια
καλοσύνη παγκόσμια – κινώντας σε ανάταση τις γραμμές και τα χρώματα.

Να φτιάξω έναν κόσμο που τίποτα
δε θα του λείπει. Έναν κόσμο όπως ήταν
πριν ακόμη φθαρεί. Πριν ακόμη σκοτώσει
ο Κάιν τον Άβελ. Ν' αναβλύζουνε οι λέξεις μου
νερό και χορτάρι. Ν' αναβλύζουνε ζώσα σιωπή και χαμόγελο.

Από τη συλλογή Το βάθος του κόσμου (1961) του Νικηφόρου Βρεττάκου

Πηγή: Νικηφόρος Βρεττάκος, η εκλογή μου, ποιήματα 1933-1991 (εκδ. Ποταμός, 2008)

Translatum: Favourite Poetry - Νικηφόρος Βρεττάκος

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Τα χαμόγελα εξαφανίζονται

2011-02-08T22:18:00.005+02:00

Βασίλης Ρώτας & Μιχάλης Τερζής, Ανθρώποι ανθρώποι
(τραγούδι: Κώστας Καράλης / δίσκος: Τα τραγούδια της θάλασσας (1983))

Τα χαμόγελα εξαφανίζονται

Μέσα από γεγονότα
για κάποιους από τον κοινωνικό σου περίγυρο
διαπιστώνεις:
άδικοι, αναίσχυντα βίαιοι άνθρωποι.
Περιφρουρούν την ιδιοτέλειά τους,
ξεκάθαρα πράγματα.
Αν είσαι εμπόδιο,
και επειδή τους δίνει αίσθηση υπεροχής,
θα σε συντρίψουν.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

[Αναδημοσίευση]

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Εδώ τελειώνει η παρουσίαση του έργου της Αλεξάνδρας Μπακονίκα. Ελπίζω ν' απολαύσατε τα γραπτά της και τα σχόλιά της όσο κι εγώ και να την αγαπήσατε όσο κι εγώ. Νιώθω αμηχανία και λύπη, όπως κάθε φορά που τελειώνω την παρουσίαση ενός ποιητή «μου». Αυτή τη φορά είναι ακόμη πιο ανάμικτα και περίεργα τα συναισθήματά μου γιατί η Αλεξάνδρα είναι συν τοις άλλοις προσωπική μου φίλη και αυτούς τους τέσσερις μήνες που ασχολούμαι καθημερινά με τα γραπτά της ήταν σαν να μηδενιζόταν η απόσταση μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αθήνας, σαν να ήμασταν συνεχώς καθισμένες η μια δίπλα στην άλλη και κουβεντιάζαμε ολημερίς για την ποίηση, τη μουσική και άλλα πολλά.

Αλεξάνδρα, να 'σαι πάντα γερή, δυνατή και χαρούμενη για να μπορείς να γράφεις, να σκέφτεσαι και να ζεις με την ίδια αφοπλιστική ειλικρίνεια, εντιμότητα και ευθυκρισία - αρετές για τις οποίες ξεχωρίζεις ως ποιήτρια και, πρωτίστως, ως άνθρωπος.

Κλείνουμε από τώρα ραντεβού για τη διαδικτυακή παρουσίαση της επόμενης συλλογής σου και ως τότε ένα μπορώ να σου πω με σιγουριά: θα μου λείψεις πολύ από αύριο.

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Όσα δεν κρύβονται

2011-02-07T22:01:00.003+02:00

M. Pinder, Klaus Munro & Σέβη Τηλιακού, Μου λείπεις
(τραγούδι: Βίκυ Λέανδρος / δίσκος: Πες μου πώς μπορείς (1970))

Όσα δεν κρύβονται

Άναψα κερί στον τάφο συγγενικού μου προσώπου.
Δίπλα μια μαυροντυμένη γυναίκα,

απλή, συμμαζεμένη,

έβαζε λουλούδια στον τάφο του άνδρα της.

Δεν έκλαιγε μόνο σιωπηλά,

αλλά συνεχώς, χωρίς παύσεις,

έναν ερωτικό μονόλογο έλεγε στον άνδρα της

που χάθηκε,

πονεμένα λόγια ερωτικής λατρείας.
Την ψυχή μου άγγιξε καθώς την άκουγα.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η Αλβανίδα

2011-02-06T18:31:00.003+02:00

Βασίλης Τσιτσάνης, Καμαριέρα
(τραγούδι: Στράτος Παγιουμτζής & Βασίλης Τσιτσάνης σε γραμμοφώνηση του 1940)

Η Αλβανίδα

Πάνω από δεκαετία, κάθε καλοκαίρι
στο ξενοδοχείο που έκανα διακοπές με την ίδια μεγάλη παρέα,
ήταν καμαριέρα.
Έτσι κατόρθωνε να συντηρείται,
ο μισθός της στην Αλβανία πενιχρός,
γυμνάστρια σε σχολείο τον χειμώνα.
Από τη σκληρή δουλειά ρυτίδες χαλνούσαν το πρόσωπό της,
τα αισθηματικά της πάντα σε αδιέξοδο,
ερωτικό σύντροφο δεν είχε.
Με έμφυτη εγκαρδιότητα και σπασμένα ελληνικά
λαχταρούσε να μας μιλάει στα δωμάτια, όταν καθάριζε,
ή στους διαδρόμους.
Όσο πλησίαζε ο καιρός να φύγουμε στεναχωριόταν.
«Εσάς θυμάμαι στην ερημιά μου τον χειμώνα» μας έλεγε.

Ένα βράδυ σφίχτηκε η καρδιά μου
όταν την είδα να κάνει βόλτα μόνη στον παραλιακό πεζόδρομο.
Μέσα στον πολύ κόσμο μια μοναχική φιγούρα,
που ακόμα και εκείνη την ώρα, ενώ είχε ήδη σχολάσει,
φορούσε τη γαλάζια στολή της καμαριέρας.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Όσο ποτέ άλλοτε

2011-02-05T18:53:00.002+02:00

Κώστας Χατζής & Σώτια Τσώτου, Σπουδαίοι άνθρωποι
(τραγούδι: Μαρινέλλα & Κώστας Χατζής / δίσκος: Ρεσιτάλ (1976))
[Πηγή: Ό,τι πολύ αγάπησα: ποίηση και μουσική]

Όσο ποτέ άλλοτε

Από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες της πόλης,
φιλοδοξος, πραγματιστής.
Στα σαλόνια και τις δεξιώσεις
βρισκόταν στο επίκεντρο της προσοχής,
συνήθιζε να περιαυτολογεί για τις επιτυχίες του
στις δουλειές, και πολλοί τον πλησίαζαν με δέος.

Στην αίθουσα του σινεμά κάθισε μόνος του
μερικές σειρές πιο μπροστά από μένα.
Ερωτική η ταινία, καλογυρισμένη,
ένα έργο τέχνης.
Τον είδα μελαγχολικό, με την ανάγκη
να βυθιστεί στην πλοκή της ερωτικής ιστορίας,
την ίδια ανάγκη που είχε ο καθένας
μέσα στην αίθουσα.
Τον είδα μελαγχολικό και όσο ποτέ άλλοτε ανθρώπινο.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Η σχέση με τον χώρο

2011-02-04T17:25:00.004+02:00

Mort Shuman: Sorrow

Η σχέση με τον χώρο

Έπεφτε χιονόνερο στην πλατεία Αριστοτέλους,
λόγω του καιρού η κίνηση λιγότερη.
Με τους έρωτές μου είναι συνυφασμένη η Αριστοτέλους,
εδώ είχα δώσει τα πρώτα ραντεβού.

Λίγο πιο πάνω μπήκα στο μεγάλο βιβλιοπωλείο
επί της Ηρακλείου.
Με την υπεύθυνη των πωλήσεων που με εξυπηρέτησε
–ήμουν πελάτισσα και περνούσα τακτικά–
ανταλλάξαμε ζεστές φιλικές κουβέντες,
σχετικά σύντομα μέχρι να βρει το βιβλίο που της ζήτησα.
Δέχτηκα την εγκαρδιότητά της σαν βάλσαμο,
σαν δόση από αντιαλγικό για τη θλίψη
που φώλιαζε μέσα μου από το πρωί.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Επιθετικότητα

2011-02-03T11:52:00.003+02:00

Γιώργος Χατζηνάσιος & Τάσος Οικονόμου, Όπου ο εγωισμός
(τραγούδι: Φίλιππος Νικολάου / δίσκος: Όταν (1971))

Επιθετικότητα

Κανένα είδος εξάρτησης
δεν είχα ποτέ από σένα.

Με απωθεί το βλοσυρό ύφος σου,
ο στόμφος στη φωνή σου.
Μία επιθετικότητα βγάζεις
που σε προσδιορίζει.
Γυρεύεις να κυριαρχείς, να επιβάλλεσαι
να λύνεις και να δένεις.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Τάκης Βαρβιτσιώτης (1916-2011)

2011-02-01T18:59:00.003+02:00

Wolfgang Amadeus Mozart, Requiem

Τάκης Βαρβιτσιώτης [Takis Varvitsiotis] (1916-2011)

Πηγές: Translatum & Τάκης Βαρβιτσιώτης

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Τοπογραφία

2011-01-31T19:03:00.002+02:00

Γιώργος Ζαμπέτας & Ξενοφώντας Φιλέρης, Στο Λευκό τον Πύργο
(τραγούδι: Γιώργος Ζαμπέτας / δίσκος: Ντοκουμέντα (1975))

Τοπογραφία

Πολλά την ενοχλούσαν και την κούραζαν στην πόλη,
η μιζέρια, κάτι σαν παρακμή τις τελευταίες δεκαετίες.
Ύστερα εν τη ρύμη του λόγου συνέχισε:
«Στον σφοδρότερο έρωτά μου έδινα ραντεβού
στην πλατεία Άθωνος.
Με ταξί ή περπατώντας καταλήγαμε στο δωμάτιό του,
σε ένα από τα πολυτελέστερα ξενοδοχεία στο Βαρδάρι,
επί της Μοναστηρίου.
Υπέρ το δέον φλογερή η έξαψή μας,
άρχιζε και κορυφωνόταν στον έρωτα,
ένα ρίγος για ό,τι φανερό ή μυστικά ανεκδήλωτο μας έδενε.
Από τότε στο μυαλό μου νοσταλγικά κουβαλάω
την εικόνα της πόλης από την Άθωνος μέχρι το Βαρδάρι,
τους ενδιάμεσους δρόμους, την αγορά.»

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Πάθος

2011-01-30T17:38:00.002+02:00

Μάριος Τόκας & Σαράντης Αλιβιζάτος, Το σημάδι
(τραγούδι: Κωνσταντίνα & Γιάννης Πάριος / δίσκος: Τραγούδια για την Κωνσταντίνα (1987))

Πάθος

Μου έτυχε χωρίς φιλί
να απολαύσω τον έρωτα.
Όμως εσύ ήσουν γενναιόδωρος,
με πάθος με φίλησες στο στόμα, στο στήθος
και στο αυτί.
Η ανάσα και το στόμα σου στο αυτί μου.
Ο αχαλίνωτος παλμός από τις συστροφές
των χειλιών και της γλώσσας σου στις πτυχές του
με διέγειραν.
Άκρως τολμηρά και πρωτόγνωρα
τα χάδια σου που ακολούθησαν.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Γιορτή

2011-01-29T18:45:00.004+02:00

Χάρις Αλεξίου, Για ένα ταγκό (δίσκος: Ένα φιλί του κόσμου (1997))

Γιορτή

Από ερωτικό οίστρο με το γόνατό σου
με πιέζεις στο πόδι κάτω από το τραπέζι,
καθισμένοι ανάμεσα σε πλήθος καλεσμένων
και σε όλη τη διάρκεια της γιορτής.
Με πιέζει και με πονάει το γόνατό σου.
Οι χωρισμοί και οι επανασυνδέσεις μας κατά καιρούς,
οι θύελλες και οι παλίρροιες των συναισθημάτων,
η ασίγαστη ανάγκη μου να σε αποκτήσω ξανά
συνωστίζονταν, έμπαιναν στον ηδονικό πόνο
που μου έδινε το γόνατό σου.

Από τη συλλογή Ηδονή και εξουσία (2009) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα

Αλεξάνδρα Μπακονίκα, Θαλασσινό ταξίδι

2011-01-28T21:03:00.002+02:00

Βαγγέλης Γιαννάκης, Λήμνος (ορχηστρικό / δίσκος: Ιχνογραφίες (2004))

Θαλασσινό ταξίδι

Το καράβι ξεκίνησε από Θεσσαλονίκη
για Λήμνο τα μεσάνυχτα.
Υπήρχε τόσο πλήθος κόσμου
ώστε μόλις πρόλαβα να πιάσω κάθισμα στο κατάστρωμα.
Για να μη χάσω τη θέση μου
αναγκάστηκα να περάσω εκεί όλο το βράδυ.
Την απόλαυση του ταξιδιού και τη διάθεσή μου
τη χάλασε μια παρέα νεαρών.
Άξεστοι και βίαιοι. Οι άγριες φωνές τους,
οι κραυγές, τα φτηνά αστεία τους
στιγμή δεν σταμάτησαν στο κατάστρωμα
μέχρι να ξημερώσει.
Οι άγριες φωνές τους ξέθαβαν βαθιά μου τραύματα
από αδυσώπητη βία και βαναυσότητα
που έχω υποστεί στη ζωή μου.

Από τη συλλογή Πεδίο πόθου (2005) της Αλεξάνδρας Μπακονίκα

[Αναδημοσίευση]

Translatum: Οι ποιητές της Θεσσαλονίκης τον 20ό αιώνα και ως σήμερα - Αλεξάνδρα Μπακονίκα